ΜΟΣΧΑ, ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ 1985
Ο Όλεγκ Γκορντιέφσκι της KGB είναι απ' τους σπουδαιότερους κατασκόπους
που έχουν δουλέψει για τη βρετανική ΜΙ6.
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΓΚΟΡΝΤΙΕΦΣΚΙ
Ήμουν έτοιμος να ρισκάρω για να προστατεύσω τη Μεγάλη Βρετανία.
Όταν ήρθε το τηλεγράφημα, αναγνώρισα τη διατύπωση.
Έχω κινήσει υποψίες και έχω πρόβλημα.
ΓΚΟΡΝΤΙΕΦΣΚΙ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ BBC
Χρειάζομαι απομάκρυνση το συντομότερο.
Η ΜΙ6 έδειξε ότι είχε δει το σήμα του για επείγουσα απομάκρυνση.
Ένας πράκτορας της ΜΙ6 θα περνούσε δίπλα του με μια σοκολάτα.
Στην προετοιμασία για την απόδραση μ' έπιασε ο ενθουσιασμός.
Διακυβεύονταν πιο πολλά από ποτέ.
Είχα πολύ άγχος.
Πολλές φορές έλεγα από μέσα μου "Είναι σαν ταινία. Σαν ταινία. Δες την".
"Βλέπω ταινία για τον εαυτό μου;"
Η Επιχείρηση Πίμλικο είναι η πιο τολμηρή
απόπειρα διάσωσης πράκτορα απ' τη Μόσχα που έχει γίνει ποτέ.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
ΑΠΟΡΡΗΤΟ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΙΜΛΙΚΟ
Ξεκινάμε;
ΚΟΠΕΓΧΑΓΗ, ΔΑΝΙΑ 1967
Το 1967 στάλθηκα στην Κοπεγχάγη
για να διευθύνω μια βάση της KGB.
ΜΙΧΑΪΛ ΛΙΟΥΜΠΙΜΟΒ KGB, ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ
Προηγουμένως ήμουν συνταγματάρχης της KGB και πράκτορας πληροφοριών. Κατάσκοπος.
Δεν δουλεύαμε ενάντια στους Δανούς εκεί.
Δουλεύαμε ενάντια στους Αμερικανούς και στο ΝΑΤΟ.
ΑΝΑΤ. ΓΕΡΜΑΝΙΑ - ΠΟΛΩΝΙΑ - ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ
Πρέπει να θυμάστε πως η Δανία είναι μικρή χώρα,
στην πρώτη γραμμή του Ψυχρού Πολέμου.
Οι κατάσκοποι είναι το πιο φτηνό όπλο σε έναν πόλεμο.
ΤΟΜΑΣ ΒΕΓΚΕΝΕΡ ΦΡΙΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
Έτσι, οι περισσότερες σοσιαλιστικές χώρες έφεραν κατάσκοπους,
είτε στις πρεσβείες είτε ανεξάρτητους απ' τις πρεσβείες, στη Δανία.
ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ
Εκείνη την εποχή γνώρισα τον Γκορντιέφσκι, που δούλευε εκεί.
Ο Γκόρντι ήταν υπαρχηγός στη βάση, το δεξί μου χέρι,
ο ανώτερος στη βάση της KGB μετά από μένα.
Μάλιστα, ο Όλεγκ Γκορντιέφσκι ήταν εντελώς περιτριγυρισμένος από άτομα της KGB.
ΟΛΕΓΚ ΓΚΟΡΝΤΙΕΦΣΚΙ
ΠΡΩΗΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ ΤΗΣ KGB ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΙ6
Στην αρχή ήμουν Homo Sovieticus,
δηλαδή ο απλός Σοβιετικός που λέει ψέματα,
που αλλιώς μιλάει στην οικογένειά του και αλλιώς μιλάει στο Κόμμα.
Η μητέρα μου δεν ήταν μέλος στο Κομουνιστικό Κόμμα.
Από τη μητέρα μου, που ήταν φυσιολογικός άνθρωπος,
έμαθα να αντιλαμβάνομαι την πραγματικότητα της σοβιετικής ζωής
υπό τη σωστή σκοπιά και στη σωστή προοπτική της.
Ήταν κατά της KGB
επειδή ο πατέρας μου ήταν στην KGB.
Εκείνη έβλεπε τις απάτες και τη βαναυσότητα.
Ο αδερφός μου κι εγώ θα πηγαίναμε να δουλέψουμε, όχι στην ίδια την KGB,
όχι στη ζοφερή υπηρεσία εσωτερικού της, αλλά στον Τομέα Πληροφοριών Εξωτερικού.
Είναι ελίτ οργάνωση,
με ανθρώπους καλλιεργημένους, που μιλάνε διάφορες γλώσσες.
Αλλά η δουλειά τι ήταν;
Στρατολόγηση απλών πολιτών ως μυστικών πληροφοριοδοτών της KGB.
Και στο εξωτερικό το ίδιο έπρεπε να κάνουμε.
Τότε εξελίσσονταν τα γεγονότα πριν από την Άνοιξη της Πράγας.
Οι Τσέχοι ανυπομονούν να εξερευνήσουν τη νέα τους ελευθερία.
Εδώ και δύο μήνες,
μετά από την αντικατάσταση του σταλινιστή Νοβότνι ως Γενικού Γραμματέα,
διαμορφώνουν με ελεύθερες διαδηλώσεις το μέλλον της κοινωνίας τους.
Ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ ανήλθε στην εξουσία στην Πράγα πολλούς μήνες νωρίτερα,
με την υπόσχεση του "σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο".
Ένα από τα πρώτα βήματα ήταν η αναίρεση της λογοκρισίας,
ακόμη και εκκλήσεις γα πολυκομματική δημοκρατία.
Η Μόσχα, όμως, πίεζε τον Ντούμπτσεκ να αντιστρέψει τις μεταρρυθμίσεις του,
και κατέστρωνε στρατιωτικά σχέδια.
Ο Σοβιετικός ηγέτης Λεονίντ Μπρέζνιεφ αρχικά υποστήριζε τον Ντούμπτσεκ.
Τώρα φοβόταν πως οι μεταρρυθμίσεις θα αποδυνάμωναν το Κομουνιστικό Μπλοκ.
Θυμάμαι πολλούς στη βάση μας της KGB να πίνουν βότκα.
Βάζαμε στοιχήματα για το αν οι Ρώσοι
θα έστελναν τανκς στην Πράγα.
Θυμάμαι πως στοιχηματίσαμε με τον Όλεγκ
ότι δεν θα στείλουν τανκς.
Και χάσαμε, τελικά,
γιατί αυτό έγινε το 1968.
ΠΡΑΓΑ, ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑ 20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1968
Λαέ της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας.
ΡΑΔΙΟ ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑΣ, 1968
Ο στρατός της Σοβιετικής Ένωσης πέρασε τα σύνορα
της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας.
Ο νεαρός Γκορντιέφσκι είναι στην πρεσβεία όταν μαθαίνει για την εισβολή.
Αυτό ήταν τεράστιο πλήγμα
για την πεποίθησή μου ότι ένας κομουνιστής μπορεί να εξελιχτεί.
ΠΗΓΗ: BBC PANORAMA
Εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα "Οι κομουνιστές δεν θ' αλλάξουν".
Πρόκειται για ένα αυστηρό απολυταρχικό σύστημα που απορρίπτω.
Οι γενναίοι Τσεχοσλοβάκοι προσπάθησαν να ανακτήσουν ελευθερία και δημοκρατία.
Τους σταμάτησε το καταπιεστικό σοβιετικό καθεστώς.
Από εκείνη τη μέρα δεν θα υποστήριζα ποτέ ξανά αυτό το καθεστώς.
Δεν θα ένιωθα ποτέ ξανά κομουνιστής.
Έτσι, εκείνη τη μέρα αυτομόλησα ψυχικά.
Αποστασιοποιούμουν από την υπόλοιπη KGB,
που συσχετιζόταν με τις εκκαθαρίσεις, τα γκούλαγκ και τα λοιπά.
Πάει στο τηλέφωνο, καλεί τη γυναίκα του στο σπίτι.
Βάζει τα κλάματα από αγανάκτηση
για την αντίδραση της Σ. Ένωσης και των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας
για τα γεγονότα στην Τσεχοσλοβακία.
Μάλιστα, περίμενε να είχε κοριό το τηλέφωνο.
Και, πράγματι, είχε.
Η Υπηρεσία Πληροφοριών της Δανίας άκουγε τη συζήτηση με τη γυναίκα του.
Και τότε ένας τεχνικός έτρεξε στον διάδρομο,
πήγε στον υπεύθυνο επιχειρήσεων της Υπ. Πληροφοριών Δανίας,
χτύπησε την πόρτα και είπε "Αφεντικό, έλα να το ακούσεις αυτό".
Τότε ήμουν ο υποδιευθυντής
της Υπηρεσίας Πληροφοριών και Ασφάλειας της Δανικής Αστυνομίας.
Επομένως, ο υπεύθυνος επιχειρήσεων.
Δεν μιλούσα Ρωσικά, οπότε δεν καταλάβαινα αμέσως.
Διάβασα την απομαγνητοφώνηση.
Μάθαμε σχετικά γρήγορα ότι ήταν στην KGB
και ότι ήταν πράκτορας υποστήριξης παράνομων κατασκόπων.
Επομένως, ήταν σε στενή επαφή με Δανούς κληρικούς, αστυνομικούς,
άτομα που τον βοηθούσαν να βρει νέες διόδους, όπως λέγονται,
για το δίκτυο παράνομων κατασκόπων της Σοβιετικής Ένωσης.
Αυτό μας είπε πολλά γι' αυτόν.
Ήταν ευφυής, έξυπνος, πολύ φιλικός,
ανοιχτός, είχε έφεση στις ξένες γλώσσες και ήταν μορφωμένος.
Ήταν γοητευτικός.
Καταλήξαμε ότι ήταν πιθανός υποψήφιος για επιχείρηση.
Θα τον στρατολογούσαμε.
Είχα τη φωτογραφία του στο συρτάρι μου. Αυτός είναι ο άνθρωπός μας.
Δεν μπορούσαμε, όμως, να το κάνουμε μόνοι μας,
και τελικά ζητήσαμε τη βοήθεια της Βρετανικής Υπηρεσίας.
Και μετά από κάποιες προετοιμασίες,
οι Βρετανοί έκαναν την κίνηση και άπλωσαν το χέρι στον Γκορντιέφσκι.
Η Βρετανική Υπηρεσία Πληροφοριών, στα μέσα προς τέλος του Ψυχρού Πολέμου,
ήταν χωρισμένη σε διάφορους οργανισμούς.
Η ΜΙ5, η εσωτερική ασφάλεια, ερευνούσε απειλές εντός Ηνωμένου Βασιλείου.
Στο εξωτερικό, έχοντας ως βάση τις πρεσβείες,
στρατολογώντας ξένους για να δουλεύουν προς όφελος της Βρετανίας,
ήταν η ΜΙ6, η Μυστική Υπηρεσία Πληροφοριών.
Εκείνος έπαιζε τακτικά μπάντμιντον, πήγαινε να παίξει νωρίς κάθε πρωί.
Ο διευθυντής της βρετανικής βάσης έπαιζε κι εκείνος μπάντμιντον.
Και είχε το μεγάλο πλεονέκτημα ότι ήταν γνωστός σε όλη την Κοπεγχάγη
ως ο τοπικός διευθυντής της Βρετανικής Υπ. Πληροφοριών.
Αυτό ήταν μεγάλο πλεονέκτημα,
γιατί ο Γκορντιέφσκι ήξερε σε ποιον μιλούσε.
Με βρήκαν και με συνάντησαν
πολύ νωρίς το πρωί σε ένα γήπεδο μπάντμιντον.
Το γήπεδο ήταν διαθέσιμο μόνο από τις 7:00 μέχρι τις 8:00 το πρωί.
Και, πολύ απλά, κοίταξε τον Γκορντιέφσκι και πέρασε από δίπλα του…
ΔΡ ΚΑΛΝΤΕΡ ΓΟΥΟΛΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
…και είπε "Θέλετε να συζητήσουμε;"
Ο Γκορντιέφσκι είπε "Πολύ ευχαρίστως".
Είχαν κάποιες αμφιβολίες στην αρχή.
Εφόσον ήμουν πράκτορας της KGB, ήμουν ειλικρινής; Έλεγα την αλήθεια;
Μίλησαν ξεκάθαρα και του είπαν
"Θέλουμε να δουλέψεις για μας. Είσαι μέσα;"
Ο Γκορντιέφσκι είπε "Είμαι μέσα".
Βέβαια, ανησυχούσε.
Κάθε πράκτορας ανησυχεί.
Κάθε πράκτορας ζούσε με τον φόβο ότι μπορεί να ανακαλυφτεί.
Ζεις με αυτόν τον φόβο ενώ δουλεύεις.
Ζεις με αυτόν τον φόβο και όταν τελειώνεις.
Έτσι είναι το παιχνίδι.
Εμείς είχαμε υποστηρικτικό ρόλο. Παρείχαμε κάλυψη και βοήθεια,
αλλά κρατούνταν απολύτως μυστικό.
Αν το ξέρουν δύο άτομα, είναι επικίνδυνο.
Αν το ξέρουν δέκα, πολύ επικίνδυνο.
Το καλό όταν είσαι φίλος με τον διευθυντή της KGB στη Δανία
είναι ότι πας στο γραφείο του, στο γραφείο του αφεντικού σου,
ψάχνεις τα χαρτιά και τα έγγραφα
και βρίσκεις τα μυστικά που χρειάζεσαι.
Κάποιες πληροφορίες που πιθανώς θα παρείχε ο Γκορντιέφσκι
είναι τα ονόματα Βρετανών και Αμερικανών που δούλευαν για τους Ρώσους.
Και ως πράκτορας της KGB στο εξωτερικό,
ο Γκορντιέφσκι θα στρατολογούσε ξένους για να δουλεύουν για τους Ρώσους.
Μερικές φορές συναντιούνταν σε ασφαλή διαμερίσματα.
Άλλες φορές, ανάλογα την κατάσταση,
μπορεί να έκαναν σύντομη επαφή στο κέντρο της Κοπεγχάγης
και κάτι να πήγαινε από το χέρι του στο χέρι ενός άλλου
που περπατούσε στην αντίθετη κατεύθυνση, ας πούμε.
Ήξερε τα ονόματα πολλών πρακτόρων σε Νορβηγία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο.
Έδωσε 200 ονόματα.
Το 1978 ο Γκορντιέφσκι καλείται να επιστρέψει στη Μόσχα.
Η θητεία του στην Κοπεγχάγη τελείωσε.
ΜΟΣΧΑ, ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ 1978
Το μεγάλο πλεονέκτημα της επιστροφής του Όλεγκ Γκορντιέφσκι…
ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΑΝΤΡΙΟΥ ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΓΚΟΡΝΤΙΕΦΣΚΙ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ
…ήταν ότι ο Γ' Τομέας Πληροφοριών Εξωτερικού της KGB
περιλάμβανε και τη Βρετανία μαζί με τη Σκανδιναβία.
Μόνο ο Γκορντιέφσκι μπορούσε να εκμεταλλευτεί αυτά τα χρόνια στη Μόσχα
για να πάει από το τμήμα Σκανδιναβίας στο τμήμα Βρετανίας,
προς τεράστια έκπληξη και χαρά της ΜΙ6, της Βρετανικής Υπ. Πληροφοριών,
και να διοριστεί στη Βρετανία.
ΛΟΝΔΙΝΟ, ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ 1982
Ήμουν στην υπηρεσία της Μάργκαρετ Θάτσερ
ως Ιδιωτικός Γραμματέας Υποθέσεων Εξωτερικού και Άμυνας.
Σύμβουλος γι' αυτά τα θέματα.
Εκείνη γνώριζε, πολύ περισσότερο απ' ό,τι εγώ, ότι υπήρχε μία μόνο πηγή.
Αλλά δεν ήξερε το όνομά του. Δεν χρειαζόταν να το ξέρει.
Οι υπηρεσίες μας έδιναν στον Γκορντιέφσκι πληροφορίες
τις οποίες εκείνος έδινε στη Σοβιετική Ένωση
ώστε να φαίνεται ενεργός και παραγωγικός κατάσκοπος στο Λονδίνο.
Η Μάργκαρετ Θάτσερ έτρεφε πολύ αντισοβιετικά αισθήματα.
Τότε δόθηκε στη Μάργκαρετ Θάτσερ η προσωνυμία Σιδηρά Κυρία.
Ο πρόεδρος Ρέιγκαν μίλησε για "αυτοκρατορία του κακού".
Στις συζητήσεις για πάγωμα των πυρηνικών,
σας προτρέπω να προσέχετε τον πειρασμό της περηφάνιας, της μακάριας
θέασης αφ' υψηλού, κατηγορώντας εξίσου και τις δύο πλευρές,
αγνοώντας τα γεγονότα και τις επιθετικές βλέψεις μιας αυτοκρατορίας του κακού,
αποκαλώντας παρεξήγηση τον ανταγωνισμό εξοπλισμών,
και παίρνοντας απόσταση απ' την πάλη σωστού και λάθους, καλού και κακού.
Θεωρούσε τους Ρώσους μεγάλο κακό και το εξέφραζε στις ομιλίες του,
ειδικά στην αρχή της προεδρίας του, εξηγώντας πόσο κακοί είναι οι Ρώσοι.
Ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ, ο ηγέτης της ΕΣΣΔ,
και ο Γιούρι Αντρόποφ, ο διευθυντής της KGB,
ήταν πεπεισμένοι πως, με την προεδρία του Ρέιγκαν,
υπήρχε αληθινή, σοβαρή πιθανότητα
για πυρηνική επίθεση από τη Δύση στο εγγύς μέλλον.
Οι πολιτικοί επιζητούσαν τον εκσυγχρονισμό των δυνάμεών τους
με την ανάπτυξη σε δυτικοευρωπαϊκές χώρες μέλη του ΝΑΤΟ
πάνω από 500 νέων αμερικανικών τακτικών πυρηνικών πυραύλων.
Μέσα στη βάση της KGB στο Λονδίνο, ο Γκορντιέφσκι έβλεπε τηλεγραφήματα,
σήματα από τα Κεντρικά στη Μόσχα σε βάσεις σε όλο τον κόσμο,
που περιέγραφαν πώς μια άσκηση του ΝΑΤΟ
ήταν στην πραγματικότητα καμουφλάζ
για κινητοποίηση, όπως πίστευαν, για πρώτο χτύπημα στη Σοβιετική Ένωση.
Επρόκειτο για την άσκηση Able Archer του ΝΑΤΟ τον Νοέμβριο του 1983.
Πρέπει να μείνουμε σε επιφυλακή.
Η στρατιωτική μηχανή του Συμφώνου της Βαρσοβίας
συνεχίζει να μεγαλώνει, ακόμη και σήμερα, χωρίς σταματημό.
Η εκδοχή της Able Archer του 1983 ήταν διοικητική άσκηση
στην οποία παρουσιάζονταν άτομα ως η πρωθυπουργός
και ανώτεροι πολιτικοί ηγέτες.
Και, ξανά, αυτό ενίσχυσε την παράνοια του Μπρέζνιεφ.
Για ποιο λόγο μια άσκηση να έχει την πρωθυπουργό
να προσομοιάζει πυρηνικό πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση;
Αν πιστεύουν ότι θα γίνει πόλεμος,
ίσως βιαστούν να τον ξεκινήσουν εκείνοι προληπτικά, ενώ κανείς δεν τον θέλει.
Όταν έγινε προφανές το μέγεθος των φόβων των Σοβιετικών,
αποφασίστηκε ότι δεν ήταν συνετό να συνεχίσουμε,
γιατί έτσι η Σοβιετική Ένωση θα πείθονταν ότι θα δεχόταν επίθεση.
Ήταν χρήσιμη η πληροφορία του Γκορντιέφσκι ότι πράγματι υπήρχε αυτός ο φόβος.
Αυτό που έκανε πολύ καλά ο Γκορντιέφσκι
ήταν να πείσει τη Δύση πως η ρητορική της,
οι ομιλίες του Ρέιγκαν περί αυτοκρατορίας του κακού,
παρερμηνεύονταν από την Ανατολή.
Έτσι, εν μέρει, η μεγάλη αξία της πληροφόρησής του ήταν ότι έπεισε
τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς να μετριάσουν τα λόγια τους
και να μην παρουσιάζουν τους Ρώσους ως κακούς ανθρώπους.
Είναι συγκλονιστική πληροφόρηση, και είναι ίσως
το πιο σημαντικό πράγμα που μπορεί να δώσει στη Δύση ο Γκορντιέφσκι.
Ήταν άνθρωπος που, λόγω της ευφυΐας και των δεξιοτήτων του,
μπορούσε να δώσει πολύ ευρύ πλαίσιο.
Ήταν πολύτιμος.
Το όνομα Όλεγκ Γκορντιέφσκι δεν θα ξέφευγε απ' το στόμα της Θάτσερ,
επειδή εκείνη δεν γνώριζε αυτό το όνομα.
Γνώριζε, όμως, τον Γκορντιέφσκι.
Τον θεωρούσε, χωρίς αμφιβολία, ήρωα.
Όπως έλεγε ο Όλεγκ, "Είμαι ο Μποντ. Τζέιμς Μποντ".
Έγινε διευθυντής της ρωσικής κατασκοπευτικής βάσης στο Λονδίνο.
Φαντάζεστε ότι άνοιγαν σαμπάνιες στην ΜΙ6 εκείνη την περίοδο,
μια που ο πράκτοράς τους έγινε τοπικός διευθυντής της KGB στο Λονδίνο.
Η μεταβίβαση πληροφοριών από διαπροσωπικές επαφές είναι πολύ ευαίσθητος τομέας.
Συχνά μεταβιβάζεται η ίδια η πηγή.
Οι πληροφορίες του Γκορντιέφσκι διέσχιζαν τον Ατλαντικό, αλλά η ταυτότητά του όχι.
Η CIA, παρ' όλ' αυτά,
είναι υπηρεσία πληροφοριών, θέλει να ξέρει τι συμβαίνει.
Μετά από ένα διάστημα έγινε σαφές
ότι οι Βρετανοί είχαν κάποια Σοβιετική πηγή σε πολύ καλή θέση.
Ο διευθυντής του ΝΑ Τομέα, της Διεύθυνσης Επιχειρήσεων,
που κατασκοπεύει τη Σοβιετική Ένωση και τους συμμάχους της,
ανέθεσε σε κάποιον να βρει ποιο άτομο είναι αυτή η πηγή των Βρετανών.
Ο βασικός άνθρωπος που ανέλαβε να βρει ποιος ήταν η σοβιετική πηγή
ήταν κάποιος Όλντριτς Έιμς.
Ο Γκορντιέφσκι δεν ήξερε πως ο πράκτορας της CIA Ρικ Έιμς
πήγε στην κατασκοπευτική βάση της KGB στην Ουάσιγκτον
και άρχισε να δίνει πληροφορίες.
Ο Όλντριτς Έιμς είναι πράκτορας μεσαίου βαθμού στη Διεύθυνση Επιχειρήσεων της CIA.
Όλη του την καριέρα δούλευε εναντίον της ΕΣΣΔ.
Αλλά δεν έχει μεγάλες βλέψεις και αρχίζει να κατασκοπεύει εκ μέρους των Σοβιετικών.
Όχι από ιδεολογία.
Απλώς θέλει χρήματα, και για τον ίδιο,
αλλά κυρίως για να συντηρεί την καλή ζωή που έχει συνηθίσει η γυναίκα του.
Έτσι, κατασκοπεύει για τη Σοβιετική Ένωση.
Δεν ήξεραν από πού τους ήρθε.
ΟΛΝΤΡΙΤΣ ΕΪΜΣ ΠΡΩΗΝ ΠΡΑΚΤΟΡΑΣ CIΑ
Τους δόθηκε έτσι απλά η πληροφορία, σε κάποιες περιπτώσεις με στοιχεία,
ότι έξι ή και παραπάνω πράκτορες της KGB
δούλευαν για τη Μυστική Υπηρεσία Πληροφοριών ή τη CIA.
ΚΥΡΙΕ ΕΪΜΣ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΟΣΟΥ 1.535.077,28 ΔΟΛΑΡΙΩΝ ΣΤΟΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΣΑΣ.
ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΘΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ.
Στην πρώτη του "δόση" πληροφοριών στην KGB στην Ουάσιγκτον,
δίνει την ταυτότητα 10 με 11 Σοβιετικών πρακτόρων που δουλεύουν για τη CIA.
Ήξερα ότι κάποια στιγμή,
ίσως όχι αμέσως, αλλά κάποια στιγμή θα ασκούταν δίωξη.
Και οπωσδήποτε κάποιοι θα εκτελούνταν.
Λέει επίσης στην KGB
τι ξέρει η CIA για αυτήν τη μυστική, ευαίσθητη πηγή που έχει η ΜΙ6.
Οι Αμερικανοί ήξεραν κάποιες πληροφορίες, αλλά όχι την πηγή.
Συνδέοντας την πηγή των διάφορων πληροφοριών που είχαν,
βλέποντας ποιος είχε πρόσβαση,
ο Όλντριτς Έιμς βρήκε πως ο Γκορντιέφσκι ήταν η πηγή.
Όσο για τον κύριο Γκορντιέφσκι,
οι συνεργάτες μας δεν μας είπαν ποιος ήταν η πηγή τους.
Εμείς το ανακαλύψαμε. Εγώ, δηλαδή.
Μπόρεσα να συνδέσω στοιχεία ώστε να βρω την ταυτότητά του.
KGB ΕΣΣΔ
Ένας υπάλληλος της CIA,
ο Όλντριτς Έιμς, και η σύζυγός του συνελήφθησαν για κατασκοπεία.
Το ζεύγος Έιμς προκάλεσε μεγάλη ζημιά στην εθνική ασφάλεια.
Ο Όλντριτς Έιμς είναι ο πιο ζημιογόνος προδότης στην ιστορία της CIA.
Έδωσε το όνομα του Γκορντιέφσκι,
είπε στους Ρώσους ποιος ήταν, και τα υπόλοιπα είναι γνωστά.
ΛΟΝΔΙΝΟ, ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ 1985
Το 1985 ο Όλεγκ Γκορντιέφσκι καλείται να επιστρέψει στη Μόσχα
για σημαντικές συζητήσεις και ενημερώσεις, όπως του λένε,
πριν να αναλάβει διευθυντής των επιχειρήσεων της KGB στη Βρετανία.
Όταν ήρθε το τηλεγράφημα,
"Ελάτε σε δύο μέρες στη Μόσχα για σημαντικές συζητήσεις",
αναγνώρισα τη διατύπωση.
Δεκάδες άτομα είχαν κληθεί στη Μόσχα για σημαντικές υποθέσεις και σκοτώθηκαν.
Συμβουλεύεται τους συνδέσμους του στην ΜΙ6
και συμφωνούν πως, αν και τίποτα δεν είναι σίγουρο,
αν επιστρέψει και πάνε όλα καλά, θα αναλάβει την κατασκοπευτική βάση.
Θα έχει πλήρη πρόσβαση στις επιχειρήσεις της KGB στη Βρετανία.
Από την άλλη, αν είναι πράγματι το κακό ενδεχόμενο,
θα επιστρέψει και μάλλον θα πεθάνει.
Τελικά αφήνουν την απόφαση στον Γκορντιέφσκι.
Είναι δική του η απόφαση, και αποφασίζει να ρισκάρει,
να γυρίσει στη Μόσχα και να δει τι θα γίνει.
Η Επιχείρηση Πίμλικο είχε οργανωθεί προσεκτικά
με τους Βρετανούς, για να βγάλουν τον Γκορντιέφσκι από τη Σοβιετική Ένωση
αν αντιμετώπιζε πρόβλημα εκεί.
Σύμφωνα με την Πίμλικο, κάθε Τρίτη στις 7:30 μ.μ.,
κάποιος από τη βάση της ΜΙ6 στη Μόσχα
θα κοιτούσε προς έναν συγκεκριμένο φούρνο στη λεωφόρο Κουτουζόφσκι.
Αν έβλεπε έναν άντρα με γκρι παντελόνι και γκρι καπέλο
με μια πλαστική τσάντα από το Safeway στα χέρια, αυτό ήταν το σήμα.
Θα απαντούσε στο σήμα τρώγοντας μια σοκολάτα Kit Kat ή Mars.
Σκεφτόμουν ότι έπρεπε να φανώ γενναίος. Έτσι ένιωθα.
Ο Όλεγκ μού είπε, όμως,
πως ένιωθε πως κάτι δεν πήγαινε καλά. Το θυμάμαι πολύ καθαρά.
Είπε "Έπιανα τις παλάμες μου. Ίδρωνα".
ΜΟΣΧΑ, ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ
Αφού επέστρεψε στη Μόσχα, πρόσεξε
πολύ γρήγορα πως κάτι δεν πήγαινε καλά.
Καταρχάς, στον έλεγχο διαβατηρίων,
ένας φρουρός της KGB προσέχει το όνομά του στο διαβατήριο
και τηλεφωνεί σε κάποιον για να αναφέρει ότι έφτασε ο Γκορντιέφσκι.
Κανονικά θα ερχόταν να τον πάρει ένας συνάδελφος από την KGB.
Όταν φτάνει, όμως, δεν έχει έρθει κανείς.
Ξανά, αυτό είναι παράξενο.
Όταν φτάνει σπίτι του, βρίσκει ξεκάθαρη απόδειξη
πως συμβαίνει κάτι κακό.
Η πόρτα του έχει τρεις κλειδαριές, αλλά έχουν χάσει το κλειδί για τη μία,
οπότε δεν τη χρησιμοποιούν, αλλά βλέπει ότι είναι κλειδωμένη.
Αυτό σημαίνει μόνο ένα πράγμα.
Κάποιος είχε μπει μέσα.
Η πρώτη του σκέψη είναι πως πρόκειται για την KGB.
Είχαν βάλει κοριούς στο διαμέρισμα, άκουγαν τις τηλεφωνικές κλήσεις.
Πιθανότατα είχε κοριό ακόμα και η τηλεόραση.
Με παρακολουθούσαν και με άκουγαν διαρκώς.
Το πρόσχημα για να με καλέσουν να γυρίσω
ήταν κάποιες σημαντικές συναντήσεις με σημαντικά πρόσωπα,
που δεν έγιναν ποτέ.
Καμία συνάντηση, κανένα ραντεβού, καμία συζήτηση.
Κι αυτό ήταν κάτι που μου κίνησε υποψίες.
Δεν γίνεται τίποτα την Τρίτη ούτε την Τετάρτη.
Όλη τη βδομάδα περιμένει και δεν γίνεται τίποτα.
Η KGB δεν ήταν βέβαιη πως ήταν πράκτορας των Βρετανών.
Αν ήταν σίγουροι, θα τον συλλάμβαναν στο αεροδρόμιο.
Θα τον έβαζαν φυλακή.
Θα έκαναν δίκη για τους τύπους
και θα τον πήγαιναν πάραυτα στην αίθουσα εκτελέσεων.
Θα τον έβαζαν να γονατίσει και θα τον πυροβολούσαν στο κεφάλι. Τόσο απλά.
Δεν το έκαναν, όμως, και αυτό για μένα
δείχνει ότι είχαν υποψίες μεν, αλλά δεν είχαν αποδείξεις.
Και τώρα αυτός περιμένει να γίνει το κακό.
Επιτέλους κάτι γίνεται.
Τον ειδοποιεί ο Γκρούσκο, ένας από τους υποδιευθυντές
του Πρώτου Αρχηγείου, οπότε υψηλά ιστάμενος στην KGB.
Λέει "Έλα μαζί μου. Πρέπει να βγούμε από τα κεντρικά
και να συζητήσουμε τις στρατηγικές που σκεφτόμαστε
για διεισδύσεις στη βρετανική κυβέρνηση".
Βρήκαν το σπίτι στην εξοχή, το σπίτι της KGB έξω από το συγκρότημα
του Πρώτου Αρχηγείου Πληροφοριών.
Στην αρχή προσποιούνταν ότι δεν ήταν κάτι σοβαρό,
μόνο μια ουδέτερη κουβέντα για τη δουλειά.
Τότε, όμως, έβαλαν ναρκωτική ουσία σ' αυτό που έπινα.
Και, τελικά, με ανέκριναν.
Η προσωπικότητά μου άλλαξε αμέσως, άρδην.
Δεν έλεγχα τον εαυτό μου. Δεν λειτουργούσα.
Σκεφτόμουν περίεργα.
Πρέπει να κράτησε τουλάχιστον πέντε ώρες.
Και ενώ ήμουν σε αυτήν την κατάσταση με ανέκριναν.
Ήξεραν κάτι, αλλά δεν ήταν αρκετό για να μου ασκηθεί δίωξη αμέσως.
Έψαχναν απεγνωσμένα κι άλλα στοιχεία.
Ανησυχούσα πολύ. Δυο, τρεις μέρες μετά,
όταν άρχισα να θυμάμαι το περιεχόμενο της ανάκρισης,
κατάλαβα ότι είχαν έντονες υποψίες
και πως η ζωή μου…
Διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο.
Είχαν τελειώσει όλα. Τότε άρχισα να σκέφτομαι τι να κάνω.
Ή θα περίμενα την κανονική ανάκριση,
ίσως με βασανιστήρια, ή θα επιχειρούσα να δραπετεύσω.
Αποφάσισα να δραπετεύσω,
γνωρίζοντας ότι ήταν μεγάλο ρίσκο και δεν είχα πολλές πιθανότητες.
Η μόνη του ελπίδα είναι να θέσει σε κίνηση το Πίμλικο,
το σχέδιο απομάκρυνσης,
και να δραπετεύσει από τη Σ. Ένωση με τη βοήθεια των Βρετανών.
ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΚΟΥΤΟΥΖΟΦΣΚΙ, ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΡΙΤΗ 7:30 Μ.Μ
Ο Όλεγκ είδε τον άντρα, αλλά δεν ήξερε αν τον είδε κι εκείνος.
Ο πράκτορας της ΜΙ6 έβαλε το χέρι του στην τσέπη,
έβγαλε μια σοκολάτα Mars,
ή Kit Kat, όπως λένε άλλοι, και άρχισε να την τρώει.
Έτσι, ο Όλεγκ κατάλαβε ότι τον είχε δει.
Έτσι ξεκίνησε η πιο σπουδαία απόδραση στην ιστορία της βρετανικής κατασκοπείας.
Η βρετανική πρεσβεία ξέρει πως ο Γκορντιέφσκι
θέλει να φύγει και πως οι Ρώσοι τον έχουν καταλάβει.
Κανείς υπό παρακολούθηση από την KGB
δεν έχει απομακρυνθεί επιτυχώς από τη Σοβιετική Ένωση μέχρι τότε.
Έτσι, εκείνος και η ΜΙ6 ξέρουν πως αν μπει σε εφαρμογή το σχέδιο,
θα έχουν ελάχιστες πιθανότητες.
Το Πίμλικο ήταν τόσο σημαντική επιχείρηση που η Μάργκαρετ Θάτσερ,
η πρωθυπουργός, έπρεπε να την εγκρίνει αυτοπροσώπως.
Κάποιος με ενημέρωσε
πως ήταν πολύ σημαντικό να επικοινωνήσω με τη Μάργκαρετ Θάτσερ.
Είπα "Είναι στη Σκοτία" κι εκείνος είπε "Θεέ μου".
Είπα "Να της τηλεφωνήσω;"
Είπε "Όχι, μην τηλεφωνήσεις, για όνομα του Θεού.
Πρέπει να πας στο Μπαλμόραλ και να μιλήσεις στην ίδια.
Και μην πεις σε κανέναν τι θα κάνεις".
ΚΑΣΤΡΟ ΜΠΑΛΜΟΡΑΛ, ΣΚΟΤΙΑ
Έφτασα εκεί.
Ο βοηθός της βασίλισσας μιλούσε στο τηλέφωνο
με έναν βοηθό της βασιλομήτορος
και συζητούσαν το πολύ σοβαρό θέμα
αν η βασίλισσα μπορούσε να δανειστεί το βίντεο της βασιλομήτορος.
Στο τέλος, αναγκάστηκα να πω
"Πάω να τη δω, είτε θέλετε είτε όχι.
Πάω τώρα αμέσως, θα τη βρω μόνος μου".
Της εξήγησα την κατάσταση,
εκείνη έδωσε αμέσως την έγκρισή της και επέστρεψα στο Λονδίνο.
Ακόμη περιμένω αποζημίωση για τα έξοδά μου.
ΜΟΣΧΑ, ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ 1985
ΣΕΞΠΙΡ
Η ΜΙ6 έκρυψε το σχέδιο
σε ένα βιβλιαράκι με τα σονέτα του Σέξπιρ.
Ήταν τυπωμένο με αόρατο μελάνι,
που θα εμφανιζόταν όταν βρεχόταν, αποκαλύπτοντας έτσι το σχέδιο
και το σημείο όπου έπρεπε να πάει εκείνος.
ΜΟΣΧΑ
ΛΕΝΙΝΓΚΡΑΝΤ
ΒΙΜΠΟΡΓΚ
Άρχισα να σκέφτομαι τη διαδρομή και τα εισιτήρια.
Άρχισα να σκέφτομαι πώς θα ξέφευγα από τους πράκτορες της KGB.
Άρχισα να σκέφτομαι πώς θα έστελνα ψεύτικα σήματα στην KGB.
Όταν πήγαινα στον σιδηροδρομικό σταθμό
για να αγοράσω το εισιτήριο μερικές μέρες πριν,
και έπρεπε να ξεφύγω απ' αυτούς που με παρακολουθούσαν,
ήταν συναρπαστικό.
Πολλά πράγματα μπορεί να πάνε στραβά, οπότε είχε αγχωθεί πολύ.
Τις τελευταίες μέρες περνάει χρόνο με την οικογένειά του
και με τον παλιό του φίλο Μιχαΐλ Λιουμπίμοβ.
Ξαφνικά μου τηλεφώνησε και εμφανίστηκε.
Κρατούσε στο χέρι του ένα μπουκάλι βότκα, ανοιγμένο.
Μεγάλο μπουκάλι.
Και έπινε, νευρικά.
"Ξέρεις", είπε, "έγινε κάτι τρομερό.
Με κάλεσαν να γυρίσω στη Μόσχα. Ήρθα, εδώ είμαι.
Είναι πολύ κακό. Τελείωσε η καριέρα μου", κάτι τέτοιο.
Προσπάθησα να τον ηρεμήσω.
Έτρεμε.
Ήταν σε πολύ κακή κατάσταση.
Δεν μου πέρασε ποτέ η σκέψη
ότι ένας φίλος και σύντροφός μου
θα στρατολογούνταν απ' τους Βρετανούς.
Δεν είχα καμία αμφιβολία.
Αν είχα αμφιβολίες, θα τον πυροβολούσα.
Προσπάθησα να τους αποχαιρετήσω. Φίλησα τα παιδιά.
Φίλησα τη σύζυγό μου και τη χαιρέτησα.
Αλλά δεν ήμουν σε θέση να τους πω περισσότερα,
γιατί η γυναίκα μου δεν ήξερε για την επαφή μου με τους Βρετανούς.
Δεν ήθελα να έχει το βάρος της γνώσης
και της ευθύνης για κάτι που έκανα εγώ.
Γι' αυτό.
Αγαπάω τόσο πολύ τα παιδιά και τη γυναίκα μου
που ήταν τρομερό σοκ για μένα.
Αν της το είχε πει, τότε εκείνη μπορεί να κατηγορούνταν για προδοσία.
Έτσι, δεν το έκανε.
Εκείνη θα πήγαινε διακοπές.
Δεν είχε λόγο να πιστεύει ότι ήταν κάτι παραπάνω
από ένας πολύ σύντομος αποχωρισμός.
Έτσι, του έδωσε ένα συνηθισμένο, σύντομο φιλί στο στόμα.
Ένα απόγευμα, όταν ήρθε η ώρα να φύγω,
έφυγα γρήγορα από το κτίριο.
Ήμουν υπό παρακολούθηση από πολλά άτομα.
Υπήρχαν πράκτορες από πίσω μου, σε δύο αμάξια, συνεχώς.
Πέρασα γρήγορα απέναντι, διέσχισα σχεδόν τρέχοντας τον δρόμο,
και εξαφανίστηκα στο πάρκο.
Στο πάρκο, όπου τα δέντρα εμπόδιζαν την παρακολούθηση, άρχισα να τρέχω.
Εκείνοι δεν έβλεπαν ότι έτρεχα. Έτσι, τους ξέφυγα.
Έφτασα σε έναν σταθμό, μπήκα σε ένα τρένο
και έμεινα στο τρένο όλη νύχτα.
Στο μεταξύ, ένα κομβόι δύο πρακτόρων της ΜΙ6 με τις συζύγους τους κι ένα μωρό,
σε δύο αυτοκίνητα, πάνε να τον συναντήσουν.
Η κάλυψη ήταν σχετικά απλή ιστορία.
Έπρεπε να κάνουν την KGB να πιστέψει ότι υπήρχε λόγος που η σύζυγος,
που ήταν στο αμάξι με τον σύζυγό της της ΜΙ6, ήταν εκεί με το μωρό.
Ήταν επόμενο πως, εφόσον εκείνη ήταν εκεί,
θα ήταν και το μωρό, δεν θα το άφηναν μόνο του.
Αφού ήξεραν πως η πρεσβεία είχε κοριούς,
εκείνη παραπονιόταν ότι είχε πονοκέφαλο.
Έτσι, η δικαιολογία ήταν ότι θα την πήγαινε σε έναν γιατρό,
που ήταν γνωστός στην πρεσβεία, στο Ελσίνκι.
ΣΤΑΘΜΟΣ ΛΕΝΙΝΓΚΡΑΝΤ, ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ
Είναι πάρα πολύ αγχωτική η απομάκρυνση.
Αυτό ίσχυε και με τον Γκορντιέφσκι.
Στο Λένινγκραντ μπαίνει σε λεωφορείο για το Βίμποργκ,
την τελευταία σοβιετική πόλη πριν το σύνορο με τη Φινλανδία.
Κατεβαίνει γύρω στο ένα χιλιόμετρο απ' το σημείο συνάντησης.
Καθώς πήγαινα προς το σύνορο,
ήταν πολύ πιθανό να με βρουν ή να με πιάσουν.
Περπατάει το χιλιόμετρο μέχρι εκεί όπου θα τον πάρουν.
Κρύβεται και περιμένει.
Ήμασταν αγχωμένοι. Ήταν επικίνδυνο αυτό που έκαναν.
Μπορεί να πάει στραβά. Να σκοτωθούν άνθρωποι.
Μπορεί να διαλυθούν οι διπλωματικές σχέσεις μας.
Πολλά είναι πιθανά.
Ενώ περίμενα να έρθει να με πάρει το αμάξι των Βρετανών,
με τσιμπούσαν χιλιάδες κουνούπια
στο πολύ ψηλό χορτάρι που είχε τότε, με την υγρασία και τη ζέστη.
Περίμενα πολλές ώρες τα αυτοκίνητα.
Και αγχωνόμουν όλο και περισσότερο.
Δύο λεπτά αργότερα ήρθαν τα αυτοκίνητα και με έβαλαν στο πορτμπαγκάζ.
Στο πορτμπαγκάζ βρήκε αυτά που περίμενε να βρει.
Μια μεταλλική κουβέρτα για να καλυφτεί
Και ένα ηρεμιστικό, το οποίο και πήρε.
Σε 80 δευτερόλεπτα θα είχαν γλιτώσει.
Αλλά ο μεγάλος κίνδυνος ήταν στους σταθμούς ελέγχου.
Βλέπουμε πιο μπροστά τους συνοριοφύλακες να πλησιάζουν το αμάξι.
Είχαν τα απαραίτητα έγγραφα. Ήταν σε διπλωματικό όχημα.
Όλα φαίνονταν να πηγαίνουν ομαλά,
και τότε τα σκυλιά των φρουρών άρχισαν να μυρίζουν το αμάξι.
Τότε έγινε κάτι απίστευτο,
που όμοιό του δεν έχει ξαναγίνει στην ιστορία της κατασκοπείας.
Σκέφτονταν γρήγορα τι να κάνουν…
Η σύζυγος του ενός πράκτορα της ΜΙ6 τραβά την προσοχή των σκύλων,
ή μάλλον προσπαθεί να τους τραβήξει την προσοχή, με πατατάκια κρεμμύδι-τυρί.
Είχαν σβήσει τη μηχανή
και άκουγα τα σκυλιά να μυρίζουν.
Αποσπά την προσοχή του ενός σκύλου,
αλλά ο άλλος δεν ενδιαφέρεται για τα πατατάκια
και πλησιάζει το πορτμπαγκάζ, οπότε εκείνη βρίσκει άλλο σχέδιο.
Οι γυναίκες, οι πανέξυπνες Βρετανές,
αρχίζουν να αλλάζουν πάνα στο μωρό.
Το μωρό όντως χρειαζόταν άλλαγμα,
οπότε μένει η πάνα με το βρομερό περιεχόμενο, και την πετάει κάτω.
Ο σκύλος αηδιάζει, όπως θα κάναμε όλοι,
και φεύγει χωρίς να ενδιαφερθεί άλλο για το αυτοκίνητο.
Το τελευταίο σημείο ελέγχου.
Ο φρουρός παίρνει τα διαβατήρια, τα κοιτάζει. Ωραία.
Πριν τους τα δώσει, χτυπάει το τηλέφωνο στο κουβούκλιο.
Σηκώνει το τηλέφωνο και μιλάει πολλή ώρα.
Όλοι στο αυτοκίνητο παθαίνουν καρδιακό.
Δεν ήταν τίποτα. Τους δίνει τα διαβατήρια.
Και το αυτοκίνητο ξεκίνησε.
Αλλάζουν τη μουσική στο αυτοκίνητο,
βάζουν τον Φινλανδό συνθέτη Σιμπέλιους,
και αρχίζει να παίζει το κομμάτι του "Finlandia".
Αυτό δείχνει σ' αυτόν που κρύβεται στο πορτμπαγκάζ
πως πλέον είναι ασφαλείς στη Φινλανδία.
Συνειδητοποιώ πως πλέον είμαι ελεύθερος.
Άρχισε να παίζει ο Σιμπέλιους.
Ήταν θαύμα.
Αφού φτάνουν στη Φινλανδία, τους περιμένουν δύο αυτοκίνητα.
Στο ένα αυτοκίνητο ήταν δύο Βρετανοί πράκτορες της ΜΙ6.
Στο άλλο αυτοκίνητο ήταν δύο πράκτορες της Δανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.
Η Δανική Υπηρεσία Πληροφοριών ήταν σε αναμονή, του έδωσε γαλλικό διαβατήριο,
τον έβαλε στο αυτοκίνητο και…
έφυγαν στη Φινλανδία.
Από εκεί τον πήγαν στη Νορβηγία.
Από τη Νορβηγία, αεροπορικώς στο Λονδίνο.
Δεν μετανιώνω καθόλου αυτά που έκανα στη ζωή μου,
πώς την άλλαξα,
ότι έφυγα κρυφά και ζω σε άλλη χώρα. Καθόλου.
Για την KGB,
η δραπέτευση του Γκορντιέφσκι ήταν μεγάλη ταπείνωση.
Αυτή η τρομερή δραπέτευση Πίμλικο,
ήταν περιπέτεια.
Ήταν πολύ περιπετειώδης επιχείρηση,
αλλά δεν ήταν επαγγελματική.
Δεν γίνεται να απομακρύνεις τους πράκτορές σου σε πορτμπαγκάζ!
Αυτά είναι χαζομάρες για κάθε πράκτορα πληροφοριών.
Δεν πρόδωσα τη χώρα.
Δεν πρόδωσα τον λαό της Σοβιετικής Ένωσης, της Ρωσίας,
τους λαούς υπό την ομπρέλα της Σοβιετικής Ένωσης.
Θεωρώ πως πρόδωσα το καθεστώς,
το σοβιετικό κομουνιστικό σύστημα, που ήταν παράνομο, λάθος
και, σε πολλές περιόδους, εγκληματικό.
Για τους Ρώσους ήταν προδότης, προφανώς.
Είναι κατανοητό. Για εμάς ήταν ήρωας.
Θεωρώ και θεωρούμε τη στρατολόγηση του Γκορντιέφσκι
και την υπόθεση Γκορντιέφσκι
μία από τις καλύτερες, ίσως και την καλύτερη
επιχείρηση της δυτικής κατασκοπείας στον Ψυχρό Πόλεμο.
Πιστεύω πως έπαιξε ρόλο-κλειδί στη λήξη του Ψυχρού Πολέμου
και την αντικατάστασή του με πιο ήρεμη, πιο μετριασμένη σχέση
Ανατολής και Δύσης.
Μετά από την απόδρασή του, γνώρισε την πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ.
Αργότερα γνώρισε τον πρόεδρο Ρέιγκαν
λόγω των πολύτιμων πληροφοριών που παρείχε.
Οι πληροφορίες του μεταφέρονταν σε αυτούς που έπαιρναν τις αποφάσεις
στα τέλη του Ψυχρού Πολέμου.
Όταν γνωρίσαμε τον Όλεγκ Γκορντιέφσκι πρώτη φορά το 1986,
αυτό που τον απασχολούσε περισσότερο ήταν η οικογένειά του.
Η πρώτη του σκέψη κάθε πρωί
ήταν πώς θα έφερνε μαζί του την οικογένειά του.
Μαζί επιτέλους, η οικογένεια Γκορντιέφσκι στην εξοχή
σε μυστική τοποθεσία στη νότια Αγγλία,
ελεύθεροι από την απειλή της KGB.
Ο Γκορντιέφσκι είχε να δει τη σύζυγό του τη Λέιλα
και τις κόρες τους, Άννα και Μαρία, έξι χρόνια.
Είμαι πάρα πολύ χαρούμενος και ενθουσιασμένος, και…
νιώθω πολύ μεγάλη ανακούφιση και ικανοποίηση.
Και…
Ακόμα, όμως, νιώθω καμιά φορά πως είναι όνειρο.
Πως είναι ωραίο όνειρο. Πως θα ξυπνήσω και δεν θα είναι αλήθεια.
-Θέλω να είναι αλήθεια. -Ξύπνα.
Δεν είναι όνειρο. Είμαι εδώ.
Ευχαριστώ.
Ο Όλεγκ Γκορντιέφσκι είναι 83 ετών.
Πλέον δεν είναι και πολύ ενεργός.
Μένει στην Αγγλία, ακόμη υπό αυξημένη ασφάλεια.
Καταδικάστηκε σε εκτέλεση ερήμην,
και ζει με αυτή την έγνοια.
Υπάρχει, όμως, ανταμοιβή.
Έχω την υπέροχη αίσθηση ότι απολαμβάνω την ελευθερία, τη δημοκρατία
και τον πολιτισμό των Βρετανικών Νήσων.
Δεν έχω πια αρκετές περιπέτειες, αλλά έχω πολλά άλλα καλά.
Αν τα ζυγιάσω, δεν είναι άσχημα.
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
Υποτιτλισμός: Σύλβια Τσάτσαρη