Si Oleg Gordievsky, opisyal ng KGB ay isa sa pinakamahusay na espiya
na nagtrabaho para sa MI6, British Intelligence.
Handa akong makipagsapalaran para sa seguridad ng Great Britain.
Nang dumating ang telegrama, alam ko na.
Pinaghihinalaan na ako at nasa panganib.
Kailangang mailikas, sa lalong madaling panahon.
Inihudyat ng MI6 na nakita nila ang kanyang senyas para mailikas,
na isang MI6 officer ang dadaan na may dalang tsokolate.
Nang simulan kong maghanda sa pagtakas, naging kapana-panabik ito.
Ito ang pinakadelikadong operasyon.
Kabadong-kabado ako noon.
Ilang beses kong sinabi sa sarili ko, "Para itong pelikula. Tingnan mo."
"Pelikula ba ito ng buhay ko?"
Ang Operation Pimlico ang pinakamapusok
at pinakamatapang na pagliligtas sa isang opisyal mula sa Moscow.
Simulan na natin?
Noong 1967, ipinadala ako sa Copenhagen,
bilang deputy chief ng KGB station.
Dati akong koronel ng KGB at intelligence officer. Isang espiya.
Hindi kami nagtatrabaho laban sa mga Danes doon.
Nagtatrabaho kami laban sa mga Amerikano at sa NATO.
Tandaan n'yo na ang Denmark ay isang maliit na bansa,
na nasa unahan mismo ng labanan sa Cold War.
Ang mga espiya ang pinakamurang sandata para labanan ang digmaan.
Kaya naman, karamihan sa mga bansang sosyalista ay may mga espiyang
nagtatrabaho sa Denmark, sa loob o labas ng embahada.
EMBAHADA NG RUSSIA
Noong panahong 'yon, nakilala ko si Gordievsky, na nagtatrabaho doon.
Si Gordy ang deputy chief, ang kanang kamay ko,
ang pinakamalapit na tao sa KGB sunod sa akin.
Sa totoo lang, si Oleg Gordievsky ay isang taong napapaligiran ng mga KGB.
Sa simula, isa akong Homo Sovieticus,
ibig sabihin ay isang normal na Soviet na sanay magsinungaling,
may isang wika sa pamilya niya, ibang wika naman para sa Partido.
Hindi miyembro ng Communist Party ang aking ina.
Ang impluwensya ng aking simpleng ina
ang nagturo sa akin na tanggapin ang realidad ng buhay Soviet
ng mas malinaw at komprehensibo.
Tutol siya sa KGB dahil miyembro ng KGB ang ama ko,
at nakita n'ya lahat ng mga pandaraya at kalupitan.
Sumali kami ng kapatid ko, hindi sa bahagi ng KGB
na ubod ng sama, kundi sa Foreign Intelligence Department nito.
Isa itong kilalang organisasyon,
na may matatalinong tao, nagsasalita ng ibat-ibang lengguwahe.
Pero ano'ng trabaho?
Pag-recruit ng mga miyembro ng publiko bilang mga secret informer para sa KGB.
Sa ibang bansa? Pareho lang din ang gagawin namin.
May sitwasyon noon bago ang Prague Spring.
Dagsa ang mga Czech na tumutuklas sa kanilang bagong kalayaan.
Dalawang buwan na
mula nang bumagsak ang Stalinist na si Novotny mula sa pagiging Kalihim,
patuloy silang nagpoprotesta para sa kinabukasan ng lipunan.
Naluklok si Alexander Dubček sa Prague ilang buwan ang nakalipas,
nangako sa tinatawag niyang "makataong sosyalismo."
Isa sa mga unang hakbang ay ang pagtanggal ng censorship,
at panawagan para sa multi-party na demokrasya.
Pero pinipilit ng Moscow si Dubček na baligtarin ang mga reporma niya
at gumawa rin ng mga planong militar.
Ang lider na Soviet na si Leonid Brezhnev, ay orihinal na sumuporta kay Dubček.
Ngayon, natatakot siya na ang mga reporma sa Prague ay magpahina sa Communist Bloc.
Naaalala ko ang maraming tao sa aming KGB station na umiinom ng vodka.
Pinagpupustahan namin kung magpapadala ang mga Russian
ng mga tangke o hindi sa Prague.
Naaalala kong pumusta kami ni Oleg
na hindi sila magpapadala ng mga tangke.
Kaya, natalo kami, dahil nangyari ito noong 1968.
Sa lahat ng mamamayan ng Czechoslovak Socialist Republic,
tumawid na ang hukbo ng Soviet Union sa pambansang hangganan
ng Czechoslovak Socialist Republic.
Nasa embahada ang batang si Gordievsky nang mabalitaan niya ang pagsalakay.
Napakalaking dagok niyon sa akin…
Sa paniniwala ko na kayang magbago ng isang komunista.
Naisip ko noon, "Hindi magbabago ang mga komunista."
Isa itong matibay na totalitaryong sistema na inaayawan ko.
Sinubukan ng matatapang na Czechoslovaks na mabawi ang kalayaan at demokrasya nila.
Pinigilan ito ng mapaniil na Soviet regime.
Simula noon, hindi ko na muling sinuportahan ang rehimeng iyon.
Hindi ko na muling mararamdaman na komunista ako.
Iyon ang araw na naging mental defector ako.
Inilayo ko ang sarili ko sa iba pang KGB, na…
kaugnay ng mga paglipol, sa gulag at iba pa.
Tinawagan niya sa telepono ang asawa niya,
umiiyak
dahil naiinis siya sa paraan ng Soviet Union,
pati sa ibang mga bansa sa Warsaw Pact,
sa paghawak sa sitwasyon sa Czechoslovakia.
Sa totoo lang, inaasahan niyang naka-wire tap ang telepono niya.
At tunay nga.
Nakikinig ang Danish Intelligence sa usapan nila ng asawa niya.
Isa sa mga technician ang tumakbo at nagpunta
sa chief of operations ng Danish Intelligence Service,
at sinabing, "Boss, kailangan mo itong pakinggan."
Noong panahong iyon, ako ang deputy head
ng Danish Police Intelligence and Security Service.
Ako ang head of operations.
Hindi ako marunong mag-Russian, kaya hindi ko agad naintindihan,
pero nababasa ko ang transcript.
Mabilis naming nalaman na KGB siya,
at isa siyang illegals support officer.
At dahil doon, nakikipag-ugnayan siya sa Danish clergyman, Danish police,
sa personnel registration para maghanap ng tinatawag nilang mga bagong "let-in,"
para sa ilegal na network ng Soviet Intelligence.
Sinasabi nito sa amin na mahusay siya.
Magaling siya, matalino, palakaibigan,
may mahusay na kasanayan sa wika, at may pinag-aralan.
Kahanga-hanga siya.
Nang mapagpasyahan naming akma siya sa aming operasyon,
subukan nating i-recruit siya,
nasa drawer ko ang picture niya, siya ang tao natin.
Pero alam naming di namin ito magagawa,
kaya nagpatulong kami sa British Service.
Matapos ang ilang paghahanda,
kumilos ang mga British at kinontak si Gordievsky.
Ang British Intelligence, sa mga bandang kalagitnaan ng Cold War,
ay nahahati sa iba't ibang organisasyon.
Ang lokal na MI5, ang bahala sa mga banta sa loob ng UK.
Pero ang magtrabaho sa ibang bansa, sa labas ng mga embahada,
pagkuha ng mga dayuhan para magtrabaho sa British Intelligence,
ay sa MI6, ang Secret Intelligence Service.
Masigasig na badminton player siya at naglalaro sa madaling araw.
Badminton player din ang pinuno ng British station.
Malaking kalamangan na kilala siya sa buong Copenhagen
bilang pinuno ng British Intelligence na nakatalaga sa Copenhagen.
Malaking bentahe iyon dahil alam ni Gordievsky kung sino ang kausap niya.
Natagpuan talaga nila ako
noong madaling araw, sa badminton court.
Bukas lamang ito sa pagitan ng alas-siyete at alas-otso ng umaga.
Isang simpleng pakikipagtitigan kay Gordievsky at paglapit sa kanya
sabay sabing, "Nais mo bang makipag-usap?"
Sumagot si Gordievsky, "Mabuti iyon."
May konting alinlangan sila sa simula.
Bilang isang intelligence officer, KGB officer, tapat ba ako o totoo?
Malinaw ang usapan nila at sinabing,
"Gusto naming magtrabaho ka sa amin. Payag ka ba?"
At sinabi ni Gordievsky, "Payag ako."
Siyempre, nangangamba siya.
Bawat agent ay nangangamba.
Nabubuhay sila sa takot na baka malantad sila.
Nabubuhay sa takot habang nagtatrabaho.
Nabubuhay sa takot kapag natapos na.
Bahagi iyon ng laro.
Nasa likod nila kami, nagbibigay ng alibi, tumutulong kami,
pero ito ay palihim lamang.
Kung dalawa ang may alam, delikado.
Kung sampu, napakadelikado.
Ang maganda sa pakikipagkaibigan sa chief KGB officer sa Denmark
ay puwede kang pumunta sa opisina ng boss mo,
tingnan ang mga papeles at dokumento sa mesa niya,
at hanapin ang mga sikretong bagay na kailangan mo.
Ilan sa mga impormasyong alam ni Gordievsky at posibleng ibinigay
ay pagkakakilanlan ng mga Brit o Amerikanong nagtatrabaho para sa Russia.
At bilang KGB officer na nagtatrabaho sa ibang bansa,
sinubukan ni Gordievsky na mag-recruit ng mga dayuhang magtatrabaho sa mga Ruso.
Minsan nagkikita sila sa mga ligtas na bahay.
At minsan, depende sa sitwasyon,
maaaring mabilisang pagkikita sa gitna ng Copenhagen,
kung saan may iaabot siya sa isang tao
na kasalubong niya sa gitna ng kalsada, kumbaga.
Alam niya ang pangalan ng ilang agent sa Norway, Sweden, UK.
Ibinigay niya ang mga pangalan ng 200 tao.
Noong 1978, ipinatawag si Gordievsky pabalik sa Moscow.
Tapos na ang tungkulin niya sa Copenhagen.
Malaking bentahe para kay Oleg Gordievsky sa pagbalik sa Moscow
na ang ikatlong departamento ng KGB Foreign Intelligence
ay kinabibilangan ng Britain at Scandinavia.
Tanging si Gordievsky lang ang nakatagal sa Moscow,
na nakalipat mula sa Scandinavian desk tungo sa British desk,
na ikinagulat at ikinasaya ng MI6, British Intelligence,
para maitalaga sa Britain.
Noong 1980s, sa ilalim ni Margaret Thatcher,
ako ang Private Secretary at Advisor ng Foreign Affairs and Defense,
Alam niya ng higit pa sa akin, na may iisang source.
Pero di niya alam ang pangalan. Di na kailangan pa.
Nagbibigay kami kay Gordievsky ng impormasyon
na maibabalik niya sa Soviet Union
para kumbinsihin silang aktibo at mahusay na espiya siya sa London.
Noong panahong iyon, si Margaret Thatcher, ay mahigpit na anti-Soviet
at ito ay noong siya ay inilarawan bilang "Iron Lady."
Nagsalita si Pangulong Reagan tungkol sa "masamang imperyo."
Sa mga talakayan ninyo ukol sa panukalang nuclear freeze,
hinihimok ko kayong mag-ingat sa tukso ng pagmamataas, sa tukso ng…
paglalagay sa inyong sarili sa pedestal,
at sabihing may kasalanan ang parehong panig,
ang balewalain ang kasaysayan at agresibong bugso ng masamang imperyo,
para tawaging malaking di pagkakaunawaan ang arms race,
at alisin ang sarili n'yo sa pakikibaka ng tama at mali, mabuti at masama.
Napakasama ng tingin niya sa mga Russian, at ipinangangalandakan niya ito,
lalo na sa unang bahagi ng pamumuno niya, kung gaano sila kasasama.
Si Leonid Brezhnev, pinuno ng Soviet Union,
at Yuri Andropov, ang pinuno ng KGB,
ay kumbinsido na sa pagdating ng Reagan Administration,
may tunay at seryosong posibilidad
na ang Kanluran ay maglulunsad ng nuclear war sa hinaharap.
Humihiling ng kasunduan ang mga pulitiko sa modernisasyon ng kanilang puwersa
sa pamamagitan ng paglalagay sa mga estado ng West Europe ng NATO
ng mahigit 500 bagong tactical nuclear missiles ng Amerika.
Mula sa loob ng opisina ng KGB sa London, nakikita ni Gordievsky ang mga telegrama,
flash signal ng Moscow Center sa iba pa sa buong mundo,
na naglalarawan kung paano ang isang NATO exercise
ay isang pagbabalatkayo talaga
sa pinaniniwalaan nilang mobilisasyon para sa unang pag-atake sa Soviet Union.
Tinatawag itong NATO Able Archer exercise ng Nobyembre, 1983.
Hindi tayo titigil sa pagbabantay, dahil patuloy sa pag-unlad hanggang ngayon
ang Warsaw Pact military machine.
Ang Able Archer mismo ng 1983, ay isang Command Post Exercise
kung saan ang mga tao ay aasta bilang Prime Minister,
bilang matataas na politilko.
At minsan pa, ikinabahala ito ni Brezhnev.
Bakit mayroong prime minister sa isang wargame
at magkukunwaring may nuclear war laban sa Soviet Union?
Kapag inaakala nilang magkakagiyera, baka pigilan nila ito
at sila mismo ang magsimula ng giyera na wala namang may gusto.
Nang malantad ang malaking pangamba ng Soviet,
napagpasyahan na 'wag nang tahakin ang rutang iyon,
dahil makukumbinsi talaga ang Soviet Union na baka atakihin sila.
Napakalaking tulong na malaman mula kay Gordievsky na totoong takot ito.
Pero napakagaling ni Gordievsky
na kumbinsihin ang Kanluran na ang kanilang pananalita,
na ang talumpati ni Reagan ukol sa masamang imperyo,
ay mali ang pagkaunawa sa Silangan.
Malaking bahagi ng kanyang mga impormasyon ay ang hikayatin
ang mga Brit at Amerikano na maghinay-hinay sa pananalita
at huwag ilarawan ang mga Russian na masasamang tao.
Nakakagulat na impormasyon nito, at marahil
ang pinakamahalagang bagay na maibibigay ni Gordievsky sa Kanluran.
Dahil sa kanyang katalinuhan at kakayahan,
malaki ang naimbag niya.
Napakahalaga niya.
Ang pangalang Oleg Gordievsky ay hindi mabibigkas ni Thatcher,
kasi hindi niya alam ang pangalang ito.
Pero kilala niya si Oleg Gordievsky.
Walang duda na itinuring niya siya bilang isang bayani.
Kaya, gaya ng sinabi ni Oleg, "Ako si Bond, James Bond."
Si Gordievsky ang naging rezident-designate sa loob ng London.
Sa puntong 'yon, iisipin mo na nagdiriwang ang MI6
sa pagkakahirang sa tauhan nila na maging pinuno ng KGB sa London.
Ang magbahagi ng impormasyon ay sensitibong parte ng isang ugnayan.
Kadalasan, maaaring naibahagi na ang impormasyon.
Ang mga nakalap ni Gordievsky ay ibinahagi sa Atlantic
ngunit hindi ang kanyang pagkakakilanlan.
Gayunpaman, ang CIA,
isang intelligence service, gusto nilang malaman ang nangyayari.
Kalaunan, naging malinaw na ang Britain
ay may napakahusay na Soviet source.
Ang pinuno ng SE Division, ang division ng Directorate of Operations
na nagsasagawa ng pag-espiya laban sa Soviet Union at kaalyado nito,
ay nagtalaga ng mamamahala sa paghahanap
kung sino ang source ng Britain.
Ang pangunahing nakatalaga sa proyektong iyon
na alamin kung sino ang Soviet source, ay si Aldrich Ames.
Ang hindi alam ni Gordievsky ay pumasok ang CIA officer na si Rick Ames
sa tanggapan ng KGB sa Washington
at nagsimulang mag-alok ng impormasyon.
Si Aldrich Ames ay isang middle-level CIA officer sa Directorate of Operations.
Nagtrabaho siya laban sa mga Soviet target.
Di siya magaling at nagsimula siyang mag-espiya para sa mga Soviet.
Hindi dahil sa ideolohikal na paniniwala.
Gusto lang niya ng pera, para sa sarili niya, at higit sa lahat,
para mapanatili ang maluhong pamumuhay ng asawa niya.
Kaya nagsimula siyang mag-espiya para sa Soviet Union.
Nagulat talaga sila.
Para lang mabigyan ng impormasyon, at mga katibayan
na maraming KGB officer ang nagtatrabaho para sa SIS o CIA.
MR. AMES, ITO'Y PARA KUMPIRMAHIN ANG PONDO
NA MAY KABUUANG US $1,535,077.28 SA IYONG PRIBADONG ACCOUNT.
NAWA'Y MAGTAGUMPAY KA, VC
Sa kanyang unang pagbibigay ng impormasyon sa KGB sa Washington,
ipinagkanulo niya ang sampu o 11 Soviet agents na nagtatrabaho sa CIA.
Alam ko na sa huli, marahil hindi kaagad,
pero sa huli ay kakasuhan sila.
At tiyak na ang ilan sa kanila ay papatayin.
Sinasabi rin niya sa KGB
ang nalalaman ng CIA tungkol sa lihim sa sensitibong source na mayroon ang MI6.
Batid ng mga Amerikano ang ilan dito, pero di nila alam ang pinagmulan.
Mula sa pagsasama-sama ng ibinigay na mga impormasyon,
pagtingin kung sino ang may access sa mga ito,
natukoy ni Aldrich Ames na si Gordievsky ang pinagmulan.
Sa kaso ni Mr. Gordievsky,
hindi sinabi ng SIS sa namin kung sino ang source nila.
Natuklasan namin ito. Natuklasan ko.
May ilang piraso akong napagtugma para makilala namin kung sino siya.
Naaresto ang isang empleyado ng CIA,
si Aldrich Ames at ang asawa niya dahil sa pag-espiya.
Sila ay nagdulot ng malaking pinsala sa pambansang seguridad.
Si Aldrich Ames ang pinakamapanirang taksil sa kasaysayan ng CIA.
Ipinagkanulo niya sa mga Russian
kung sino si Gordievsky, at doon nagsimula ang lahat.
Noong 1985, ipinatawag si Oleg Gordievsky pabalik ng Moscow
para sa diumano'y importanteng pagpupulong
bago siya pormal na umupo bilang pinuno ng operasyon ng KGB sa Britain.
Nang dumating ang telegrama,
"Pumunta sa Moscow sa loob ng dalawang araw para sa mahalagang pagpupulong,"
alam ko na.
Dose-dosena ang ipinatawag sa Moscow
para sa mahahalagang sesyon at pagkatapos ay binaril.
Kumonsulta siya sa mga tagapangasiwa niyang MI6, at sang-ayon sila,
hindi ako nakatitiyak sa anuman,
pero kung babalik siya at ayos ang lahat, siya ang magiging rezident.
Magkakaroon siya ng access sa lahat ng operasyon ng KGB sa Great Britain.
Sa kabilang banda, kung talagang masamang balita ito,
babalik siya at malamang na mamatay siya.
Sa huli, si Gordievsky ang pinagdesisyon nila.
At nagdesisyon siya na makipagsapalaran
at bumalik sa Moscow, at tingnan ang mangyayari.
Ang Operation Pimlico na buong-ingat na inorganisa
ng mga tagapangasiwang British para ilikas si Gordievsky sa Soviet Union
sakaling manganib siya doon.
Sa Operation Pimlico, tuwing Martes ng 7:30 ng gabi,
may tao mula sa MI6 station ng Moscow
ang pupunta sa bakery sa Kutuzovsky Prospekt.
At kung may makita silang lalaking naka-gray na pantalon at sumbrero
na may dalang plastik na grocery bag mula sa Safeway, iyon ang hudyat.
At tutugon sila dito sa pamamagitan ng pagkain ng Kit Kat bar o Mars bar.
Akala ko dapat maging matapang ako. 'Yon ang naramdaman ko.
Subalit sinabi sa akin ni Oleg,
"Nararamdaman ko na parang may mali." At naaalala ko ang katagang ito.
Sabi niya, "Ramdam ko ang mga palad ko. Pinagpapawisan ako."
Matapos makabalik sa Moscow, agad niyang napansin
na mayroong mali.
Una, habang sinusuri ang pasaporte niya
ng mga KGB border guard, at nakita ang pangalan niya,
may tinawagan sila sa telepono para iulat na dumating na si Gordievsky.
Karaniwan, may susundo sa kanya na kasamahan mula sa KGB.
Pero pagdating niya, walang sumundo sa kanya.
Muli, medyo kakaiba 'yon.
Pagdating niya sa bahay, may nakita siyang mga patunay
na may masamang nangyayari.
Tatlo ang lock ng pinto ng apartment n'ya
pero nawala na ang susi sa isa sa mga ito, at di na nila ginagamit,
pero napansin niyang naka-lock na iyon.
Isa lang ang ibig sabihin nito.
May pumasok sa loob.
Ang una niyang naisip ay, "KGB ito. Ito ay gawain ng KGB."
Nilagyan ng wire tap ang apartment ko, pinakinggan ang telepono ko,
at malamang may wire tap din ang TV ko.
Pinanood at pinakinggan nila ako sa lahat ng oras.
Ang dahilan nila sa pagpapatawag sa akin
ay sunud-sunod na meeting kasama ang mga importanteng tao,
at walang natuloy sa mga ito.
Walang pagpupulong, appointment, talakayan.
Marami pang ibang kahina-hinalang sandali.
Walang nangyari ng Martes, ng Miyerkules.
Buong linggo siyang naghihintay, at walang nangyari.
Hindi alam ng KGB na isang British agent si Gordievsky.
Kung alam nila, inaresto na sana siya sa airport.
Ipinakulong na sana siya.
Binigyan sana siya ng pekeng paglilitis.
At pagkatapos ay ang mabilisang pagbitay.
Paluluhodin siya at babarilin sa likod ng ulo.
Ganoon kasimple.
Pero hindi nila ginawa, na para sa akin
ay nagpapakitang may mga hinala sila, pero wala silang ebidensya.
Naghihintay siya sa susunod na mangyayari.
Sa wakas, mayroong nangyari.
Inabisuhan siya ni Grushko, isa sa mga deputy chief
ng First Chief Directorate, mataas na tao sa KGB.
Sabi niya, "Sumama ka sa akin. Kailangan nating lumabas dito,
at magpulong tungkol sa mga diskarte na pinag-iisipan namin
para makapasok sa gobyerno ng Britain."
Pinuntahan nila ang espesyal na dampa ng KGB sa labas ng compound
ng First Chief Directorate for intelligence.
Sa simula, nagkukunwari pa sila
na isa itong talakayan na parang negosyo.
Ngunit pagkatapos ay naglagay sila ng droga sa inumin ko.
Pagkatapos, sa huli, sila'y nagtanong.
Agad na nagbago ang aking personalidad.
Nawalan ako ng kontrol sa sarili. Tumigil magsalita.
Kakaiba ang pag-iisip ko.
At siguro tumagal ito ng hindi bababa sa limang oras.
At sa ganoong kalagayan, ako ay inusisa nila.
May alam sila, pero hindi sapat para kasuhan ako kaagad.
Desperado silang makahanap ng karagdagang ebidensya.
Alalang-alala ako. Pagkalipas ng dalawa, tatlong araw,
nang maalala ko ang buong nilalaman ng interogasyon,
napagtanto ko na pinaghihinalaan nila ako
at ang buhay ko ay nasa ilalim…
Nasa malaking panganib.
Tapos na ako nang magsimula akong mag-isip nang gagawin,
maghintay sa tamang interogasyon,
na may torture siguro, o subukan kong tumakas.
At nagpasya akong tumakas,
kahit alam kong mapanganib at maliit ang tsansa.
Napagtanto n'yang tanging pag-asa n'ya ay i-activate ang Pimlico,
ang plano para mailikas siya,
at mailabas ng Soviet Union sa tulong ng mga British niyang kaibigan.
Nakita ni Oleg ang taong ito, pero iniisip niya kung nakita ba talaga siya.
Inilagay ng MI6 officer ang kamay n'ya sa bulsa, naglabas ng Mars bar,
Kit Kat ang sabi ng iba, at sinimulang kainin ito.
Kaya, alam ni Oleg na nakita siya.
At doon nagsimula ang pinakamalaking kuwento ng pagtakas
sa kasaysayan ng British Intelligence.
Alam na ngayon ng British Embassy na gusto ni Gordievsky
na umalis ng Soviet Union, na pinaghihinalaan na siya.
Wala pang sinuman na nasa KGB surveillance
ang matagumpay na nailikas mula sa Soviet Union hanggang ngayon.
Kaya alam niya at ng MI6 noon pa man na kung gagawin nila ang plano,
mahihirapan talaga sila.
Napakahalaga ng Operation Pimlico kaya kinailangan personal na aprubahan ito
ni Prime Minister Margaret Thatcher.
Ako ay inutusan
na kinakailangang makontak ko si Margaret Thatcher.
Nang sinabi kong, "Nasa Scotland siya," sabi niya, "Diyos ko."
At sabi ko, "Tatawagan ko ba?"
Sabi niya, "Hindi, huwag mo tawagan."
"Puntahan mo sa Balmoral at kausapin siya nang personal."
"Huwag mo ring ipagsasabi ang gagawin mo."
Nakarating ako doon.
Abala sa telepono ang aide ng Reyna, kausap ang aide ng Inang Reyna
hinggil sa seryosong paksa ng paghiram
ng Reyna sa videotape recorder ng Inang Reyna.
Kaya sa huli sinabi ko,
"Naku, pupuntahan ko na siya, sa ayaw o gusto mo."
"Pupunta na ako ngayon, at hahanapin siya."
Ipinaliwanag ko ang sitwasyon sa kanya,
ibinigay niya kaagad ang awtoridad, at bumalik ako sa London.
Naghihintay pa rin akong mabayaran sa mga nagastos ko.
Itinago ng MI6 ang plano sa loob ng kopya ng sonnets ni Shakespeare,
at ginamitan ito ng secret ink
na, kapag inilagay sa tubig, ay malalantad at mabubunyag ang plano
kung saan siya dapat pumunta.
Pinag-isipan ko ang ruta. Pinag-isipan ko ang mga ticket.
Pinag-isipan kung paano alisin ang mga nagbabantay na KGB.
At kung paano magpapadala ng maling signal sa KGB.
Noong papunta ako sa istasyon ng tren para maagang bumili ng tiket,
at kinailangan kong iwasan ang nagbabantay sa akin papunta doon,
nakakapanabik 'yon.
Maraming mali ang puwedeng mangyari, kaya kabado talaga siya.
Ginugol niya ang mga huling araw niya kasama ang pamilya.
Nakipagkita siya sa kaibigan na si Mikhail Lyubimov.
Bgla niya akong tinawagan at pinuntahan.
May bukas na bote ng vodka sa kamay niya.
Malaking bote.
At umiinom siya, kabadong umiinom.
"Ganito kasi," sabi niya, "May masamang nangyari."
"Pinabalik nila ako sa Moscow. Nandito na ako."
"Napakasama. Tapos na ang career ko." Parang ganito.
Sinubukan ko siyang pakalmahin.
Nanginginig siya, at napakasama ng itsura.
Hindi pumasok sa isip ko
na ang kaibigan at kasamahan ko
ay ni-recruit ng mga British.
Sa totoo lang, di ako nagduda sa kanya.
Dahil kung nagduda ako, binaril ko na siya.
Sinubukan kong magpaalam. Hinalikan ko ang mga bata,
at hinalikan asawa ko at nagpaalam.
Pero wala ako sa posisyon na magkwento pa,
dahil hindi alam ng asawa ko ang pakikipag-ugnayan ko sa mga British.
Ayaw kong pasanin niya ang mabigat na kaalaman
at responsibilidad sa mga ginawa ko.
Kaya gano'n.
Mahal na mahal ko ang pamilya ko, mga anak at asawa ko
kung kaya't napakahirap nito para sa akin.
Kung sinabi niya sa asawa niya, maaakusahan din ang asawa niya.
Kaya hindi niya ginawa.
Magbabakasyon ang asawa niya.
Walang dahilan para isipin niyang
may iba pang rason sa pagkakalayo nila mula sa isa't isa.
Kaya binigyan niya ang asawa ng pangkaraniwang halik sa labi.
Isang gabi, nang oras na para umalis ako,
dali-dali akong lumabas ng gusali.
Binabantayan nila ako nang husto.
May mga agent sa likod ko, dalawang kotse, sa lahat ng oras.
Mabilis na tumawid ako at tumakbo sa kalsada,
at nagtago sa park.
Sa park, nang maikubli ako ng mga puno, nagsimula akong tumakbo.
Di nila nakita na tumatakbo ako. kaya tinalikuran ko sila.
Nakarating ako sa istasyon ng tren, sumakay,
at nanatili sa tren buong gabi.
Samantala, isang convoy na may dalawang MI6 officer, asawa nila at baby,
na sakay ng magkaibang kotse ang tatagpo sa akin.
Simple lang ang palabas nila.
Kailangang isipin ng KGB na may dahilan kung bakit ang ina at sanggol
ay naglalakbay kasama ng kanyang asawang MI6.
Malinaw na kung naroon ang ina,
siyempre kasama dapat ang sanggol kaysa maiwan.
Dahil alam niyang naka-monitor ang embahada,
daing siya ng daing ng pananakit ng ulo at iba pa.
Kaya, ang dahilan niya ay pumunta sa doktor
na kilala ng embahada sa Helsinki.
Sobrang nakaka-stress ang paglikas.
Tingin ko, 'yon ang nangyari kay Gordievsky.
Bumaba siya ng tren sa Leningrad at sumakay sa bus papuntang Vyborg,
ang huling lungsod sa Soviet Union bago ang Finnish border.
At humigit-kumulang isang kilometro ang layo niya sa tagpuan.
Habang papunta ako sa direksiyon ng border,
posible akong matuklasan o mahuli.
Nilakad niya ang huling kilometro patungo sa tagpuan.
At nagtago siya roon at naghintay.
Di kami mapakali. Delikado ang kanilang gagawin.
Puwede itong pumalpak. Puwedeng may mapatay.
Puwedeng masira ang lahat ng diplomatikong relasyon sa UK.
Maraming posibleng mangyari.
Noong hinihintay ko ang British na sasakyang susundo sa akin,
kinakagat ng libo-libong lamok,
sa matataas na damuhan noon, mainit at napakaalinsangan.
ilang oras akong naghintay.
At lalo akong kinakabahan.
Nang dumating ang mga sasakyan, pinapasok nila ako sa trunk ng kotse.
Doon ay nakita niya ang inaasahan niyang makita,
isang metallic na kumot pangbalot sa kanya.
Mayroon ding pampakalmang gamot, at ininom niya ito.
Walumpung segundo at nakaalis na sila doon.
Pero ang delikadong sandali ay ang mga checkpoint.
Sa di kalayuan, pinalilibutan ng mga border guard ang kotse.
May mga papeles sila. Sakay sila ng diplomatikong kotse.
Mukhang umaayon sa plano ang lahat,
at pagkatapos may mga taga-amoy na aso sa paligid ng kotse.
Sa puntong ito, may nangyaring hindi kapani-paniwala,
na sa kasaysayan ng pag-eespiya ay walang katulad.
Mabilis na nag-iisip ng gagawin…
Ang asawa ng isa sa mga MI6 officer ay nagsimulang gambalahin ang mga aso,
o sinubukan niya gamit ang onion and cheese-flavored na potato chips.
Pinatay na nila ang makina, at narinig ko ang pagsinghot ng mga aso.
Naagaw ang atensyon ng isa sa mga aso, pero ang isa ay hindi interesado,
at palapit na sa likod ng kotse, kaya ginawa niya ang plan B.
Ang mga matatalinong English na babae ay nagsimulang magpalit ng lampin.
Talagang kailangan na magpalit ng lampin ng sanggol,
kaya nangangamoy na ito, na itinapon naman niya sa lupa,
at ang aso ay diring-diri, na kung tayo man ay ganoon din,
at lumayo ang aso at nawalan na ng interes sa kotse.
Pumunta sila sa huling checkpoint.
Kinuha ng lalaki pasaporte nila, tinitingnan. Okay.
Bago maibalik ang mga ito, may tawag para sa kanya.
Kinuha niya ang telepono, nagsasalita ng nagsasalita.
Samantala, lahat ng nasa sasakyan ay kabadong-kabado.
Wala naman pala. Ibinalik ang mga pasaporte nila.
Kaya umalis na ang sasakyan.
Pinalitan nila ang musika sa loob ng kotse,
isinalang ang Finnish na kompositor na si Sibelius,
at sinimulang patugtugin ang komposisyon niyang "Finlandia."
Na ibig sabihin para sa taong nagkukubli sa trunk ng kotse,
ngayon ay ligtas na tayo sa Finland.
Napagtanto ko na malaya na ako.
At nagsimulang tumugtog si Sibelius.
Isa iyong himala.
Pagdating sa Finland, dalawang kotse ang naghihintay.
Sa isang kotse, mayroong dalawang British MI6 agent.
Sa kabilang kotse, dalawang tao ng Danish Police Intelligence Service.
Naghintay ang Danish Security Service, binigyan siya ng bagong pasaporte,
isinakay siya sa kotse, at pagkatapos…
pumunta na sila ng Finland.
Mula roon, dinala siya sa Norway.
At mula Norway, lumipad pabalik London.
Wala akong pinagsisisihan sa ginawa ko sa buhay ko,
paano ko ito binago, tumakas ako at nanirahan sa ibang bansa. Wala.
Para sa KGB,
isang pambihirang kahihiyan ang pagtakas ni Gordievsky.
Itong napakasamang Pimlico escape,
isa itong pakikipagsapalaran, isang kapana-panabik na operasyon,
pero hindi ito propesyonal.
Hindi mo puwedeng itakas ang mga agent mo sa likod ng kotse.
Kalokohan ito para sa sinumang intelligence officer.
Hindi ako nagtaksil sa bansa.
Di ko ipinagkanulo ang mga mamamayang Soviet, mamamayang Ruso,
mga mamamayang saklaw ng Soviet Union.
Sa tingin ko, ipinagkanulo ko ang rehimen
at ang Soviet Communist system, na hindi lehitimo, mali,
at sa maraming punto sa kasaysayan, ay kriminal.
Para sa mga Russian, malinaw na siya ay isang taksil.
Para sa amin, isa siyang bayani.
At kinikilala namin ang Gordievsky recruitment
at mga Gordievsky case
bilang isa sa, o marahil ang pinakamahusay
na Western intelligence operation noong Cold War.
Sa tingin ko, malaki ang ginampanan niya sa pagwawakas ng Cold War
at mapalitan ito ng mas kalmado ugnayan sa pagitan ng Silangan at Kanluran.
Matapos ang pagtakas, ipinakilala siya kay Prime Minister Margaret Thatcher.
Nang maglaon ay ipinakilala rin siya kay President Reagan
para sa mahahalagang intel na ibinigay niya.
At ang kanyang intel ay direktang nagamit
sa huling yugto ng Cold War.
Noong una naming makilala si Oleg Gordievsky noong 1986,
ang pinakamahalaga sa kanya ay ang pamilya niya.
Ang una niyang naiisip tuwing umaga
ay kung paano niya makakasama ang pamilya.
Sa wakas, magkakasama na ang pamilya Gordievsky sa isang hardin
sa isang lihim na lokasyon sa timog ng England,
malaya na mula sa banta ng KGB.
Huling nakita ni Oleg Gordievsky ang asawang si Leila
at mga anak na sina Anna at Maria, anim na taon na ang nakalilipas.
Masayang-masaya ako at…
sobrang panatag at kuntento.
At…
Minsan pakiramdam ko na baka panaginip lang ito.
Isang magandang panaginip. Baka magising ako at hindi ito totoo.
-Sana totoo. -Gising na.
Hindi ito panaginip. Nandito ako.
Salamat.
Si Oleg Gordievsky ay 83 taong gulang.
Ibig kong sabihin, di na siya masyadong aktibo ngayon.
Nakatira pa rin siya sa England, may mahigpit na pagbabantay pa rin.
Hinatulan siya ng bitay in absentia,
at nabuhay na dala-dala 'yon.
Pero may kabayaran ito,
ang pakiramdam na malasap ang kalayaan, demokrasya,
at ang kabihasnan ng British Isles.
Di man sapat na pakikipagsapalaran, pero marami pang ibang magandang bagay.
Kaya kung tutuusin, di na ito masama.
Tagapagsalin ng subtitle: Mildred Matematico