Nais kong makilala sa kasaysayan at umalis pagkatapos.
Ang nasa isip ko ay barilin ang Reyna ng Inglatera.
Nandiyan si Reagan, pero nabaril na siya.
Kaya ang natitira na lang ay ang papa.
Huwag kang matakot.
Buksan ang inyong mga puso. Buksan ang inyong puso kay Kristo.
Sa St. Peter's Square sa Vatican City siya palaging nagpapakita
sa libu-libong mananampalataya.
Dito at sa pagbisita n'ya sa ibang bansa, inaayawan niya ang mahigpit na seguridad,
at lalong inilalapit ang sarili sa minamahal na masa.
Ang intensyon ko ay patayin ang papa at magpakamatay.
Ito ang eksaktong plano ko.
Natatandaan ko lahat.
Ika-13 ng Mayo noon.
Pagkagising ko,
pumunta ako sa Piazza Repubblica.
Isang araw ng tag-init noon.
Sobrang daming mga tao.
Para akong turista.
Pumuwesto ako malapit sa obelisk
at nilapitan ako ng isang pulis.
Tinitigan niya ako ng ilang minuto.
Tumingin ako sa kanya,
tapos umalis na siya.
Naririnig ko ang hiyawan,
"Mabuhay ang papa!"
Isang di-maipaliwanag na puwersa ang humila sa akin.
Ang daming taong sumisigaw,
"Mabuhay ang papa!"
Kaya nang matapos ang unang pag-ikot ng papa,
imposibleng may magawa dahil may nakaharang na bata.
Napakasama kung babarilin siya.
Umikot ang papa sa pangalawang pagkakataon,
at nangyari nga ang nakasulat na.
Mas marami pa sigurong putok akong pinakawalan…
pero sa pambihirang dahilan ay nagbara ang baril.
Dalawang putok, bumara na ito.
Naaalala ko kung paanong ang mga ibon
ay nagliparan sa takot,
at makikitang nawawalan na ng lakas ang papa.
Napagtanto namin nasugatan siya, at bumagsak siya sa isang tabi.
Inalalayan ko siya at tinanong kung may masakit.
Umoo siya at itinuro kung saan.
Tumagos ang bala sa buong katawan niya.
Bumagsak ito sa pagitan naming dalawa sa kotse.
Matapos magbara ng baril,
binitiwan ko ito at may humagip sa akin.
Isang malakas na kamay.
Nalaman kong madre iyon, si Lúcia.
Tila tumigil sa pag-ikot ang mundo.
AGOSTINO GEMELLI POLYCLINIC
QUEEN MARGARET HOSPITAL
Unti-unti nang bumubuti si Pope John Paul
pero di pa ligtas sa panganib.
Ang postoperative recovery
ni John Paul II ay maayos na natapos.
Normal nang gumagana ang mga organ at system niya.
SOFIA, BULGARIA KASALUKUYANG PANAHON
Isa akong mamamahayag na nagmula sa Bulgaria.
Sampung taon na ako sa kasong ito.
Naging interesado agad ako sa pag-atake kay John Paul II
matapos ang pagbagsak ng Berlin Wall.
Nagpasya ang bagong halal na demokratikong pamahalaan sa Bulgaria,
sa kahilingan ng Estados Unidos,
na magbukas ng bagong imbestigasyon sa tangkang pagpatay kay John Paul II.
Matapos siyang arestuhin sa St. Peter's Square,
iniharap agad si Ali Ağca sa mga hukom. Mabilis na imbestigasyon ang naganap.
Mag-isa lang daw siyang kumilos.
Isang medyo mabilis na pagdinig ang ginawa
kung saan hinatulan siya ng habambuhay na pagkakakulong.
Si Mehmet Ali Ağca ay napatunayang
nagkasala sa mga sinasabing krimen
at hinahatulan ng habambuhay na pagkakakulong.
Ang pag-atake kay John Paul II ay may bahid ng sabwatan,
may bahid ng espiyonahe sa paligid nito,
na nakabighani sa maraming tao.
Ngunit kung mayroong napakaraming sabwatan,
ito rin ay dahil maraming secret service
ang nasangkot sa kasong ito,
na siyang pinakasimbolikong kaso noong panahon ng Cold War.
ANG TEORYANG GREY WOLVES
Ang nag-iisang lobo ay perpekto
dahil hindi siya maiuugnay sa organisasyong gaya ng Grey Wolves,
na pasista, kriminal, at may kaugnayan sa mafia.
Ang mga Grey Wolves noon, na sabihin na nating
mga nasyonalista, gusto nilang ibalik
ang pandaigdigang pagkakaisang Pan-Turkist.
Ang pinuno ng partidong ito,
Alparslan Türkeş, na tinatawag ding Başbuğ, ang Führer,
ay nakipagtulungan sa Gestapo noong panahon ng World War II.
Ginawa nito ang Grey Wolves
na parang alkimiya sa pagitan ng nasyonalismo ng Turko,
mga konserbatibong ideya, ideyang pasista at Nazi,
na naniniwala na kailangang ipagtanggol ang isang purong lahing Turko
at alisin ang lahat ng mga Kurds,
Armenians, o Kristiyano, dahil may iba silang relihiyon.
Sa Turkey, may posibilidad ng komunistang rebolusyon.
Kinailangan silang pigilan,
sa mabuti o masamang paraan man, sa pag-atake, pagpatay.
Kung kaya, ginamit ang Grey Wolves para sa mga maling gawaing ito.
Sa totoo lang, kinuha sila ng CIA
para sa digmaan laban sa komunismo.
Ginamit ang Grey Wolves
sa "stay-behind" network sa Turkey.
Ang "stay-behind" ay nilikha sa pagtatapos ng World War II
sa inisyatiba ng US at ng Pentagon,
sa ilalim ng pamumuno ng NATO.
Ang layunin ay lumikha
ng isang napakalihim na network ng sleeper cells
mula sa mga marahas na konserbatibong grupo
sa lahat ng mga bansang miyembro ng NATO,
mag-recruit ng mga kabataan upang sanayin sila,
at maaaring gamitin
sakaling subukang lusubin muli ng Soviet Union ang Europa.
Ang kabataang Turko na ito, hanggang ipagbawal ang pangalan,
ay tinawag ang sarili nila na "Grey Wolves."
At may link, kahit di direkta,
sa pagitan ni Türkeş at ng taong nagtangkang pumatay sa papa.
Noon pa man, sabihin na nating,
nasa panig ako ng uring manggagawa,
dahil galing ako sa pamilya ng magsasaka, manggagawa.
Sa lugar kung saan siya naglalaro at nag-aaral,
nakilala niya, noong bata pa, ang kaibigan niyang si Oral Çelik,
na mananatiling kaibigan niya sa buong buhay niya.
Sabay din nilang matutuklasan ang ideolohiya ng Grey Wolves.
Kalauna'y sisikat si Ali Ağca sa ginawang misyon
na utos ng Grey Wolves, pagpatay sa chief editor
ng liberal na pahayagan na Milliyet, si Abdi İpekçi.
Pagkatapos noon, nagsimula ang totoong karera niya bilang terorista.
Nakulong ako sa Kartal military prison.
Imposibleng makatakas doon
nang walang tulong mula sa loob.
May gumawa nito para sa pagmamahal sa Grey Wolves.
May dala akong baril noong tumakas ako.
Desidido ako noon.
Kung may mangyayari, mayroon akong 14 na bala.
Papatayin ko ang sinuman sa aking landas at pagkatapos ang sarili ko.
Nakalabas siya ng kulungan na nakabalatkayo bilang guwardiya.
Ang mga kaibigan niya, ang Grey Wolves at mga tumutulong sa Grey Wolves,
ang nagbigay ng kailangan niya.
Dumaan siya sa apat na pinto, apat na checkpoints.
Nasa labas si Oral Çelik at naghihintay sa kotse.
Sumakay siya at umalis.
Ako ang naglabas kay Ağca sa kulungan, at pagkatapos ay tumakas kami.
Saka namin isinulat ang liham na nagbabanta kay John Paul II.
Inilathala ng Milliyet ang liham ni Ali Ağca,
na nagsasabing,
"Tumakas ako sa kulungan para patayin ang pinuno ng mga krusada,
si Pope John Paul II, na papunta sa Turkey,
na tatapak sa lupa ng Turkey."
"Hindi dapat pumunta ang papa. Kung hindi, papatayin ko siya.
"Ang tanging dahilan ng pagtakas ko ay para tangkaing patayin ang papa."
Ang ideya ng pag-atake kay John Paul II
ay nauugnay sa ideolohiya ng Grey Wolves.
Kumbinsido sila na dapat lipulin ang mga Kristiyano.
Dahil pinuno ng mga Kristiyano ang papa,
hindi na nakakagulat
na nagpasya silang salakayin si John Paul II.
Nang makatakas ako, pumunta ako sa Ankara,
tapos ay sa Erzurum,
at panghuli sa Iran.
Binagtas ko ang kabundukan patungong Iran sakay ng smuggler ng alak.
Mabilis na bumalik si Ağca sa Turkey.
Mula doon, ginawan siya ng mga bagong passport, bagong pagkakakilanlan,
at inayos ang biyahe niya papuntang Europa naman.
Unang dumaan si Ağca sa Bulgaria.
Isang transit destination ang Bulgaria,.
isang tawiran para makarating sa Europa.
Kalaunan, may nakita akong Turkish passport,
ang parehong passport na ginamit ko sa araw ng tangkang pagpatay sa papa.
Ang Sofia ay kanlungan ng lahat ng uri ng illegal noon,
mga armas, droga, alak, sigarilyo.
Kumakatok si Ali Ağca sa pinto ng room 911
sa isang luxury hotel sa Sofia.
Dito sa hotel na ito kung saan nakikihalubilo siya sa marami pang Turko,
na halos ay maituturing
na sangkot sa pag-atake kay John Paul II.
Binigyan nila siya ng pera.
Ah, ang Vitosha hotel.
Doon ko nakilala si Omar Mersan.
Isa siyang fixer, smuggler, kaibigan ko.
Ang iba pa ay kathang-isip lang,
isang nobela, kumbaga.
Ilang beses siyang pupunta sa Germany. At sa Austria.
Maraming miyembro ng Grey Wolves ang nanirahan sa Vienna.
Nagsimulang maghanap ng armas ang commando.
Malinaw na, sa rekomendasyon ng ilang secret service,
itinuro sila sa nagbebenta ng armas.
Binili namin ang baril sa Vienna.
Bumili kami ng dalawang baril,
sa halagang €2,000 o €3,000, di ko maalala.
Tapos 'yun pala isang Nazi siya.
Ang nagbebenta ng baril ay isang Nazi.
Siguro nagkataon lang.
Bumili sila ng apat na baril.
At hindi basta-bastang baril. Mga 9mm Brownings.
Napakalalakas na sandata na siguradong makakapatay.
Dalawa ang kinuha ni Ali Ağca.
Kaya bumalik na kami sa Rome.
Isinagawa namin ang pag-atake sa papa.
ANG HAYPOTESIS NA KGB
Ang secret service ng Soviet Union,
ang KGB, ay tiyak na may kinalaman sa tangkang pagpatay sa papa.
Nagkaroon ng takot na si John Paul II
ay maaaring mag-ambag sa pagbuwag ng imperyong Soviet, ng Soviet Union.
Ilang taon bago mahalal si John Paul II, inaasahan na ng KGB
na magiging papa si Karol Wojtyła.
May papa na tayo.
Si Cardinal Wojtyła.
Si John Paul II ang unang dayuhang papa na sumunod
sa tradisyunal na serye ng mga Italyanong papa na tumagal ng maraming siglo.
At ang dayuhang papa na ito ay nagmula sa Silangang Europa,
na nasa ilalim noon ng rehimeng komunista.
Nais ng Soviet Union na panatilihin ang Poland sa ilalim ng impluwensiya nito,
upang manatili sa kanilang kontrol.
Ngunit pinalakas ni John Paul II ang loob ng mga Pole na, sa ilang paraan,
nagkaroon ng rebolusyonaryong saloobin laban sa rehimen.
Naghimagsik sila, at alam natin ang malakihang demonstrasyon
na inorganisa ng Solidarity, isang Polish na samahan.
Isang pambansang welga, sa pangunguna ni Lech Wałęsa,
ang yumanig sa komunistang pundasyon ng Poland.
Si Wałęsa at mga tagasunod n'ya ay nanalo ng rebolusyonaryong konsesyon.
Sa unang pagkakataon sa Marxistang estado, kinilala ng gobyerno
ang karapatan ng mga manggagawa na magtatag ng mga independyenteng unyon.
Nang mahalal si John Paul II, agad na nagtago ang KGB.
May mga plano at pag-uusap
para labanan ang marahas na kontra komunistang ito,
si John Paul II.
May mga planong pasukin ang Vatican,
paunti-unting pagpasok sa mga pangunahing silid sa loob ng Vatican,
ng mga lalaking kaanib ng KGB.
Bilang papa, na sentro ng kapangyarihan,
at may kakayahang impluwensiyahan ang halos buong mundo,
di maiiwasang maging sentro ka ng interes
ng lahat ng secret services sa mundo.
Ang mga taon pagkatapos ng pag-atake
ay naging napakahirap para sa pandaigdigang pulitika.
Ang Vatican noong panahong 'yon ay pugad ng mga espiya.
Mga espiya ng buong mundo.
May mga espiya ng KGB.
Mayroong mula sa Polish at Czechoslovak intelligence,
mga German Stasi.
May mga tao mula sa CIA.
Sa Vatican, ang pinaka-aktibong secret service
ay mula sa Silangan, sa Silangang Europa.
Ako si Tomasz Turowski.
Isang retiradong koronel
mula sa Polish secret services.
Ako'y 20 taong gulang noon.
Isang estudyante.
Tinanggap ako ng koronel at sinabing,
"Kung gusto mong magtrabaho sa Polish intelligence services,
susuportahan kita.
May 24 na oras ka para magdesisyon.
At kalimutan ang pagpupulong na ito."
Makalipas ang 24 na oras, sinabi kong oo.
Ako ay number 10682. May utos agad akong natanggap.
"Napagdesisyunan namin na papasok ka
sa relihiyosong orden ng mga Heswita.
Papasok kang Heswita
para makakuha ng mga estratehiyang impormasyon ukol sa NATO."
Sabi niya, "Makinig ka."
"Ang mga pari at pastor mula sa lahat ng special services
na responsable sa seguridad ng mga base ng NATO sa Italy
ay karamihang mga paring Heswita.
At kailangan mong makarating doon.
Mula roon ay makakakuha ka ng impormasyon
na di makukuha sa ibang paraan."
Masasabing kilala na niya si John Paul II bago pa man dumating sa Rome,
noong arsobispo pa siya ng Krakow.
Kaya mayroong ugnayan
sa pagitan ng pamilya niya at ni John Paul II.
Bilang espiya, nagawa niyang makarating sa Vatican, sa Rome,
na may rekomendasyon mula kay Karol Wojtyła, ang kardinal ng Krakow.
Ngunit noong 1978, si John Paul II ay nahalal bilang papa,
kaya biglang nagbago ang misyon niya.
Dahil ang dumating na utos mula noon
ay nakatuon sa lahat ng bagay tungkol kay John Paul II,
na ang pagpaslang sa kanya, gaya ng alam natin, ay talagang binalak ng KGB
sakaling makialam si John Paul II sa mga plano nila.
Si Turowski ay naroon para maunawaan ang mga ginagawa ni John Paul II,
kung paano siya kumilos, saan magpunta, kung ano ang iniisip niya.
Pero sabi ni Turowski naroon siya para protektahan ang papa
at tiyaking mas mahigpit ang seguridad para maiwasan ang pag-atake sa kanya.
Nang maging papa si Wojtyła, sinabi sa akin ng headquarters ko,
"Kailangan mong gawin ang lahat para masiguro ang kaligtasan ng papa."
Bago ang pag-atake,
may ulat akong tinitingnan mula sa Vatican surveillance service.
Mga bagay na wala pang nakakagawa.
Noong Miyerkules na 'yon,
may mga bantay sa gilid ng sasakyan, ang popemobile,
pero wala sa loob ng popemobile, na siyang mahalaga.
Ang tungkulin nila kung sakali, ay harangan, gamit ang sariling katawan,
ang sinumang kailangan nilang ipagtanggol.
Tinanong ako ng papa, "Tomasz, ano ba talaga ang misyon mo?"
Sumagot ako na ang misyon ko ay maglingkod sa bayan
at tiyakin ang kaligtasan ng Santo Papa.
Sa katunayan, ayon sa bersyon ni Tomasz Turowski,
mahalaga para sa Soviet bloc
na siguraduhing, sakaling may mangyari sa papa,
ay hindi sila masisisi.
Sa ikalawang buwan ng kanyang sentensiya,
hiniling ni Ali Ağca na makapagbigay ng mga bagong pahayag.
Maraming taon ang ginugol ko para sa kasong ito.
Sa kabila ng lahat ng kabiguan,
hindi nawala ang sigasig ko.
Ipagpapatuloy ko pa sana ngayon.
Sa simula pa lang, si Ali Ağca ay nagkunwari na
nang paulit-ulit.
Akala niya inaakay niya kami
at dinadala sa tiyak na lugar at pagkatapos ay itutulak palayo.
Noong panahong iyon lumitaw ang Bulgarian clue,
at nagmula ito mismo sa mga pahayag ni Ali Ağca.
ANG BULGARIAN CLUE
Sumagot sa pagpapatunay…
Kinukumpirma ko lahat ng sinabi ko.
Ang pag-atake sa papa ay ninanais ng
Bulgarian secret service, at kaming mga Turko,
ay kumilos ayon sa sulsol ng Bulgarian secret service.
Si Ali Ağca ay isang tao
na may animal instinct
sa paghahanap ng paraan para makawala sa mga sitwasyon
at makipagnegosasyon,
sabihin ang gustong marinig ng tao,
upang makuha ang gusto niyang kapalit.
Sobrang determinado niya.
Binisita si Ali Ağca hindi lang ng secret service,
kundi pati ng isang negosyanteng may kasamang Amerikano.
Sinabi mismo ni Ağca na hindi niya kilala kung sino iyon.
Pero malinaw na ipinaintindi sa kanya na bibigyan siya ng mga ito
ng mga kailangang elemento para idiin ang mga Bulgarian.
Tungkol sa Bulgarian clue na ito,
alam natin na isang proyekto ito na kasali ang CIA.
Naniniwala ako na ang Pentagon at White House ay kasangkot din,
dahil inobliga daw ni Pangulong Reagan ang mga boss ng CIA
na maghanap ng ebidensiya na ang Kremlin ang nag-utos ng pag-atake sa papa.
Nasa kasagsagan kami ng Cold War.
Kauupo pa lamang ni Ronald Reagan.
Pagkakataon iyon para palakasin ang paghaharap
sa pagitan ng dalawang bloc at ng doktrina na,
kapag nalantad ang koneksiyon ng Bulgaria,
ang numero unong alalahanin ng Estados Unidos,
na, batay dito, ay magdeklara ng digmaan sa masamang imperyo.
Sa katunayan, ang pag-atake kay John Paul II
ay pinasigla ang doktrina ng masamang imperyo,
na gumabay sa estratehiya at relasyon ng dalawang bloc
sa buong dekada ng 1980s.
Mas gugustuhin kong mamatay ang mga anak ko ngayon,
na naniniwala pa rin sa Diyos,
kaysa lumaki sila sa ilalim ng komunismo
at balang araw ay mamatay na hindi na naniniwala sa Diyos.
Nagkaroon ng bagong direktor ang CIA, si William Casey na isang konserbatibo,
at gusto niya ng espesyal na pagsusuri
sa katotohanang sangkot ang Soviet Union sa planong pagpatay sa papa.
May mga artikulo rin
na lumabas sa press, mula kay Claire Sterling
na malapit kay Casey, ang boss ng CIA noon.
Gusto ni Casey ang mga sinulat ni Claire tungkol sa terorismo,
kaya pumirma si Claire sa isang artikulong tumuturo sa KGB at Bulgarian network.
Hindi makakakilos mag-isa ang Bulgarian secret service.
May testimonya kami ng dating direktor ng Bulgarian secret service.
Pero ang Bulgarian service ang paborito ng KGB
para sa mga ganitong operasyon dahil tapat at maaasahan sila
at may tauhan sila sa bawat antas ng pamahalaang Soviet.
Isang bagay na sinusubukang gawin ng Operations Directorate
ay ang ipahiya ang mga Soviet sa pamamagitan ng pagbibintang
na sangkot sila sa ginawa sa papa.
Pero may negatibong epekto ito.
Inilathala ng CIA ang impormasyon sa European press,
nabasa ito ni Claire Sterling,
inilagay ito sa kanyang libro at mga artikulo.
Bumalik ito sa US, na isa sa mga totoong panganib
ng pagkakaroon ng secret intelligence agency sa isang demokrasya.
Hindi dapat ganoon.
Napag-usapan ang Bulgarian clue dahil mga Bulgarian citizen ang nasangkot
at nauwi ito sa korte.
May isang partikular na tao, si Sergey Antonov.
Ang Bulgarian na ito, na manager ng Baltic Air sa Rome,
ay inaresto at nilitis.
Unang lumabas sa espesyal na rehas ng korte ay si Sergey Antonov,
isa sa mga Bulgarian na kinasuhan, pero tanging naroon.
Nasa Bulgaria ang dalawa pa.
Dalawang kasabwat na Turko,
sina Musa Celebi at Ömer Bagci, ay nasa paglilitis din.
Ang kaso laban sa mga Bulgarian
ay nakasalalay sa mga pahayag ni Ali Ağca.
Ilang beses siyang nagpalit ng pahayag
at sa pagsisimula ng pagdinig, walang nakakaalam sa susunod niyang sasabihin.
Sa araw ng pag-atake sa papa,
nasa St. Peter's Square si Antonov kasama si Ali Ağca.
-Bakit ang larawang ito? -Si Antonov ba ito o hindi?
Sa tingin ko, posible ito.
Di ko ito isinasantabi.
Isa lang ang totoo.
Inosente ako.
Wala akong pagkakatulad
sa lahat ng mga kuwentong inaakusa sa akin.
Hindi ko pa nakita, hindi ko alam,
hindi ko pa kailanman nakilala ang taong nag-aakusa sa akin.
Sa isang punto, isiniwalat ng imbestigasyon
na ang mga nakunang larawan ay hindi kay Antonov.
Sabi nila siya'y isang tauhan ng secret service.
Tapos may nagsiwalat na siya
ay isang turista o pilgrim, isang Hungarian.
Isa itong malaking pagkabigo.
Bumagsak ang koneksyon sa Bulgaria sa panahon ng paglilitis.
Nakapagtataka, natapos ang paglilitis
na may kakaibang desisyon ng korte,
ibig sabihin si Antonov at ang dalawa pang nasasakdal
ay pinawalang-sala dahil sa kakulangan ng ebidensiya.
Ang teorya na ang Bulgarian secret service,
at sa implikasyon na ang Soviet KGB,
ay siyang nasa likod ng tangkang pagpatay,
ay naging mahina sa panahon ng aming pagsisiyasat.
Matapos ang dalawa't kalahating taon ng pagsisiyasat, napagtanto ng mga hukom
na hindi bababa sa 103 beses siyang nagsinungaling.
ANG TEORYANG VATICAN
Sa larawang kuha noong Mayo 10, 1981
makikita si Ali Ağca sa isang parokya sa Rome, sa misa ni John Paul II.
Ito ay tatlong araw
bago ang tangkang pagpatay kay John Paul II.
Naroon si Ali Ağca, ilang hakbang mula sa papa.
Para malaman kung nandoon si Ağca
sa isa sa mga seremonya sa Vatican,
kami ay talagang nagtanong-tanong.
Sinuri namin lahat ng mga larawang kuha ng pulisya,
upang makita kung dumalo si Ağca sa alinmang kaganapan sa Vatican.
At may nahanap kami.
Nakilala namin si Ağca sa larawan malapit sa simbahan ng San Tommaso d'Aquino,
sa labas ng Rome noong bumibisita ang papa.
Tinanong ko rin ang photographer ng papa,
na siyang kumuha ng litrato,
na sabihin sa akin kung namumukhaan niya ang nasa lawaran.
Wala siyang pagdududa. Si Ali Ağca ang lalaking 'yon.
Pero bakit nandoon siya? Sino'ng nagpapasok sa kanya?
Imposible 'yon, dahil bumaba ako sa istasyon ng Termini.
Dumating ako ng alas-nuwebe o alas-diyes ng umaga ng Linggo,
at may dala akong maleta.
Pumunta ako sa boarding house ng Isa bandang tanghali,
kaya wala ng oras para pumunta ako sa parokya ng St. Thomas.
Yung litrato? Makikita mong hindi ako 'yon.
Ayon sa tinatawag na Vatican clue,
matataas na opisyal sa herarkiya ng Vatican
ang may nais magpapatay kay John Paul II.
Sa tingin ko, gumawa rin ng mga kaaway si John Paul II sa loob ng Vatican
dahil nagpasya siyang suportahan ng palihim ang Solidarity.
Bakit pinag-uusapan ang Vatican clue?
Dahil nalaman na may mga pagkakaiba sa pulitika sa Silangan,
kung paano makikipag-ugnayan sa Soviet Union.
Ang daming kalaban.
Ang paniniwala ko ay may kaugnayan ito
sa pagbagsak ng Vatican Bank, sa bilyon-bilyong nawala.
May napakalaking financial scandal na nauugnay sa Vatican Bank.
Napagtanto namin na ginamit talaga ito sa money laundering at wiring.
Pinaniniwalaan na ginamit din ito ng mafia sa money laundering.
At sa huli, naisip namin, sino at paano pinamamahalaan
ang pera ng Vatican?
At maraming tao ang nabahala
na nagpasya si John Paul II na ilabas ang tungkol dito.
Kinailangan itong gawin ng papa dahil sa iskandalo ng Vatican Bank.
Iniimbestigahan na ito.
Nagiging internasyonal na iskandalo na ito, at kailangan niyang kumilos.
Ang maghanap ng mga taong nababaliw na
para patayin ang papa ay may kaugnayan sa pera ng Vatican.
Sinasabi ng Vatican na wala silang kinalaman
sa mga transaksiyon sa Ambrosiano Bank,
na malinis ang intensiyon nila sa pagbabayad ng £170 milyon.
Isang taga-bangko sa Rome ang nagkomento na napakamahal na kabaitan naman 'yon.
Kung mafia ang nasa likod nito,
isang bilyon o 1.5 bilyon ang nawala
sa account ng Banco Ambrosiano sa bankruptcy nito.
Naniniwala ako na hindi alam ni John Paul II
ang pagkakasangkot ng Banco Ambrosiano, ng mafia, at ang nailabas na pera
na ipinadala rin noon sa Poland.
Ang secret deal na ito ay tinapos
sa likod ng mga saradong pinto sa Vatican Bank.
Isang di-pormal na pagsang-ayon, walang nakasulat, walang mga kasunduan,
paglilipat lang ng pera bilang kapalit ng mga tiyak na garantiya.
Iyon ay isang uri ng tax haven.
Ginamit ang Vatican sa tax evasion, pati na rin sa money laundering
ng mafia man o iba pa.
Napakapraktikal nito noon.
Kaya ang teorya ko ay walang intensiyon na patayin ang papa,
kundi takutin lang siya.
Ang pag-atake ang huling babala,
kasi kung may gustong pumatay sa papa,
sapat nang gumamit ng bala na may mercury.
At kahit maliit na sugat lang
ay nakamamatay.
Hindi ka maaaring makipagnegosasyon sa patay,
pero puwede sa isang taong takot.
Oo naman.
May mga wire tap na inilagay sa iba't ibang opisina ng Vatican.
Si Cardinal Agostino Casaroli ang kalihim ng estado.
Kinumpirma ng mga dokumento mula sa Italian secret services
na may mga natagpuang wire tap sa loob ng apartment niya.
Tinitiktikan siya.
May nakitang mga wire tap, mga mikropono.
Pinakikinggan ang mga silid na 'yon.
At ang mas seryoso,
pati si John Paul II ay pinapakinggan.
Malinaw na may mga wire tap rin sa apartment niya.
Anong intel ang makukuha sa mga wire tap na ito,
marahil ay isinama sa impormasyon tungkol sa mga araw-araw niyang gawain,
at tungkol sa estado ng kalusugan niya?
Baka isang taong may galit sa papa.
Ang isang ito o iba pa, gusto rin nilang ipapatay
hindi lang si Pope Ratzinger, pati si Pope Francis sa loob ng Vatican.
Noong sinunod namin ang "internal leads,"
may ilang hadlang kaming kinaharap
dahil ang pagsagot sa mga tanong namin
ay makakaapekto sa soberanya ng Vatican.
May mga maliliit na elemento na nagmumungkahi
na maaaring may isang bagay, marahil hindi isang utos,
ngunit isang lihim na kasunduan sa ilalim ng madilim na kapangyarihan
na gustong magpapatay sa papa.
Sa kaso ko, wala naman.
Walang sabwatan.
ANG TEORYA NG PANGATLONG BALA
Ilang putok ang pinakawalan noong araw na iyon?
Maraming katanungan ang lumabas tungkol sa isyu
kung ilang putok ng baril ang pinakawalan ni Ali Ağca.
Paulit-ulit niyang sinasabing dalawang beses siyang nagpaputok,
at nang ipuputok na niya ang pangatlo, na siyang nakamamatay,
nagbara ang kanyang baril.
May iba pang saksi na nagsasabing
mas maraming putok pa silang narinig, mga isang putok pa.
Sa buong imbestigasyon sa pag-atake kay John Paul II,
ang mga hukom, na nagsikap nang husto,
ay nais malaman kung may ibang shooter.
Kaya kailangan nilang mahanap
ang sinasabing pangatlong bala na ipinutok noon sa pag-atake
at natagpuang nakabaon sa pinto ng popemobile.
May isang photographer, isang lalaki na nasa St. Peter's Square,
na kumuha ng mga litrato ng papa.
Sa isa sa mga larawan niya, nakuhanan niya ang isang lalaki,
si Oral Çelik, na isa pang Turk, at miyembro ng Grey Wolves,
na tumatakas sa St. Peter's Square.
Nakuhanan siyang nakatalikod, may hawak na baril,
marahil ang nagpaputok ng ikatlong bala,
sa kadahilanang nagbara ang baril ni Ali Ağca.
Kailangan mong magpaliwanag, Ağca.
Pinalaki ko na ang larawan.
Sigurado ka bang si Oral Çelik iyon?
Oo, sigurado.
Nakikilala mo ba ang nasa larawan?
Oo, si Oral Çelik ito. Tatlong taon ko na itong sinasabi.
Tatlong taon ko nang sinasabi na si Oral Çelik iyon.
Hindi ibang tao.
Tungkol sa bagay na ito, sa a panahon ng kanyang pakikipagtulungan,
si Ağca ay nakatitiyak.
Sinabi niya
na may dalawang shooter
na nagplano ng pag-atakeng ito sa papa,
siya at si Oral Çelik.
Nang magsimulang maglibot ang papa sa liwasan,
siya at si Oral Çelik
ay nakapuwesto sa magkabilang gilid ng pasilyo.
Nagkatinginan sila…
Pero makikita mo sa larawang ito,
ang taong tumatakas na may hawak na baril
ay isang Italyanong pulis.
Dito. Ito ang unang beses na isiniwalat ko ito
dahil walang pagkakataon na ihayag ito.
Isa itong pulis na tumatakas
noong araw na 'yon sa Vatican.
Ewan natin kung sa anong dahilan o naka-duty ba siya?
Makinig kang mabuti.
Kalimutan mo lahat ng narinig mo bago ang Bulgarian clue, lahat ng iyon.
Nang dumating ang papa sa harap ng mga tao,
pinaputukan siya ng dalawang baril.
Dalawa pang lalaki ang kasama ni Ağca.
Kaya mahalaga na masuri ang bala.
Mapatutunayan nito na nagkaroon ng panibagong putok,
na ang bala na ito ay nagmula sa isa pang Browning,
at mula roon, makukumpleto na ang senaryo ng pag-atake,
para patunayan na may mga kasabwat at sabwatan,
at maimbestigahan ang isyu na may nag-utos.
Narito ang isang semi-automatic na pistol na may cartridge case na natagpuan
sa pinangyarihan ng krimen sa liwasan, at isang projectile.
Narito ang dalawang bahagi na bumubuo sa isang live cartridge.
Ipinakita namin ang magkatulad na baril at cartridge
na ginamit sa tangkang pagpatay sa papa.
Isang bagay ang kapansin-pansin.
May jacket ang projectile na ito.
Hindi ito gawa sa tingga lamang.
Hindi nakamamatay, nakakasugat lang.
Kaya ang pistol na ginamit ay hindi para patayin ang papa,
kundi para lang saktan siya.
Noong panahong 'yon,
nang magpasya kami na posible ang teorya ng tatlong putok,
sinimulan naming hanapin ng mga kasamahan ko ang ikatlong bala.
Alam mo ba kung saan namin ito nakita?
Sa korona ng Birheng Fátima.
Ngayong weekend, pupunta si Pope Francis sa Fátima, Portugal
upang ipagdiwang ang ika-100 anibersaryo ng mahiwagang aparisyon
na nagpakita doon sa tatlong bata.
Sinabi ng aparisyon sa mga bata noong 1917 tungkol sa dalawang digmaang pandaigdig,
pagbagsak ng komunistang Russia, at ikatlong sikreto,
na kamakailan lang ay ibinunyag
ay ang tangkang pagpatay kay Pope John Paul II.
ANG PROPESIYA
Naniniwala akong si Ali Ağca ay isang napakatalinong tao.
Hindi siya tanga.
Naniniwala akong nagsimulang baguhin ni Ali Ağca ang takbo ng kuwento
at nagbibigay ng iba't ibang bersyon para iligtas ang buhay niya.
At simula noon, nagsimula siyang magpalit-palit ng bersyon
at nagbibigay ng mga delusyonal na pangitain tungkol sa nangyari,
at ikinokonekta ang lahat sa ikatlong sikreto ng Fátima
at ipinapahayag ang kanyang sarili bilang si Hesukristo sa Lupa.
Bubuhayin ko ang mga taong idineklara nang patay,
basta magsabi ng totoo ang Vatican
at ako si Hesukristo.
Bubuhayin ko siya. Sabihin mo kay Ronald Reagan.
Ang bala na tumama kay John Paul II at sumugat sa tiyan niya
at natagpuan sa loob ng popemobile, ang Campagnola,
ang papa mismo ang nagpasya na ilagay ito sa korona
ng rebulto ng Our Lady of Fátima, dahil lagi niyang sinasabi
na siya ay mahimalang iniligtas ng Our Lady of Fátima.
Kaya hindi pinahintulutan ang ballistic analysis ng bala,
kahit na nalaman sana namin ang katotohanan mula rito.
Kung nakuha namin ang bala, nasuri sana ito,
at napatunayang di ito nagmula sa Browning ni Ali Ağca.
Alam namin na ang Browning ni Ağca ay nagpakawala ng dalawang putok.
Kung napasuri ko lang sana ito.
Pero para kay John Paul II,
isang simbolikong paraan ito para sabihin sa mga nag-organisa ng pag-atake,
"Alam ko, pinapatawad ko kayo, at kalilimutan ito magpakailanman.
Di na natin ito pag-uusapan."
Wala talagang pangatlong bala.
Walang ganoon.
Kailangan mong makita ang mga larawan
na nasa kamay ng Scientific Police ng Rome.
Naniniwala akong hindi alam ni Ali Ağca kung sino ang nag-utos ng pagpatay,
ang tangkang pagpatay kay John Paul II.
Naniniwala akong nakatanggap siya ng utos,
nakatanggap ng pera para gawin ang trabaho niya bilang mamamatay-tao.
Ang pag-atake kay John Paul II ay isang kuwento
na nagbigay inspirasyon sa mga manunulat at pinakamaraming artikulong naisulat,
pinakamaraming bersyon.
Baka malaman natin matapos ang 50 taon.
Marahil sa 100 taon, matutuklasan ang katotohanan
na ang kardinal o ibang obispo na iyon ay palpak na tao ng secret service
na nautusang patayin ang papa.
Isa itong di kapani-paniwalang kaganapan.
May taong nagdusa,
at pagkatapos ay dadalawin ka niya.
Dahil sa buong kasaysayan ng mundo, may paghihiganti.
Tapos pumunta siya para makita ako.
At siyempre,
hindi ko 'yon inaasahan.
Sinabi ng direktor ng kulungan, gusto daw akong bisitahin ng papa.
Sabi ko matutuwa ako.
Talagang dumating ang papa,
na parang pupunta siya sa isang kaibigan o kapitbahay.
Sabi niya, "Magandang umaga, Ali."
Natural…
Tinanggap ko siya bilang kaibigan, na parang kapatid.
At pagkatapos…
tinanong ko kung napatawad na niya ako.
Sagot niya, "Oo, sa Vatican Radio."
Tapos tinanong ko, "Ipinagdarasal mo ba ako?"
Sagot niya, "Oo, araw-araw."
Ito ay kahanga-hanga.
Araw-araw ba talaga akong ipinagdarasal ng papa?
Pakiramdam mo pinalaya ka.
Sobrang kaligayahan, sobrang kapanatagan.
Para sa akin, isa itong makasaysayang sandali,
isang di malilimutang sandali sa buhay ko.
Parang himala ang pagpapatawad ng papa.
Sa palagay ko, mananatili itong misteryo, dahil sa tingin ko,
di na mahahanap pa ang baril na 'yon,
na makatutukoy sa nag-organisa ng pag-atake sa papa.
Di pa kami nakakagawa ng konklusyon.
Hindi pa rin namin kayang magbigay ng huling salita.
Di maglalaon, lalabas din ang katotohanan.
Pero ang makasaysayang katotohanan ay matatagalan pa.
Nakulong si Ağca ng 19 na taon sa Italya dahil sa pamamaril.
Pinalaya siya noong 2000 at nakulong naman ng sampung taon
sa Turkey para sa pagpatay sa isang editor ng pahayagan.
Ngayon, makalipas ang mahigit 30 taon,
ang pagpapatawad na iyon ang nagbalik sa kanya sa Vatican
para makapagbigay galang sa banal na libingan ng papa.
Ngayong araw ay pumunta ako dito dahil Disyembre 27
ay ang anibersaryo ng pagkikita namin ng papa noong 1983.
Masaya akong nandito sa Saint Peter's Square,
ang lugar kung saan naganap ang himala at tahanan ng Kristiyanismo.
Pumunta ako roon para bisitahin siya,
at nang nasa harap na ako ng libingan ng papa, sabi ko,
"Kapatid na Karol Wojtyła,
naparito ako upang parangalan ang alaala mo."
"Kaya ako nandito."
Isang enerhiya, sabihin nating, parang superhuman, supernatural.
Sabi niya, "Kinailangan mong gawin iyon."
Ang ibig niyang sabihin ay kailangan 'yong mangyari.
Tagapagsalin ng subtitle: Mildred Matematico