ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΩΝ ΗΠΑ, ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ 1 ΜΑΪΟΥ 2003
Η τραγωδία της 11ης Σεπτεμβρίου…
Χ. ΚΑΡΖΑΪ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ
…ενώνει ξανά τη μοίρα των δύο εθνών μας.
Ήρθατε στο Αφγανιστάν για να νικήσετε την τρομοκρατία,
Και εμείς οι Αφγανοί σας καλωσορίσαμε με ανοιχτές αγκάλες
για την απελευθέρωση της χώρας μας.
Μαζί, δώσαμε τέλος στην κυριαρχία της τρομοκρατίας.
Η εκστρατεία, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, με τη Βόρεια Συμμαχία μετά την 11/9,
διατάραξε το δίκτυο του Οσάμα μπιν Λάντεν.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, με όλους τους πόρους της,
επιδίωξε τον θάνατό του,
αλλά αυτός παρέμενε απειλή.
Οι Ταλιμπάν κατευθύνθηκαν προς το σύνορο με το Πακιστάν
και ορκίστηκαν να ανακάμψουν και να επιστρέψουν.
Ένας από τους Ταλιμπάν είπε "Έχουμε τους δικούς μας δρόνους και πυραύλους,
δηλαδή τους βομβιστές αυτοκτονίας".
Όταν αντιμετωπίζεις έναν εχθρό πρόθυμο να ανατιναχτεί
για να σε σκοτώσει, αυτό είναι πολύ τρομακτικό.
Τους κάνουν κατήχηση.
Θέλουν μόνο να πεθάνουν.
Οι βομβιστές αυτοκτονίας συμφώνησαν
να μιλήσουν στον Καναδό δημοσιογράφο,
και, βέβαια, ο δημοσιογράφος ήμουν εγώ.
Ο Γκάρι είπε "Έχω μια αποστολή.
Θα πάρουμε 29 Ταλιμπάν και θα τους πάμε στην Καμπούλ".
"Περίμενε λίγο. Σοβαρολογείς;"
Ο μεγάλος φόβος σου είναι πως αυτοί που θεωρείς το πιο πολύτιμο ατού σου
στην πραγματικότητα θέλουν να μπουν στην επιχείρησή σου για να σε σκοτώσουν.
ΑΠΟΡΡΗΤΟ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
ΤΑΛΙΜΠΑΝ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΙ
ΜΕΡΙΚΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΕΧΟΥΝ ΑΛΛΑΞΕΙ
ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΟΥΝ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ.
Μόλις ανατράπηκε η κυβέρνηση των Ταλιμπάν…
ΚΑΜΠΟΥΛ, 2003
…πιο γρήγορα απ' ό,τι περίμεναν πολλοί στην κυβέρνηση των ΗΠΑ…
ΤΟΜΠΙ ΧΑΡΝΝΤΕΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
…δόθηκαν 38 δισ. δολάρια για ανοικοδόμηση.
Για τις ΗΠΑ, ο πόλεμος στο Αφγανιστάν είχε τελειώσει.
Το ΝΑΤΟ και Αμερικανοί διπλωμάτες,
αντί για στρατιώτες, θα έπαιρναν τα ηνία στο Αφγανιστάν.
ΝΤ. ΡΑΜΣΦΙΛΝΤ ΥΠ. ΑΜΥΝΑΣ ΗΠΑ
Ο πρόεδρος, ο στρατηγός Φρανκς κι εγώ
παρακολουθούμε την πρόοδο που γίνεται σ' αυτήν τη χώρα,
και, σε συνεργασία με τον πρόεδρο Καρζάι, έχουμε καταλήξει
ότι πλέον είναι ξεκάθαρο ότι έχουμε αφήσει πίσω μας
τις σημαντικές μαχητικές δραστηριότητες
και προχωράμε προς περίοδο σταθεροποίησης και ανοικοδόμησης.
Υπήρχε η αίσθηση ότι η Αμερική ήταν η μόνη υπερδύναμη του κόσμου
και μπορούσε να κάνει τα πάντα.
Κατάφερε να νικήσει στο Αφγανιστάν σε δύο μήνες.
Επόμενη στάση, η Βαγδάτη.
ΒΑΓΔΑΤΗ, ΙΡΑΚ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2003
Αυτήν την ώρα, αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις
ξεκινούν στρατιωτικές επιχειρήσεις για τον αφοπλισμό του Ιράκ,
την απελευθέρωση του λαού του και την υπεράσπιση του κόσμου.
Ο Οσάμα μπιν Λάντεν και η Αλ Κάιντα
κατάλαβαν ότι η Αμερική πήρε την προσοχή της από το Αφγανιστάν
και προσάρμοσαν τα σχέδιά τους.
Μόλις ο Μπιν Λάντεν ήταν σχετικά ασφαλής,
και έφτιαξε κάτι σαν δίκτυο μεταφορέων και ανθρώπων
που θα μετέδιδαν το μήνυμά του,
μπόρεσε να αρχίσει να χτίζει ξανά την Αλ Κάιντα.
Μετά απ' ό,τι έγινε,
όλοι οι σημαντικοί Αμερικανοί αξιωματούχοι,
με επικεφαλής τον διεθνή άθεο Μπους,
στρέφουν ακόμα και μουσουλμανικές χώρες εναντίον μας.
Ξεκίνησαν πόλεμο ενάντια στο Ισλάμ
στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.
ΓΚΑΡΙ ΧΑΡΙΓΚΤΟΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, CIA
Ήμουν υπεύθυνος στρατολόγησης της CIA και υπηρετούσα στο Αφγανιστάν.
ΓΚΑΡΙ ΧΑΡΙΓΚΤΟΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, CIA
Το 2005 με 2008 αυξανόταν ακόμα η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ.
Προσπαθούσαμε να αναπτύξουμε δυνατότητες να πολεμήσουμε τους Ταλιμπάν
και να κυνηγήσουμε την Αλ Κάιντα στο Πακιστάν.
Ανοίγαμε και βελτιώναμε βάσεις
σε διάφορες τοποθεσίες στο Αφγανιστάν.
Πολιτικά, η κυβέρνηση στάθηκε στα πόδια της
και προσπαθούσε να βρει μια κανονικότητα,
και οι ΗΠΑ βοηθούσαν τους Αφγανούς
που προσπαθούσαν να διασφαλίσουν τον έλεγχο και τη διοίκηση στη χώρα.
Οι προσπάθειές μας να αναπτύξουμε τις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις
και η αναζήτηση για την Αλ Κάιντα ήταν αυξημένες τότε.
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η CIA πρόσφερε καλή οικονομική αμοιβή
για όσους έρχονταν να εργαστούν ως διερμηνείς.
Οι περισσότεροι που εργάζονταν ως ειδικοί γλώσσας ήταν Αφγανοί.
Λέγομαι Γκουλάμ Ρασούλ.
Κατάγομαι από το Αφγανιστάν, από την κοιλάδα Παντσίρ.
Από τα 16 μου πολεμάω.
Τους Σοβιετικούς τότε, τους Ταλιμπάν σήμερα.
Ήμουν εξωτερικός συνεργάτης της CIA.
Όταν γίνεσαι διερμηνέας, είσαι και σύμβουλος.
Έκανα και άλλες 10 δουλειές που δεν είχαν σχέση με τη γλώσσα.
Με συμβούλευαν σχετικά με τον κώδικα των φυλών,
το παρελθόν κάποιων ατόμων, την καταγωγή τους.
Αυτό, για μένα, ως υπεύθυνο στρατολόγησης,
με βοηθούσε στη δουλειά μου.
ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ, ΚΑΜΠΟΥΛ, ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2006
Τον Σεπτέμβριο του 2006,
είχα την ευκαιρία να μιλήσω με έναν Αφγανό
τον οποίο θεωρούσα πιθανή πηγή.
Φύγαμε από την πρεσβεία
και πήγαμε σε μια κυκλική διασταύρωση εκεί κοντά, τη Μασούντ.
Στεκόμουν στη γωνία του δρόμου,
και περίμενα να έρθει ο τύπος.
Ως Δυτικός, έχω διαφορετική εμφάνιση και ξεχωρίζω,
και κάποιοι θα προσπαθήσουν να σε σκοτώσουν.
Κοιτάω πέρα δώθε,
για πιθανές απειλές.
Κάποια στιγμή,
προσέχω στα αριστερά μου
ένα μαύρο Toyota σταματημένο.
Πρόσεξα ότι μέσα ήταν δύο τύποι. Με κοιτούσαν.
Μιλούσαμε, και ο Γκάρι
είπε "Γιατί είναι παρκαρισμένο εκεί το αμάξι;
Δεν είναι μέρος για στάθμευση εδώ".
Εκεί ήταν το Υπουργείο Υγείας, η πρεσβεία των ΗΠΑ, φυλασσόταν η περιοχή.
Του είπα "Έτσι είναι το Αφγανιστάν, παρκάρουν όπου να 'ναι".
Το δέχτηκα.
Τότε ήρθε ο τύπος, οπότε ο Ρασούλ κι εγώ φύγαμε
και περάσαμε πάλι από το σημείο ελέγχου μαζί με τον τύπο
και περπατήσαμε γύρω στα 150 με 200 μέτρα μέχρι την πύλη της πρεσβείας.
Κάνα δυο λεπτά αργότερα, ή και λιγότερο, έσκασε.
Έγινε εκκωφαντική έκρηξη.
Ένιωσες το τράνταγμα στον αέρα.
Και τότε, ξεκίνησαν οι συναγερμοί.
Τα πάντα σε ακτίνα 150 με 200 μέτρων είχαν καταστραφεί.
Αν ήμασταν εκεί δύο λεπτά ακόμη,
θα είχαμε ματώσει.
Ήταν μεγάλη έκρηξη, και είχε
πάνω από 35 θύματα και πολλούς τραυματίες.
Πήγα στην ασφάλεια της πρεσβείας και ρώτησα
"Ήταν βόμβα αυτοκτονίας με όχημα;"
Και είπαν "Ναι, χτύπησαν ένα στρατιωτικό κομβόι στη διασταύρωση".
Είπα "Ήταν ένα μαύρο Toyota Corolla;" και έπαθαν σοκ.
Είπαν "Πώς το ξέρετε αυτό;"
Στη λέξη Ταλιμπάν, το "ταλίμπ" προέρχεται από τη λέξη για τους μαθητές.
Αρχικά ήταν στα μαντράσα, τα θρησκευτικά σχολεία του Πακιστάν.
Το κίνημα των Ταλιμπάν ξεπήδησε από τις στάχτες
του αφγανικού εμφυλίου μετά από το τέλος της σοβιετικής κατοχής.
Πολλοί Αφγανοί πίστευαν
πως η βαναυσότητα του εμφυλίου πολέμου,
η διαφθορά των πολέμαρχων,
που γέμιζαν τις τσέπες τους και κακομεταχειρίζονταν τον λαό,
έδωσαν πάτημα στους Ταλιμπάν,
επειδή εκείνοι πρότειναν μια αγνή, ασκητική εκδοχή του Ισλάμ.
Βέβαια, επρόκειτο για εκδοχή του Ισλάμ του 7ου αιώνα,
όταν οι γυναίκες έπρεπε να είναι πλήρως καλυμμένες
και ήταν υποταγμένες στον άντρα τους,
που συχνά είχε έως τρεις συζύγους.
Γίνονταν τιμωρίες μεσαιωνικού τύπου,
λιθοβολισμοί μέχρι θανάτου και κόψιμο χεριών για κλοπή.
Οπότε, ήταν πολύ βάναυση ερμηνεία του Ισλάμ.
Οι Ταλιμπάν ήταν έτοιμοι να πεθάνουν στη μάχη,
αλλά δεν ήθελαν απαραίτητα να αυτοκτονήσουν.
Με την πλήρη εξέγερση στο Ιράκ, όμως,
με τις αυτοσχέδιες βόμβες και τους βομβιστές αυτοκτονίας,
είδαν πόσο ισχυρό όπλο ήταν.
Το διάστημα από το 2005 έως το 2008,
αυξανόταν η χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών,
επειδή αυτό το όπλο επέλεξαν οι Ταλιμπάν.
Είναι βόμβες που πυροδοτούνται με τηλεχειρισμό
και τοποθετούνται σε δρόμους.
Μετά ήταν τα γιλέκα αυτοκτονίας,
που είτε τα πυροδοτεί αυτός που τα φοράει
είτε, μερικές φορές, υπάρχει πυροδότης με τηλεχειρισμό.
Μετά ήταν οι αυτοσχέδιες βόμβες σε όχημα.
Παίρνεις τμήματα ενός οχήματος
και τα γεμίζεις εκρηκτικά.
Η βόμβα στο μαύρο Toyota, τότε,
ήταν η μεγαλύτερη που είχε χρησιμοποιηθεί μέχρι τότε στο Αφγανιστάν.
Νομίζω πως ήταν σχεδόν 100 κιλά εκρηκτικά.
Τότε, τουλάχιστον μία φορά τη βδομάδα,
είχαμε βόμβα σε αυτοκίνητο, επίθεση αυτοκτονίας, κάτι.
Και γινόταν χειρότερο…
Κάθε χρόνο χειροτέρευε.
Το ενδιαφέρον είναι
πως όλα γίνονται βάσει ενός αυστηρού κλάδου του Ισλάμ, του ουαχαμπισμού,
αλλά στους βομβιστές αυτοκτονίας, όταν ετοιμάζονται για την αποστολή,
τους δίνουν χρήματα που γι' αυτούς είναι πολλά
και τους λένε "Βγες να διασκεδάσεις. Μπορείς να πιεις τώρα.
Μπορείς να πληρώσεις γυναίκα τώρα,
γιατί θα πεθάνεις και θα πας στον παράδεισο,
και θα σου συγχωρεθούν αυτά με αυτό που θα κάνεις".
Ουσιαστικά, "Πάρε λεφτά, πέρνα μια έξαλλη νύχτα και μετά κάνε τη δουλειά σου".
Αυτό το βρήκα
ενδιαφέρον, αν μη τι άλλο.
Κάποιοι βομβιστές αυτοκτονίας… Συνήθως είναι 17, 18, 19 χρονών.
Ένα παιδί…
Εγώ ο ίδιος το ρώτησα αν έχει γονείς.
Είπε όχι.
Ήταν εφτά χρονών.
Τον πήραν,
μαζί με εκατοντάδες άλλα παιδιά.
Τα κλέβουν αυτά τα παιδιά. Τα πάνε σε στρατόπεδο εκπαίδευσης.
Τριάμισι χρόνια τούς κάνουν κατήχηση.
Τα βάζουν σε μαντράσα.
Και τα έχουν χωριστά. Οι δάσκαλοι ψάχνουν τους κατάλληλους,
αυτούς που επηρεάζονται εύκολα.
Γίνονται ζόμπι.
Θέλουν μόνο να πεθάνουν.
Θέλουν να σκοτώσουν. Δεν έχει σημασία. Θέλουν ν' ανατιναχτούν.
Στη μάχη κατά των Σοβιετικών,
δημιουργήθηκαν στρατόπεδα προσφύγων στο Πακιστάν,
οπότε ήταν εύκολο για τους Ταλιμπάν
να πάνε εκεί να στρατολογήσουν κόσμο.
Βομβιστές αυτοκτονίας περνούν το σύνορο από το Πακιστάν,
φτιάχνονται γιλέκα αυτοκτονίας,
φτιάχνονται και μεταφέρονται βόμβες.
Είναι κανονικό φυτώριο για τους Ταλιμπάν,
αλλά επίσης, από την άποψη των ΗΠΑ,
όταν οι άνθρωποι δεν έχουν τίποτα, αν τους προσφέρεις νέα ζωή,
χρήματα, κάποια διέξοδο,
αυτό σου δίνει κάποιο πλεονέκτημα.
Σκέφτηκα ότι θα μπορούσαμε να κάνουμε ένα σχέδιο,
να χρησιμοποιήσουμε τους Ταλιμπάν για να σταματήσουμε τις βόμβες.
Οπότε, ήταν πολύ σημαντικό για τη CIA
να τα πηγαίνει καλά με την κυβέρνηση του Αφγανιστάν
και με την αφγανική υπηρεσία πληροφοριών.
Η CIA πάντα ήξερε πως η περιπλοκότητα
της εθνοτικής και φυλετικής σύνθεσης
που αποτελούσε το Αφγανιστάν ήταν κάτι που δεν θα κατανοούσε πλήρως.
Στα τέλη του 2005, ο διευθυντής του σταθμού στο Αφγανιστάν
με σύστησε στον στρατηγό Γουαρντάκ.
Ήταν ο υπουργός Άμυνας του Αφγανιστάν.
Σκοπός της συνάντησής μου μαζί του
ήταν να βρούμε τρόπους
να συνεργαστεί ο αφγανικός στρατός με τη CIA
για να μας βοηθήσουν σε επιχειρήσεις μας ενάντια στους Ταλιμπάν ή στην Αλ Κάιντα.
Κάποια στιγμή, ο στρατηγός Γουαρντάκ με σύστησε στον στρατηγό Φαχίμ,
που τη δεκαετία του 1980 πολέμησε με τον Τζαλαλουντίν Χακάνι,
που ήταν βασικό μέλος των Ταλιμπάν.
Ο στρατηγός Γουαρντάκ είπε "Αν ήθελα να κάνει κάποιος μια δουλειά,
θα την ανέθετα στον στρατηγό Φαχίμ".
Τελικά ο στρατηγός Φαχίμ επικοινώνησε
με έναν μουλά των Ταλιμπάν που λεγόταν Χάιμι.
Ήταν διοικητής μεσαίου επιπέδου στους Ταλιμπάν
και δεν ήταν πολεμιστής, ήταν κληρικός,
αλλά μία δουλειά του ήταν να στέλνει βομβιστές αυτοκτονίας
και εξαρτήματα για βόμβες στο Αφγανιστάν.
Αυτό που τράβηξε το ενδιαφέρον του
ήταν ότι, καθώς τότε αυξανόταν η παρουσία των ΗΠΑ,
του πρότεινα μια συμφωνία ότι, αν συνεργαστεί μαζί μου
και αφήσει τα όπλα του, πρώτον, δεν θα σκοτωθεί,
και, δεύτερον, θα βρω τρόπο να συνεργαστώ μαζί του
ώστε να ωφεληθούμε και οι δύο.
Αυτό είναι αντιληπτό ως "Μπορεί να βγάλω χρήματα απ' αυτό".
Τελικά καταλήξαμε σε ένα σχέδιο για να περάσουμε μια ομάδα Ταλιμπάν
παράνομα από το σύνορο.
Να τους φέρουν, όμως, σ' εμένα,
και να τους υποσχεθούμε να μην τους συλλάβουμε, να μην τους σκοτώσουμε,
αλλά να δούμε μήπως υπάρχουν τρόποι να συνεργαστούμε.
Το πέρασμα 29 μελών των Ταλιμπάν
από το Πακιστάν στο Αφγανιστάν είναι μεγάλη επιχείρηση.
Δεν πρέπει να σας εντοπίσουν οι Πακιστανοί,
και δεν πρέπει να μάθουν οι Ταλιμπάν για την ανάμιξη των Αμερικανών,
ότι κάνουμε επιχείρηση σε περιοχή των Ταλιμπάν.
Στα κεντρικά στην Ουάσιγκτον είπαν "Για μισό λεπτό.
Θα φέρουμε καμιά εικοσαριά Ταλιμπάν
και θα είμαστε υπεύθυνοι αν τελικά μας κάνουν επίθεση,
αν πάρουν τον έλεγχο ή αν σκοτώσουν κανέναν.
Εμείς τους φέραμε, οπότε αυτό θα είναι κακό για τη CIA".
Η CIA έχει μια ομάδα πρώην στρατιωτικών.
Τη λέμε GRS, Παγκόσμια Ανταπόκριση Ασφαλείας,
και αυτοί είναι οι σωματοφύλακες της CIA.
Ένας από την GRS, που τον ήξερα από το Ιράκ και από πιο πριν,
είχε το κωδικό όνομα "Βρούτος".
ΔΡ ΤΖΟΝ "ΒΡΟΥΤΟΣ" ΜΠΑΦΙΝ ΠΡΑΚΤΟΡΑΣ GRS
Παρείχαμε υποστήριξη για τους πράκτορες στρατολόγησης
που συνέλεγαν πληροφορίες και έκαναν τη δουλειά τους.
Θα τους υποστηρίζαμε όσο καλύτερα μπορούσαμε και θα τους είχαμε ασφαλείς.
Ήμασταν σαν ενισχυμένη φρουρά της Μυστικής Υπηρεσίας.
Ο Γκάρι ήρθε, ήπιαμε μια δυο μπίρες,
και είπε "Έχω μια αποστολή. Θέλεις να την υποστηρίξετε;"
Είπα "Εντάξει, τι είναι;"
Λέει "Θα πάμε να πάρουμε 29 Ταλιμπάν
και θα τους πάμε στην Καμπούλ".
Είπα "Γκάρι, τα κεντρικά το έχουν εγκρίνει αυτό
ή λες σκέψεις που σου έρχονται;"
Είπε "Όχι, θα γίνει όντως. Θέλω να μάθω αν θα το υποστηρίξετε".
Πρέπει να σκεφτείς αν είναι η καλύτερη απόφαση.
Αν ο χυμός αξίζει το σφίξιμο, όπως λένε εδώ στο Τέξας,
ή μήπως πάμε τόσο πολύ στο άκρο
και κάνουμε κάτι ανόητο.
Έτσι, κάτι που είχαν συνέχεια στο μυαλό τους οι πράκτορες της CIA
ήταν τι μπορούσε να πάει στραβά.
Κάτι που σκέφτονταν ιδιαίτερα οι πράκτορες της CIA
ήταν η μοίρα του Μάικ Σπαν στο Καλά-ι-Τζάνγκι στις 25 Νοεμβρίου 2001.
ΚΑΛΑ-Ι-ΤΖΑΝΓΚΙ, ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ 25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2001
Η Ομάδα Άλφα είχε οχτώ πράκτορες.
Ήταν η δεύτερη ομάδα που πήγε στο Αφγανιστάν, και χωρίστηκε.
Ο Μάικ Σπαν και ο Ντέιβιντ Τάισον πήγαν στο Καλά-ι-Τζάνγκι,
ένα φρούριο έξω από τη Μαζάρι Σαρίφ,
για να ανακρίνουν κρατούμενους, μέλη της Αλ Κάιντα.
Είναι τρομοκράτης;
Ναι, είναι τρομοκράτης.
-Αυτοί είναι τρομοκράτες; -Έτσι πιστεύω.
Όλοι είναι τρομοκράτες. Κι εσύ είσαι, πιστεύω.
Ήρθες στο Αφγανιστάν για να σκοτώσεις ανθρώπους.
Δεν…
Μάικ, θα του μιλήσεις εσύ;
Κάτι που δεν ήξεραν ο Ντέιβιντ Τάισον και ο Μάικ Σπαν
ήταν ότι δεν είχε γίνει σωματικός έλεγχος στους κρατούμενους.
Από πού είσαι;
Είμαι από το Πακιστάν.
-Γιατί ήρθες στο Αφγανιστάν; -Ήρθα από Τζιχάντ.
Ενάντια στην τρομοκρατία των ΗΠΑ.
Τώρα, όμως, είστε κρατούμενοι στη Μαζάρι Σαρίφ.
Ναι. Δεν πειράζει. Όλα επιτρέπονται στον έρωτα και στον πόλεμο.
Και τελικά αυτοί οι μαχητές της Αλ Κάιντα
άρχισαν να ρίχνουν με όπλα, να πετάνε χειροβομβίδες, να σκοτώνουν φρουρούς…
αναγκάζοντάς τους να φύγουν.
Και μέσα σε 30 δευτερόλεπτα,
άλλαξε η δυναμική μέσα στο Καλά-ι-Τζάνγκι
και οι μαχητές της Αλ Κάιντα απέκτησαν τον έλεγχο.
Σύντομα, ο Μάικ έπρεπε να παλεύει με τα χέρια του,
αλλά τον πλάκωσε ένας σωρός πτώματα.
Ο Ντέιβιντ, όπως λέει, δεν έχει άλλη επιλογή.
Θα σκοτώσει ή θα σκοτωθεί,
και αυτό κάνει.
Αυτός επέζησε και ο Μάικ Σπαν όχι,
και αυτά συνέβησαν εκείνη τη μέρα.
Κάθε πράκτορας της CIA έχει στο μυαλό του τα γεγονότα στο Καλά-ι-Τζάνγκι.
ΠΡΟΣ ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΜΑΪΚ ΣΠΑΝ ΠΟΥ ΘΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.
ΔΕΝ ΘΑ ΞΕΧΑΣΟΥΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ.
ΚΑΜΠΟΥΛ, ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ 2006
Για μια τέτοια επιχείρηση, όπου, ως υπεύθυνος στρατολόγησης,
εστιάζεις στον τρόπο με τον οποίο
θα πείσεις κάποιον να έρθει με το μέρος σου,
δεν θέλεις να σκέφτεσαι υπερβολικά την ασφάλεια.
Έτσι, οι πράκτορες του Κλάδου Εδάφους, παραστρατιωτικοί της CIA,
ειδικεύονται σ' αυτήν.
Όπως οι Καταδρομείς ή η Ομάδα Δέλτα,
κάνουν μια δουλειά με μέγιστη φονική αποτελεσματικότητα,
πολύ γρήγορα, και απομακρύνουν ανθρώπους.
Με πέντε έξι απ' αυτούς, πήγαμε στο σύνορο.
Το νόμιμο πέρασμα λέγεται Πύλη Τόρκαμ.
Το παράνομο πέρασμα γινόταν από έναν ξεροπόταμο εκεί κοντά.
Πολλοί, λαθρέμποροι και μη, περνούσαν παράνομα από εκεί.
Νομίζω πως οι αρχές έκαναν τα στραβά μάτια.
Είχαμε πει στους Ταλιμπάν να περάσουν ένας ένας.
Έτσι προστατευόμασταν εμείς…
Δεν θα μπορούσαν να κάνουν έφοδο όλοι μαζί.
Η βασική ανησυχία
ήταν μήπως κάποιος απ' αυτούς φοράει γιλέκο αυτοκτονίας.
Ήξερα τον τρόπο που αγκαλιάζονται και αγγίζονται στο μάγουλο
στον παραδοσιακό φυλετικό χαιρετισμό.
Πλησίασα έναν έναν με τον στρατηγό Φαχίμ,
τους αγκάλιασα και τους ακούμπησα με το μάγουλο.
Όταν το κάνω αυτό, βέβαια, βάζω τα χέρια στα πλευρά και στην πλάτη τους,
για να καταλάβω αν έχουν όπλο ή αν φοράνε γιλέκο αυτοκτονίας.
Ο Γκάρι μπορεί να καταλάβει αν υπάρχει κρυμμένο όπλο,
αν κάποιος ιδρώνει, αν είναι νευρικός.
Αυτήν την επαφή κατάματα,
αυτήν την αντίληψη βάσει ενστίκτου, την έχει έμπειρος πράκτορας στρατολόγησης.
Χρειάζεται πολλή γενναιότητα
γιατί, αν πάει στραβά, μπορεί εσύ να σκοτωθείς.
Αρχηγός τους ήταν ο Χάιμι.
Εκείνος πέρασε απέναντι, αλλά περίμενε να περάσουν αρκετοί,
πιστεύω, για να βεβαιωθεί ότι δεν θα τους συλλαμβάναμε ή δεν θα τους πειράζαμε.
Μετά πέρασε κι αυτός.
Το σχέδιο ήταν, πρώτον, να προστατέψουμε τους Αφγανούς,
αλλά, δεύτερον, να τους σκοτώσουμε αν αποφασίσουν να μας επιτεθούν.
Αρχίσαμε να ανεβαίνουμε έναν μακρύ, δύσκολο δρόμο προς την Καμπούλ.
Καθώς έφευγαν από το σύνορο, οι Ταλιμπάν ήξεραν
πως πλέον ήταν υπό την προστασία μας, πως κινδύνευαν.
Είμαι σίγουρος πως φοβόντουσαν όσο κι εμείς.
Η διαδρομή από το Τζαλαλαμπάντ στην Καμπούλ
είναι αρκετά μεγάλη και έχει απότομους γκρεμούς
χωρίς κιγκλίδωμα, σε στροφές.
Είναι τρομακτικό να οδηγείς εκεί υπό οποιεσδήποτε συνθήκες,
και ιδιαίτερα τώρα, με 29 Ταλιμπάν.
Πριν φύγουμε,
κάτι που είχα ζητήσει από τον σταθμό
ήταν να μας βρει κρησφύγετο στην Καμπούλ.
Έμαθα ότι δεν υπήρχε κρησφύγετο,
οπότε τηλεφώνησα στον υπουργό Άμυνας, τον στρατηγό Γουαρντάκ.
Άρχισε να με βρίζει και να φωνάζει. Είπε
"Θέλεις σε 24 ώρες να σας βρω σπίτι στην Καμπούλ
για να βάλετε στα κρυφά τους εχθρούς της πατρίδας μου, και το θέλεις τώρα;"
Αλλά είναι ο υπουργός Άμυνας,
οπότε κάπως βρήκε σπίτι με υπόγειο.
Θα νοικιάζαμε για μικρό διάστημα το σπίτι
και θα τους βάζαμε αυτούς στο υπόγειο.
Το κρησφύγετο που βρήκε ο υπουργός
ήταν διώροφο κτίριο με υπόγειο.
Ξανά, κινηθήκαμε τη νύχτα, οπότε είχαμε λίγη κάλυψη στο σκοτάδι,
αλλά ήταν σε μεγάλη, εύπορη γειτονιά της Καμπούλ.
Για να είμαι ειλικρινής, δεν μπορείς να κάνεις τίποτα σε τέτοιο μέρος
που να μείνει μυστικό για πολύ.
Ο Βρούτος ήταν ένας απ' τους άντρες της GRS που ήρθε στο κρησφύγετο
για να προστατεύει τους πράκτορες της CIA που θα ήταν εκεί.
Από άποψη ασφάλειας, δεν ήταν καλό σπίτι.
Όλα τα γύρω σπίτια ήταν πιο ψηλά απ' αυτό.
Ήμασταν εκτεθειμένοι στην είσοδο, και όχι μόνο αυτό.
Μόλις μπήκαμε μέσα, είπα "Θεέ μου, είναι απαίσιο σπίτι".
Είχαμε ένα υπόγειο με μόνο μία είσοδο και έξοδο,
και γι' αυτό ήταν εφιάλτης για την ασφάλεια.
Είπα "Οι συνεντεύξεις πρέπει να γίνουν στο κάτω μέρος της σκάλας".
Κάτι που μου είπε, για περίπτωση επείγουσας ανάγκης,
ήταν "Αν αυτοί οι τύποι προσπαθήσουν να μας επιτεθούν,
μην παγιδευτείς στην πίσω γωνία,
γιατί θα δυσκολευτούμε να σε βγάλουμε από κει".
Είναι απόσπαση ενός ατόμου από το πλήθος.
Οι λύκοι θα επιτεθούν στο μοναχικό ελάφι, πρόβατο, οτιδήποτε,
που βγαίνει εκτός και γίνεται ευάλωτο.
Δεν παίρνει πολλή ώρα. Μας κοιτούσαν με μισό μάτι αυτοί.
Δεν φαίνονταν χαρούμενοι που γύρισαν στην πατρίδα τους,
οπότε σίγουρα ανησυχούσαμε.
Ήμασταν αγχωμένοι. Φυσικά, εκείνοι θα αναρωτιούνταν
"Εδώ είναι; Εδώ θα μας σκοτώσουν όλους;"
Ένας από τους Ταλιμπάν ήταν χάλια. Ήξερα ότι είχε πονοκέφαλο, κάτι τέτοιο.
Έμαθα, μέσω του διερμηνέα, ότι είχε πονόδοντο.
Οπότε, πήρα ιβουπροφαίνη και παρακεταμόλη, και κατέβηκα και του είπα
"Αδερφέ μου, με αυτά θα ανακουφιστείς".
Οι άλλοι έλεγαν "Όχι, δεν θα πάρουμε τα δυτικά φάρμακά σου".
Πήρα δύο. Είπα "Είδες; Δεν είναι τίποτα".
Τα πήρε, και την επόμενη μέρα μου χαμογέλασε και είπε "Είμαστε εντάξει".
Όταν οι υπόλοιποι Ταλιμπάν είδαν πως ένας Αμερικανός βοηθούσε
και έδινε παυσίπονα σ' εκείνον, πιστεύω πως τότε είπαν
"Εντάξει, δεν θα σκοτωθούμε,
μπορούμε να τους εμπιστευτούμε".
Πλέον έχει γίνει η δύσκολη δουλειά.
Έχεις φέρει τους 29 από το Πακιστάν στο Αφγανιστάν.
Δεν φαίνεται να είναι παγίδα,
και τώρα θα αξιολογήσεις αν θα πειστούν ν' αλλάξουν πλευρά,
αν θα δουλέψουν για σένα,
και αν θα είναι το κλειδί
για το δίκτυο βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας,
και αν θα μας βοηθήσουν να σώσουμε ζωές Αμερικανών και Αφγανών.
Τακτοποιήσαμε τους Ταλιμπάν,
και μετά, τις επόμενες 48 ώρες,
αρχίσαμε την αξιολόγησή τους.
Βασιζόμασταν σε ειδικούς γλώσσας, διερμηνείς από τη CIA,
αλλά και στον στρατηγό Φαχίμ,
που ανέλαβε πολύ… ενδελεχή βοηθητικό ρόλο στις ανακρίσεις
και στον έλεγχο του καθενός για να δούμε
σε τι πληροφορίες και δραστηριότητες είχε πρόσβαση ο καθένας.
Και μετά, αν είναι χρήσιμος,
μήπως συνδέεται με εστία βομβιστικών επιθέσεων.
Μήπως ξέρει πού υπάρχουν κρυμμένα εκρηκτικά.
Μπορεί να έχει σχέσεις με κάποιο ανώτερο μέλος των Ταλιμπάν,
ή ακόμη και μέλος της Αλ Κάιντα.
Για αυτά γίνεται η αξιολόγηση.
Ο Γκάρι πρέπει να κατάλαβε
ότι αυτοί ήταν χαμηλά στην ιεραρχία.
Μπορούσαμε να τους ξεδιαλέξουμε
και να εστιάσουμε σ' αυτούς που μας ενδιαφέρουν.
Από αυτή την ομάδα των 29 Ταλιμπάν,
τελικά βρήκαμε έξι άτομα που πιστεύαμε ότι μπορούσαμε να εμπιστευτούμε.
Τους υπόλοιπους τους έστειλα ξανά στο Πακιστάν,
σε στρατόπεδα προσφύγων ή οπουδήποτε, με ένα μικρό χρηματικό ποσό
και την "υπόσχεση" ότι δεν θα πολεμούσαν
εναντίον των ΗΠΑ ή του Αφγανιστάν.
Επίσης, είχα αρκετά στοιχεία εναντίον τους
και μπορούσα να τους κάνω τη ζωή κόλαση
λέγοντας ότι συναντήθηκαν με Αμερικανό.
Έχουμε μια φωτογραφία με κάποιους από εκείνους τους Ταλιμπάν
μαζί με κάποιους από τη CIA.
Το ρίσκο γι' αυτούς ήταν
πως αν αποκαλυπτόταν ότι συνεργάστηκαν με τις ΗΠΑ…
Ένα μέλος των Ταλιμπάν που θα σε θεωρούσε προδότη
θα σου έκοβε το κεφάλι.
Κράτησα πέντε ακόμη απ' αυτούς τους Ταλιμπάν στην Καμπούλ
και τους χρησιμοποίησα σαν να ήταν εστία των Ταλιμπάν.
Εστίασα την προσοχή μου στον Χάιμι, που ήταν ο αρχηγός της ομάδας.
Ήταν πιο μορφωμένος από τους υπόλοιπους.
Είχε συνηθίσει να είναι επικεφαλής.
Για να πω την αλήθεια, ήταν αλαζονικό κάθαρμα.
Τον έστειλα ξανά στο Πακιστάν για να επιστρέψει στη θέση του,
αλλά να συνεργάζεται μ' εμάς μυστικά.
Κάποια στιγμή, ενώ μιλούσα με τον Χάιμι,
μας πληροφόρησε ότι οι ανώτεροί του Ταλιμπάν
του είχαν πει να στείλει λεωφορείο στο Αφγανιστάν
γεμάτο με εξαρτήματα για εκρηκτικούς μηχανισμούς,
πυροκροτητές, πυροδότες.
Σταματήσαμε εκείνο το λεωφορείο και ανακαλύψαμε
ουσιαστικά αρκετά εξαρτήματα για ένα εργοστάσιο εκρηκτικών μηχανισμών.
Ο Χάιμι ενημέρωσε τον Φαχίμ
ότι είχε λάβει διαταγές να στείλει δύο βομβιστές αυτοκτονίας
στην Καμπούλ, για να κάνουν επιχείρηση αυτοκτονίας.
Έψαχνα τρόπο να συναντήσω τους βομβιστές.
Σκέφτηκα μια ιστορία να τους πει ο Φαχίμ,
ότι δήθεν ήξερε έναν Καναδό δημοσιογράφο προσκείμενο στον αγώνα των Ταλιμπάν.
Και ότι ο δημοσιογράφος θα τους έπαιρνε συνέντευξη, και αφού θα είχαν μαρτυρήσει,
θα έγραφε ρεπορτάζ και θα μιλούσε στον κόσμο γι' αυτούς
και για τη θυσία τους, και θα τους έκανε διάσημους.
Οπότε, τελικά, εκείνοι οι δύο συμφώνησαν
να μιλήσουν στον Καναδό δημοσιογράφο.
Βέβαια, ο δημοσιογράφος ήμουν εγώ.
ΠΕΡΙΧΩΡΑ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ, ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008
Προσπαθείς να χτίσεις εμπιστοσύνη. Θέλεις να φανείς
ειλικρινής και αυθεντικός,
αλλά παριστάνεις κάποιον άλλο.
Αλλά μόλις μπεις για τα καλά στον ρόλο
και είσαι συγκεντρωμένος, σχεδόν το πιστεύεις κι εσύ ο ίδιος
ότι είσαι ο Καναδός δημοσιογράφος
που θέλει να γράψει ρεπορτάζ για τον βομβιστή Ταλιμπάν.
Καθώς μιλούσα με τους βομβιστές αυτοκτονίας,
άρχισα να μαθαίνω για την κατάστασή τους και για τον καθένα τους ξεχωριστά.
Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν που θα έδινε οποιαδήποτε αξία στη ζωή τους
ήταν να αυτοκτονήσουν, και τότε θα ανταμείβονταν στον παράδεισο
και η οικογένειά τους θα αποζημιωνόταν σχετικά.
Θέλαμε να το έχει σε βίντεο η αφγανική υπηρεσία πληροφοριών
ώστε να το χρησιμοποιήσει σε μια δημόσια καμπάνια
για να αμαυρώσει την εικόνα των Ταλιμπάν
που έπαιρναν αθώους ανθρώπους απ' τα χωριά και τους κατηχούσαν
και τους έκαναν βομβιστές αυτοκτονίας.
Η οικογένειά μου ξέρει ότι είμαι εδώ, δεν θα με σταματήσει.
Θα αυτοκτονήσω ενάντια στην Αμερική.
Κάθε άτομο, όμως, καθώς πλησιάζει όλο και περισσότερο
στον βέβαιο θάνατο,
πρέπει να έχει αμφιβολίες. Πρέπει να αναρωτιέται.
Αν τους μιλήσεις
και καταλάβεις ποιο είναι το κίνητρό τους, θα είναι πολύ σημαντικό.
Μπορεί να σου πουν πληροφορίες για το δίκτυο,
ποιος τους έστειλε εκεί, ποια διαδρομή ακολούθησαν.
Οπότε, είναι πιθανή πολύτιμη πηγή.
Στο Αφγανιστάν κάνει κρύο.
Φορούσα τοπικά ρούχα και ήμουν τυλιγμένος με αφγανική κουβέρτα.
Επειδή ο πιο νεαρός κρύωνε και έτρεμε καθώς μου μιλούσε,
έβγαλα την κουβέρτα και τον τύλιξα με αυτήν
και του είπα να βολευτεί.
Καθώς ετοιμαζόμουν να φύγω, ξεκίνησε να τη βγάζει
για να μου τη δώσει, και είπα "Όχι, είναι για σένα, κράτα την".
Μου είπαν αργότερα πως, αφού έφυγα,
οι δύο βομβιστές αυτοκτονίας είπαν
"Δεν έχουμε ξαναγνωρίσει Δυτικό, και τους θεωρούσαμε όλους κακούς,
αλλά αυτός φάνηκε καλός.
Φαινόταν φυσιολογικός. Φαινόταν να νοιάζεται.
Πάλι καλά που ήταν Καναδός και όχι Αμερικανός".
Το αποτέλεσμα αυτού
ήταν να τους συναντήσω άλλες δύο ή τρεις φορές,
και τους έδειξα συμπόνια, τους μίλησα για τη ζωή τους
και πώς θα μπορούσαν να βρουν νόημα στη ζωή τους
αν γυρνούσαν πίσω.
Πλέον, με τις ερωτήσεις που τους έκανα
για την εκπαίδευση, την κατήχηση και τη στρατολόγησή τους ως βομβιστές,
δεν ακουγόμουν τόσο σαν δημοσιογράφος,
και… Ένιωθα πως είχα αποκτήσει αρκετή φερεγγυότητα στα μάτια τους
ώστε να μπορέσω να τους πω την αλήθεια.
Τελικά τους είπα
"Ξέρετε, είμαι Αμερικανός, από τη CIA".
Τους πρόσφερα γύρω στα…
Πρέπει να ήταν κάτι εκατοντάδες δολάρια.
Όχι παραπάνω από 650.
Θα ήταν αρκετά για να ξεκινήσουν τη ζωή τους
και να μην επιστρέψουν για να γίνουν βομβιστές αυτοκτονίας.
Όχι μόνο σώθηκε η ζωή των βομβιστών αυτοκτονίας,
αλλά σώθηκαν και… ούτε ξέρουμε πόσα θύματα.
Και αυτό, τελικά, ήταν για μένα ο απώτερος σκοπός.
Από κάθε άποψη, η δράση του Γκάρι Χάριγκτον
ήταν η απόλυτη δράση ενός πράκτορα της CIA.
Είσαι εν μέσω πολέμου.
Πιθανώς σώζεις ζωές Αμερικανών.
Συνεργάζεσαι με Αφγανούς συμμάχους.
Κάνεις τη διαφορά με τον δικό σου τρόπο.
Δεν μπορείς να ζητήσεις τίποτα παραπάνω από έναν πράκτορα της CIA.
Και για μένα πάντα, κάπως… ίσως…
όπως έμαθα αργότερα, θεωρούσαν στη CIA ότι αψηφούσα τους κανόνες,
αλλά ότι τους αψηφούσα όχι για προσωπικό όφελος, αλλά…
για να πετύχει μια αποστολή.
Στάθηκα στην κορυφή των βουνών Τόρα Μπόρα το 2001,
όταν όλα πήγαιναν καλά για εμάς,
και η Αλ Κάιντα και οι Ταλιμπάν είχαν τραπεί σε φυγή.
Όλοι ήταν χαρούμενοι.
Φαινόταν μεγάλη νίκη αφού περάσαμε την 11η Σεπτεμβρίου.
Είπα στα παιδιά γύρω μου
"Είναι σαν να είμαστε βασιλιάδες.
Αλλά το να μείνουμε στην κορυφή και να μην ανατραπούμε
θα είναι δύσκολο".
Ήξερα ότι, τελικά, η απόσυρση…
έπρεπε να γίνει.
Αλλά νιώθω έντονα πως ο τρόπος που έγινε,
χωρίς να αφήσουμε εκεί παρουσία των ΗΠΑ
ή χωρίς να διασφαλίσουμε τους ανθρώπους στους οποίους εμπιστεύτηκα τη ζωή μου,
που με προστάτευσαν, και δεν τους προστατεύσαμε…
Αυτό με πονάει.
Έχω επικοινωνήσει με τον Ρασούλ.
Είναι στην αντίσταση.
Άφησε τη δουλειά του στη CIA και επέστρεψε στο Αφγανιστάν.
Τώρα συνεργάζεται με τον Μασούντ,
τον γιο του Αχμάντ Σαχ Μασούντ,
που ήταν ο εμβληματικός Παντσιριανός ηγέτης πριν την 11η Σεπτεμβρίου,
και τον βοηθάει να πάρει τη θέση
του βασικού αρχηγού της αντίστασης.
Είναι χρέος μου.
Πρέπει να το κάνω.
Πρέπει να πάω στην αντίσταση. Πρέπει να τους πολεμήσω.
Να ενθαρρύνω τον κόσμο. Εγώ γερνάω, αλλά το θέμα είναι
ότι το Πακιστάν θα κάνει το Αφγανιστάν
το μεγαλύτερο τρομοκρατικό κράτος στον κόσμο.
Αυτό θα γίνει αν δεν αντισταθούμε.
Τώρα είναι σκοτεινή περίοδος για το Αφγανιστάν,
και αναρωτιόμαστε γιατί έγιναν όλα.
Δεν νομίζω πως η ιστορία τελειώνει εδώ.
Οι Ταλιμπάν δεν έχουν καταφέρει να κυβερνήσουν σωστά το Αφγανιστάν.
Πιστεύω πως έρχεται κι άλλο κεφάλαιο.
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ
Υποτιτλισμός: Σύλβια Τσάτσαρη