STOLICA USA, WASZYNGTON 1 MAJA 2003 ROKU
PREZYDENT AFGANISTANU
Tragedia z 11 września po raz kolejny połączyła losy naszych narodów.
Przybyliście do Afganistanu, by pokonać terrorystów,
a my powitaliśmy was i przyjęliśmy jak przyjaciół
w podziękowaniu za wyzwolenie kraju.
Razem położyliśmy kres rządom terroryzmu.
Kampania prowadzona przez USA i Sojusz Północny po 11 września
zakłóciła działanie sieci Osamy bin Ladena.
Wszystkie środki rządu USA były ukierunkowane na jego eliminację,
ale wciąż był groźny.
Talibowie zbliżali się do granicy z Pakistanem.
Poprzysięgli, że wrócą, gdy odbudują siły i zasoby.
Talibowie powiedzieli: „Mamy własne drony i pociski samosterujące.”
„Mamy zamachowców-samobójców”.
Gdy walczysz z wrogiem, który jest gotów się wysadzić,
by cię zabić,
to przerażające.
Mają wyprane mózgi.
Chcą tylko umrzeć.
Zamachowcy zgodzili się porozmawiać z tym kanadyjskim dziennikarzem.
A tym dziennikarzem byłem oczywiście ja.
Gary mówi: „Jest misja”.
„Zabierzemy 29 talibów i zawieziemy ich do Kabulu”.
Zdziwiłem się. „Poważnie?”.
Najbardziej baliśmy się tego, że ludzie, którzy mieli nam pomóc,
mogli być tak naprawdę koniem trojańskim, który miał nas zniszczyć od środka.
TAJNE
NIEZNANE MISJE SZPIEGOWSKIE
TALIBSCY SZPIEDZY
NIEKTÓRE NAZWISKA ZMIENIONO, BY CHRONIĆ TOŻSAMOŚĆ WYMIENIONYCH OSÓB.
Gdy tylko rząd talibów został obalony…
KABUL, AFGANISTAN
…co nastąpiło szybciej, niż spodziewał się tego rząd USA,
przekazano 38 miliardów dolarów na odbudowę Afganistanu.
PISARZ
Dla USA wojna dobiegła końca.
Teraz NATO i amerykańscy dyplomaci
mogli przejąć dowodzenie od sił zbrojnych USA.
SEKRETARZ OBRONY USA
Prezydent USA, generał Franks i ja
obserwowaliśmy postępy tego kraju
i w porozumieniu z prezydentem Karzajem uznaliśmy,
że jesteśmy w punkcie, w którym przeszliśmy
od dużej aktywności bojowej
do okresu stabilności, stabilizacji i odbudowy.
Mieliśmy poczucie,
że Ameryka jest światowym supermocarstwem i może osiągnąć wszystko.
W dwa miesiące wygrali wojnę w Afganistanie.
I przyszedł czas na Bagdad.
BAGDAD, IRAK 20 MARCA 2003 ROKU
W tej chwili siły USA i koalicji są na wczesnym etapie operacji wojskowych,
by rozbroić Irak, uwolnić jego naród i obronić świat przed wielką groźbą.
Osama bin Laden i Al-Kaida
zdali sobie sprawę, że USA wycofa się z Afganistanu
i dostosowali do tego swoje plany.
Gdy bin Laden poczuł się dość bezpiecznie
i zbudował swego rodzaju sieć kurierów
i ludzi, którzy przenosili wiadomości,
mógł w końcu zająć się odbudowywaniem Al-Kaidy.
Po tym, co się stało,
wszyscy ważni amerykańscy oficjele,
na czele z międzynarodowym ateistą Bushem,
zaczęli zwracać przeciwko nam nawet kraje muzułmańskie.
Rozpoczęli wojnę z islamem
w imię walki z terroryzmem.
OFICER OPERACYJNY CIA
Byłem oficerem prowadzącym CIA podczas misji w Afganistanie.
OFICER OPERACYJNY CIA
W latach 2005-2008 obecność wojskowa USA wciąż rosła.
Próbowaliśmy rozwijać nasze zdolności do walki z talibami
i dopaść Al-Kaidę w Pakistanie.
Otwieraliśmy nowe bazy i ulepszaliśmy te już istniejące,
które znajdowały się w różnych zakątkach Afganistanu.
W Afganistanie powstał nowy rząd,
który próbował przywrócić normalność w kraju.
A Stany Zjednoczone pomagały Afgańczykom,
próbując wprowadzić kontrolę i nadzór w Afganistanie.
Można powiedzieć, że nasze wysiłki na rzecz walki z terroryzmem
i poszukiwania Al-Kaidy były w tamtym czasie nasilane.
Po 11 września
CIA zaczęło oferować dobre wynagrodzenie pieniężne dla ludzi,
którzy mieli zostać tłumaczami.
I większość z tych tłumaczy była Afgańczykami.
Nazywam się Ghulam Rasul.
Pochodzę z Afganistanu, z doliny Pandższeru.
Brałem udział w walkach, odkąd skończyłem 16 lat.
Wtedy z Sowietami, a dziś z talibami.
Pracowałem jako najemnik dla CIA.
Gdy zostajesz tłumaczem, jesteś też doradcą.
Robiłem dziesięć różnych rzeczy, które nie mają nic wspólnego z językiem.
Doradzali mi w kwestiach kodeksu plemiennego.
Albo opowiadali mi,
kim byli i skąd pochodzili różni ludzie.
Dla mnie, jako funkcjonariusza,
były to informacje, które pomagały mi w pracy.
AMBASADA USA, KABUL, AFGANISTAN, WRZESIEŃ 2006 ROKU
We wrześniu 2006 roku
miałem okazję przesłuchać Afgańczyka,
którego uważałem za potencjalnego informatora.
Opuściliśmy teren ambasady
i pojechaliśmy na pobliskie skrzyżowanie na Rondzie Masuda.
Stanąłem tam, na rogu ulicy,
i czekałem, aż ten gość się pojawi.
Jestem z Zachodu, więc rzucałem się w oczy.
I byli tam ludzie, którzy mogliby mnie zabić.
Wciąż się rozglądałem, szukając potencjalnych zagrożeń.
W pewnym momencie zauważyłem, że z mojej lewej strony
stoi czarna Toyota.
W środku było dwóch facetów. Patrzyli na mnie.
Rozmawialiśmy.
I Gary…
spytał, czemu to auto tam stoi.
To nie był parking.
To było Ministerstwo Zdrowia, ambasada USA, pod ścisłą ochroną.
Powiedziałem mu, że to Afganistan. Nie obchodzi ich, gdzie parkują.
Zaakceptowałem to.
Wtedy pojawił się ten facet, więc Rasul i ja odwróciliśmy się,
przeszliśmy z nim przez punkt kontrolny
i pokonaliśmy jakieś 200 metrów w kierunku bramy ambasady.
Minęło może kilka minut, może mniej, gdy nastąpił wybuch.
Nastąpiła ogłuszająca eksplozja.
Poczułem, jak zadrżało powietrze.
Włączyły się wszystkie alarmy.
Wszystko w promieniu 150 czy 200 metrów zostało zniszczone.
Gdybyśmy stali tam dwie minuty dłużej…
byłoby po nas.
To był duży wybuch i…
było ponad 35 ofiar i wielu rannych.
Poszedłem do ochrony ambasady i zapytałem,
czy to był samobójczy atak z użyciem auta.
Odpowiedzieli mi:
„Tak, zaatakowali wojskowy konwój na rondzie”.
Zapytałem, czy to była czarna Toyota Corolla.
Byli zszokowani. Spytali, skąd to wiem.
Jeśli mowa o talibach, to „talib” pochodzi od słowa „uczeń”.
Wywodzili się oni z medres, szkół religijnych Pakistanu.
Tak naprawdę ruch talibów
powstał z popiołów afgańskiej wojny domowej,
która nastąpiła po sowieckiej okupacji.
Wielu Afgańczyków doświadczyło brutalności wojny domowej,
korupcji watażków,
którzy nabijali własne kieszenie i wykorzystywali ludzi.
To dało poparcie talibom,
ponieważ oferowali oni czystą, ascetyczną wersję islamu.
Ale to był islam z siódmego wieku,
więc kobiety musiały być całkowicie zakryte,
musiały być poddane swoim mężom, który często mieli nawet trzy żony.
Obowiązywały średniowieczne kary,
ukamienowania i odcinanie rąk złodziejom.
Więc była to dość brutalna interpretacja islamu.
Talibowie byli absolutnie gotowi na śmierć w walce.
Niekoniecznie chcieli popełnić samobójstwo,
ale oglądali wybuch rebelii w Afganistanie
z zastosowaniem min pułapek i zamachowców-samobójców,
i wiedzieli, jak potężna jest to broń.
Pomiędzy 2005 i 2008 rokiem
wzrosło wykorzystanie bomb pułapek,
bo to była ulubiona broń talibów.
To po prostu zdalnie detonowane bomby podłożone przy drodze.
Są też kamizelki samobójcze,
które są detonowane przez noszącego
lub czasem przez urządzenie detonujące,
które może zrobić to na odległość.
Są też bomby przenoszone przez pojazdy.
Można opróżnić schowki w pojeździe i wypełnić je materiałami wybuchowymi.
Ta czarna Toyota, która okazała się samochodem-pułapką,
była wtedy największym ładunkiem, jaki wysadzono w Afganistanie.
Było tam grubo ponad 90 kilogramów materiałów wybuchowych.
Zdarzało się to przynajmniej raz w tygodniu.
Samochód pułapka, samobójca czy coś innego.
I było gorzej z każdym…
Z każdym rokiem było gorzej.
A co ciekawe,
to wszystko jest ubrane w surową formę islamu wahabitów.
Ale gdy zamachowcy-samobójcy są gotowi do wykonania swojej misji,
dostają gotówkę, a to dla nich duże kwoty,
i tamci mówią im: „Idź na miasto. Teraz możesz się napić”.
„Możesz teraz kupić sobie kobietę,
bo niedługo umrzesz,
ale w niebie ci wybaczą, kiedy wykonasz swoją misję”.
Czyli: „Masz tu pieniądze. Idź się zabawić, a potem do roboty”.
I to było…
że tak powiem, całkiem ciekawe.
Niektórzy zamachowcy-samobójcy mieli może 17-19 lat.
Jeden z nich…
Osobiście…
Spytałem, czy ma rodziców.
„Nie”.
Miał siedem lat.
Po prostu go zabrali.
Tak jak i setki innych dzieci.
Oni kradną te dzieci. Zabierają je na obóz treningowy.
Przez trzy i pół roku piorą im mózgi.
Umieszczają je w medresach.
Dzielą na grupy.
Nauczyciele szukają talentów.
Sposobów, by nimi manipulować.
Stają się zombie.
Chcą tylko umrzeć.
Chcą zabijać. Nic się nie liczy. Chcą się po prostu wysadzić.
Podczas walki z Sowietami
w Pakistanie powstawały obozy dla uchodźców,
więc talibom było łatwo
pojechać tam, by rekrutować ludzi.
Więc przywożono zamachowców-samobójców z Pakistanu,
przygotowywano kamizelki,
konstruowano i przewożono bomby.
To była prawdziwa wylęgarnia talibów.
Ale także, z punktu widzenia USA,
gdy ludzie nie mają nic, można zaoferować im nowe życie, pieniądze,
drogę ucieczki.
To też daje pewną przewagę.
Pomyślałem, że moglibyśmy coś na tym ugrać.
Wykorzystać tych talibów,
by powstrzymać zamachy z użyciem bomb pułapek.
CIA bardzo zależało na tym,
by połączyć siły z afgańskim rządem,
a także z NDS, czyli afgańskim wywiadem.
Zawsze zdawali sobie sprawę,
że zawiłości etnicznej i plemiennej układanki,
na którą składa się Afganistan, pozostaną dla nich pewną zagadką.
Pod koniec 2005 roku
szef stacji w Afganistanie przedstawił mnie generałowi Wardakowi.
Był ministrem obrony Afganistanu.
Zostałem mu przedstawiony,
żebym mógł sprawdzić, w jaki sposób armia Afganistanu
mogłaby współpracować z CIA,
by pomóc nam zorganizować operacje przeciwko talibom i Al-Kaidzie.
W pewnym momencie generał Wardak przedstawił mnie generałowi Fahimowi,
który w latach 80. walczył z Dżalaluddinem Hakkanim,
jednym z kluczowych członków talibów.
Generał Wardak powiedział: „Gdybym miał wybrać kogoś do pomocy,
byłby to generał Fahim”.
Generałowi Fahimowi udało się nawiązać kontakt
z talibskim mułłą o imieniu Haimi.
Był dowódcą średniego szczebla u talibów.
Nie był wojownikiem, tylko duchownym.
Ale zajmował się między innymi wysyłaniem zamachowców-samobójców
i części do budowy bomb pułapek do Afganistanu.
Przemówiło do niego to,
że w tamtym czasie obecność USA wciąż rosła.
Zaproponowałem mu, że jeśli zechce ze mną współpracować
i zgodzi się złożyć broń,
to po pierwsze nie zostanie zabity,
a po drugie postaram się znaleźć takie metody współpracy,
które przyniosą korzyści nam obu.
I…
To miało oznaczać, że będzie mógł na tym zarobić.
W końcu wymyśliliśmy plan,
który zakładał nielegalny przewóz przez granicę pewnej grupy talibów.
Mieli najpierw przyjść do mnie,
a my obiecaliśmy, że ich nie aresztujemy i nie zabijemy,
a potem mieliśmy sprawdzić, czy uda nam się współpracować.
Przewiezienie 29 talibów przez granicę z Pakistanem
do Afganistanu to nie lada wyzwanie.
Trzeba uniknąć wykrycia przez Pakistańczyków
i dopilnować, by talibowie nie dowiedzieli się o udziale Amerykanów.
I wszystko było prowadzone na terytorium Afganistanu.
Ludzie w centrali w Waszyngtonie powiedzieli: „Chwila”.
„Sprowadzamy ponad dwudziestu talibów
i to będzie nasza odpowiedzialność, jeśli ktoś z nich zaatakuje,
obezwładni kogoś lub kogoś zabije”.
„To my ich sprowadziliśmy, więc to będzie niekorzystne dla CIA”.
W CIA jest grupa byłych wojskowych.
Nazywamy ją GRS, to tak zwana Grupa Globalnego Reagowania.
To tacy ochroniarze CIA.
Jeden z tych gości z GRS, którego znałem jeszcze sprzed Iraku,
miał kryptonim „Brutus”.
OFICER GRUPY GLOBALNEGO REAGOWANIA
Jesteśmy wsparciem dla funkcjonariuszy,
którzy zbierają informacje i wykonują zadania.
Staramy się im pomagać i dbać o ich bezpieczeństwo.
Można powiedzieć, że to takie tajne służby na sterydach.
Wypiliśmy z Garym kilka piw.
Powiedział: „Mam taką misję. Chcecie nam pomóc?”
Spytałem, o co chodzi.
Powiedział: „Pojedziemy po 29 talibów i sprowadzimy ich do kryjówki w Kabulu”.
Zapytałem go, czy dostał pozwolenie z centrali,
czy tak się tylko głośno zastanawia.
„Nie, to już przyklepane. Chcę wiedzieć, czy pomożecie”.
Takie decyzje warto dobrze przemyśleć.
Czy ten sok jest wart wyciskania, jak to mówią w Teksasie,
czy jesteśmy tak daleko poza własnym spektrum,
że robimy coś głupiego?
W głowach funkcjonariuszy CIA cały czas pojawia się pytanie,
co może pójść nie tak.
I jedną z rzeczy, o której myśleli wtedy wszyscy agenci CIA,
był los Mike'a Spanna w Qala-i-Jangi 25 listopada 2001 roku.
QALA-I-JANGI, AFGANISTAN 25 LISTOPADA 2001 ROKU
W drużynie Alfa było osiem osób. To była druga misja w Afganistanie.
Rozdzielili się.
Mike Spann i David Tyson udali się do Qala-i-Jangi,
które było fortecą niedaleko Mazar-i Szarif,
by przesłuchać więźniów Al-Kaidy.
To terrorysta?
Tak. To terrorysta.
- Ci ludzie to terroryści? - Tak myślę.
Ci ludzie to terroryści. I ty też.
Przybyliście tu, by zabijać ludzi.
Ja nie…
Mike, chcesz z nim pogadać?
David Tyson i Mike Spann nie zdawali sobie sprawy,
że ci więźniowie nie zostali odpowiednio przeszukani.
Skąd jesteś?
Z Pakistanu.
- Czemu przybyłeś do Afganistanu? - Dla Dżihadu.
- Przeciw komu? - Przeciw USA.
Ale teraz jesteście więźniami w Mazar-i Szarif.
Tak. Ale to nic. W miłości i na wojnie wszystko jest fair.
I skończyło się na tym, że ci wojownicy Al-Kaidy
zaczęli strzelać z broni, detonować granaty, zabijać strażników…
Zmusili ich do ucieczki.
W ciągu zaledwie 30 sekund
układ sił w Qala-i-Jangi zupełnie się odwrócił
i wojownicy Al-Kaidy przejęli kontrolę nad sytuacją.
Mike został wkrótce zmuszony do walki gołymi rękami,
ale potem zniknął pod stosem ciał.
A David, jak sam twierdzi, nie miał wyboru.
Musiał zabić lub zginąć.
I to właśnie zrobił.
On przeżył, a Mike Spann nie.
Po prostu tamtego dnia tak się to wszystko potoczyło.
Dlatego funkcjonariusze CIA zawsze pamiętają o Qala-i-Jangi.
PAMIĘCI MIKE’A SPANNA, KTÓRY POŚWIĘCIŁ ŻYCIE DLA WOLNOŚCI
NIECH BÓG MU BŁOGOSŁAWI
KABUL, AFGANISTAN 2006 ROK
Przy takiej operacji,
w której jako funkcjonariusz musisz opracować strategię,
by przeciągnąć kogoś na swoją stronę,
nie możesz za bardzo skupiać się na bezpieczeństwie.
Od tego są oddziały naziemne i oddziały paramilitarne CIA.
To oni specjalizują się w tych sprawach.
I podobnie jak komandosi z marynarki wojennej czy Delta Force
mogą wykonać zadanie szybko i z maksymalną wydajnością,
i wyciągnąć ludzi z kłopotów.
Było ich pięciu czy sześciu.
I pojechali na granicę.
Legalne przejście nazywa się Torkham Gate,
a nielegalne przejście znajdowało się w pobliskiej dolinie wadi.
Wielu przemytników i innych ludzi przekraczało tam nielegalnie granicę.
Myślę, że urzędnicy przymykali na to oko.
Kazaliśmy talibom przychodzić do nas pojedynczo.
To miało nas ochronić na wypadek,
gdyby chcieli zaatakować nas grupą.
Najbardziej obawialiśmy się tego,
że każdy z nich mógł mieć kamizelkę samobójczą.
Wiedziałem, że witają się poprzez uścisk i otarcie policzkami.
To tradycyjne plemienne powitanie.
Podszedłem do każdego z nich w towarzystwie generała Fahima,
uścisnąłem ich wszystkich i otarliśmy się twarzami.
Ale gdy to robiłem, kładłem ręce na ich bokach i plecach
i sprawdzałem, czy mają broń lub kamizelki samobójcze.
Taki gość jak Gary od razu zauważy, jeśli ktoś ukrywa broń,
jeśli ktoś się poci lub denerwuje.
To ten rodzaj kontaktu wzrokowego,
ten rodzaj intuicji, który mają doświadczeni funkcjonariusze.
To coś, co wymaga ogromnej odwagi,
bo jeden błąd może się skończyć śmiercią.
Wykonywali rozkazy Haimiego.
Przekroczył granicę, ale zaczekał, aż będzie większa grupa,
by sprawdzić, czy ich nie aresztujemy albo nie skrzywdzimy.
I wtedy sam przeszedł.
Musieliśmy być gotowi ochronić tych Afgańczyków,
ale również na to, by ich zabić, gdyby zdecydowali się na atak.
Ruszyliśmy tą długą, męczącą drogą do Kabulu.
Gdy ci talibowie oddalili się od granicy,
zdali sobie sprawę,
że są pod naszą ochroną, a ich życie jest zagrożone.
Pewnie byli tak samo przerażeni jak my.
Podróż drogą lądową z Dżalalabad do Kabulu
to dość długa przeprawa, na którą składają się strome klify
bez barierek na zakrętach.
To była przerażająca trasa nawet w normalnych warunkach,
a my wieźliśmy wtedy 29 talibów.
Jeszcze przed naszym wyjazdem
poprosiłem ludzi ze stacji między innymi o to,
by załatwili nam schronienie w Kabulu.
Okazało się, że nie mamy kryjówki,
więc zadzwoniłem do ministra obrony, czyli do generała Wardaka.
Zaczął przeklinać i krzyczeć. Powiedział:
„Chcesz, żebym w 24 godziny znalazł wam schronienie w Kabulu,
by ukryć 29 wrogów mojego kraju,
i chcesz to na już?”
Ale był ministrem obrony,
więc udało mu się znaleźć jakiś dom z piwnicą,
który mogliśmy wynająć na jakiś czas
i wsadzić tych ludzi do piwnicy.
Kryjówka, którą zorganizował generał,
była dwupiętrowym budynkiem z piwnicą.
Przemieszczaliśmy się nocą, więc ciemność dawała nam pewną osłonę,
ale to była duża, całkiem zamożna dzielnica Kabulu.
I, szczerze mówiąc,
w takim miejscu nie można zrobić nic, co na długo pozostanie w sekrecie.
Brutus był jednym z członków GRS, którzy przyjechali do kryjówki,
by ochraniać funkcjonariuszy CIA, którzy mieli się tam stawić.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa nie był to dobry dom.
Wszystkie pobliskie domy były wyższe.
Było doskonale widać, kto wchodzi i wychodzi.
A gdy weszliśmy do środka, okazało się, że sam budynek jest okropny.
To była tak naprawdę piwnica z jednym wejściem i jednym wyjściem.
Koszmar z punktu widzenia bezpieczeństwa.
Powiedziałem: „Będziemy musieli przesłuchiwać ich przy schodach”.
W kontekście planów awaryjnych powiedział mi coś takiego:
„Jeśli ci goście spróbują nas zaatakować,
nie daj się zapędzić do kąta,
bo ciężko będzie nam cię stąd wydostać”.
Chodzi tu głównie o to, by oddzielić jedną osobę od reszty.
Wilki zaatakują samotnego jelenia, owcę i inne zwierzę,
które za bardzo oddali się od stada.
To kwestia czasu.
A oni krzywo na nas patrzyli. Nie podobało im się, że wrócili do kraju.
Więc to był dla nas powód do obaw.
To był nerwowy okres.
Pewnie zastanawiali się, czy to już koniec i ich tam pozabijamy.
Jeden z talibów cierpiał. Widziałem, że boli go głowa czy coś.
Nasz tłumacz powiedział mi, że boli go ząb.
Wziąłem jakieś tabletki przeciwbólowe, poszedłem do niego i powiedziałem:
„Proszę, bracie. To ci pomoże”.
Starsi zaczęli mówić, że nie biorą zachodnich leków.
Połknąłem na pokaz dwie tabletki.
W końcu je wziął, a rano się do mnie uśmiechnął.
„Wszystko gra”.
Gdy ta grupa talibów zobaczyła,
że Amerykanin zaoferował pomoc i te leki faktycznie uśmierzyły ból,
chyba wtedy zrozumieli, że jednak ich nie zabijemy
i że być może mogą nam zaufać.
Agenci CIA wykonali ogrom pracy.
Przewieźli 29 osób z Pakistanu do Afganistanu.
Nie wyglądało to na pułapkę.
Musieli teraz ocenić, czy tamci przejdą na ich stronę,
czy będą dla nich pracować
i czy mogą stanowić klucz
do odblokowania sieci zamachowców-samobójców
i przyczynić się do ocalenia wielu Amerykanów i Afgańczyków.
Ugościliśmy tych talibów
i w ciągu kolejnych 48 godzin
zaczęliśmy ich sprawdzać.
Polegaliśmy na wiedzy i zdolnościach tłumaczy z CIA,
ale także na generale Fahimie,
który brał czynny udział w przesłuchaniach talibów
i pomógł nam sprawdzić każdego z nich i zbadać,
do jakiego rodzaju informacji i działań mogli mieć dostęp.
I jeśli mogli nam się przydać,
to może mieli też powiązania z twórcami bomb.
Może mieli wiedzę na temat tego,
gdzie są ukryte materiały wybuchowe.
Może mieli powiązania z przywódcami wyższej rangi
albo nawet kimś z Al-Kaidy.
Pod tym kątem ich sprawdzaliśmy.
Gary zdał sobie sprawę, że to byli bojownicy niskiej rangi.
„Odeślijmy tych mniej ważnych i skupmy się na kluczowych osobach”.
W tej grupie 29 talibów
znaleźliśmy sześć osób, którym mogliśmy zaufać.
Resztę odesłałem z powrotem do Pakistanu,
do obozów dla uchodźców.
Wszyscy dostali niewielką sumę pieniędzy
i złożyli „obietnicę”, że więcej nie staną do walki
przeciw Stanom Zjednoczonym ani Afganistanowi.
Miałem na ich temat wystarczająco dużo informacji,
że mógłbym zniszczyć im życie, mówiąc:
„Ty spotkałeś się z Amerykaninem”.
Mamy nawet zdjęcie tej całej grupy talibów,
na którym jest też kilka osób z agencji.
Podjęli ryzyko.
Gdyby ktoś odkrył, że współpracowali z USA,
zwłaszcza wśród talibów,
uznaliby ich za zdrajców
i odcięliby im głowy.
Ukrywałem w Kabulu pięciu innych talibów z tej grupy
i używałem ich tak, jakby byli komórką talibów.
Skupiłem się głównie na Haimim, który był przywódcą tej grupy.
Był lepiej wykształcony niż reszta.
Był przyzwyczajony do dowodzenia.
Szczerze mówiąc, był aroganckim sukinsynem.
Odesłałem go do Pakistanu, by wrócił do swoich zajęć,
ale miał potajemnie współpracować z nami.
W pewnym momencie, podczas jednej z rozmów,
Haimi poinformował nas, że jego talibscy zwierzchnicy
polecili mu wysłać do Afganistanu autobus,
w którym znajdowały się części do wszystkich materiałów wybuchowych,
detonatorów i urządzeń wyzwalających.
Udało nam się przechwycić ten autobus.
A potem okazało się,
że wszystkie te części miały trafić do fabryki bomb pułapek.
Haimi dał cynk Fahimowi,
że dostał rozkaz wysłania dwóch zamachowców-samobójców
do Kabulu,
by dokonali tam samodestrukcji.
Chciałem się spotkać z tymi zamachowcami.
Wymyśliłem historię, którą Fahim miał im opowiedzieć,
że zna kanadyjskiego dziennikarza, który sprzyja sprawom talibów.
Ten dziennikarz miał zrobić z nimi wywiad, by już po wykonaniu przez nich misji
napisać o nich artykuł i opowiedzieć światu o ich poświęceniu.
Uczynić ich sławnymi.
I ci dwaj mężczyźni w końcu się zgodzili.
Powiedzieli, że spotkają się z tym kanadyjskim dziennikarzem.
A tym dziennikarzem byłem oczywiście ja.
PRZEDMIEŚCIA KABULU, AFGANISTAN GRUDZIEŃ 2008 ROKU
Budujesz zaufanie.
Próbujesz zaprezentować się jako osoba godna zaufania,
chociaż udajesz kogoś innego.
Ale kiedy już niejako wejdziesz w rolę
i jesteś skupiony,
sam zaczynasz wierzyć w to, że jesteś tym kanadyjskim dziennikarzem,
który chce opowiedzieć historię talibskiego zamachowcy-samobójcy.
Podczas rozmowy z tymi zamachowcami-samobójcami
dowiedziałem się o ich sytuacji i poznałem ich jako ludzi.
Jedyne, co mogli zrobić,
by nadać swojemu życiu jakąś wartość,
to zabić się,
a potem otrzymać nagrodę w niebie,
by ich rodzina miała z tego jakąś korzyść.
Chcieliśmy, by afgański wywiad sfilmował tę rozmowę,
żeby mogli wykorzystać to jako element kampanii publicznej,
w której ukazaliby talibów w złym świetle.
Że zabierają niewinnych ludzi z wiosek
i piorą im mózgi,
by zmienić ich w zamachowców-samobójców.
Rodzina wie, że tu jestem, ale nic nie może zrobić.
Popełnię samobójstwo przeciw USA.
Ale każdy z nich, gdy zbliża się do momentu,
który oznacza pewną śmierć,
na pewno to kwestionuje.
Muszą się nad tym zastanawiać.
Jeśli z nimi porozmawiasz i odkryjesz, co ich motywuje, może nastąpić przełom.
Mogą podać ci informacje na temat całej siatki,
kto ich tam wysłał, jaką trasę wybrali.
To cenne potencjalne źródło informacji.
W Afganistanie jest zimno.
Miałem na sobie miejscowe ubranie i afgański koc.
Młodszemu było zimno i cały się trząsł, gdy ze mną rozmawiał,
więc zdjąłem ten koc i go nim owinąłem.
Powiedziałem mu, żeby usiadł sobie wygodnie.
Gdy miałem wychodzić,
chciał mi go oddać, więc powiedziałem:
„Nie trzeba, weź go sobie”.
I dowiedziałem się,
że po moim wyjściu ci dwaj zamachowcy-samobójcy powiedzieli:
„Nigdy nie spotkaliśmy człowieka z Zachodu i myśleliśmy, że wszyscy są źli,
ale ten gość wydawał się miły”.
„Wydawał się normalny. Nie był obojętny”.
„Dobrze, że to Kanadyjczyk, a nie Amerykanin”.
W wyniku tego zdarzenia,
w ciągu kolejnych dwóch czy trzech spotkań,
okazywałem im współczucie.
Zacząłem rozmawiać z nimi o życiu
i o tym, co musieliby zrobić, by ich życie było wartościowe,
gdyby zdecydowali się wrócić.
Bo w tym momencie pytania, które im zadawałem,
o ich szkolenie, indoktrynację i rekrutację na zamachowców-samobójców,
nie brzmiały już jak pytania dziennikarza.
I…
uznałem, że stałem się na tyle wiarygodny w ich oczach,
że mogłem…
wyznać prawdę.
W końcu im powiedziałem,
że jestem Amerykaninem i pracuję dla CIA.
Zaoferowałem im jakieś…
Było to pewnie kilkaset dolarów.
Raczej nie więcej niż 650.
To było dość pieniędzy, by mogli zacząć nowe życie
i nie musieli godzić się na to, by być zamachowcami-samobójcami.
Nie tylko oszczędziło to życia tych dwóch zamachowców,
ale też uratowało przed śmiercią wiele osób.
I to był dla mnie ostateczny cel.
To, co zrobił Gary Harrington,
było podręcznikowym działaniem funkcjonariusza CIA.
Wokół toczy się wojna.
Ratujesz życie Amerykanów.
Pracujesz z afgańskimi sojusznikami. Starasz się coś zmienić.
Nie można prosić funkcjonariusza CIA, by zrobił jeszcze więcej.
Zawsze tak sobie myślałem, że może…
Jak się później dowiedziałem, byłem trochę łamaczem zasad.
Ale łamałem te zasady nie dla osobistych korzyści, ale po to…
by wykonać misję.
Stałem na szczycie gór Tora Bora w 2001 roku,
gdy wszystko szło zgodnie z planem, a Al-Kaida i talibowie byli w odwrocie.
Wszyscy się cieszyli. To było wielkie zwycięstwo po 11 września.
Powiedziałem chłopakom, że to jak zabawa w króla góry.
Ale trudno będzie obronić tę pozycję i pozostać królem góry.
Wiedziałem…
że w końcu trzeba będzie…
się stamtąd wycofać.
Ale mam silne przekonanie, że sposób, w jaki to zostało zrobione,
bez pozostawienia na miejscu wojsk USA,
bez upewnienia się, że ludzie, którym powierzyłem swoje życie,
którzy ochraniali moje życie, nie zostali zabezpieczeni.
I to boli.
Jestem w kontakcie z Rasulem.
Należy do ruchu oporu.
Zakończył współpracę z CIA
i wrócił do Afganistanu.
Teraz pracuje z Masudem,
synem Ahmada Szaha Masuda,
który był pierwszym, legendarnym przywódcą Pandższeru przed 11 września.
I stara się pomóc mu ugruntować jego pozycję
jako głównego przywódcy ruchu oporu.
To mój obowiązek.
Muszę to zrobić.
Muszę być z ruchem oporu. Muszę z nimi walczyć.
Zachęcać ludzi.
Wiem, że się starzeję, ale rzecz w tym,
że Pakistan uczyni z Afganistanu
główną stolicę terroryzmu na świecie.
Tak się stanie, jeśli się temu nie sprzeciwimy.
W Afganistanie nastały mroczne dni i zastanawiam się, jaki był tego sens.
Ale to jeszcze nie koniec.
Talibom nie udało się zdobyć skutecznej władzy w Afganistanie.
Przed nami jeszcze kolejny rozdział.
NIEZNANE MISJE SZPIEGOWSKIE
Napisy: Marta Racka