(มหาสมุทรแปซิฟิก - ปี 1968)
ในยุคสงครามเย็น
ทั้งสหรัฐอเมริกาและสหภาพโซเวียต
ต่างก็ใช้เรือดำน้ำที่มีขีปนาวุธทิ้งตัว
เค-129 เป็นเรือดำน้ำติดขีปนาวุธของโซเวียต
มันอับปาง
การหาเรือดำน้ำในมหาสมุทร ไม่ต่างอะไรกับการงมหาเข็มเล่มหนึ่ง
มันจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง
ถ้าเราสามารถเอาเรือดำน้ำของโซเวียตมาได้
และนั่นคือสิ่งที่เราตั้งใจจะทำ
ซีไอเอต้องสร้างเรื่องบังหน้า
พวกเขาไปหาฮาวเวิร์ด ฮิวส์ มหาเศรษฐี
"สร้างเรือที่สามารถกู้
เรือดำน้ำโซเวียตที่มีขีปนาวุธนิวเคลียร์ได้"
ฮาวเวิร์ด ฮิวส์ตอบว่า "ได้"
เรือดำน้ำอยู่ที่ความลึกห้ากิโลเมตร
ไม่เคยมีใครคิดจะทำงานหินขนาดนั้นด้วยซ้ำ
แถมยังต้องทำอย่างลับๆ
ในบางแง่ นี่มันซับซ้อนยิ่งกว่าการไปดวงจันทร์อีก
(สำนักข่าวกรองกลาง)
(ลับสุดยอด)
(ปฏิบัติการลับลวงพราง)
(โปรเจกต์อโซเรียน)
(แลงลีย์ เวอร์จิเนีย สหรัฐอเมริกา สำนักงานใหญ่ซีไอเอ)
ผมเข้าร่วมกับซีไอเอในเดือนมิถุนายน 1966
งานแรกของผมอยู่ที่ ศูนย์วิเคราะห์ภาพถ่ายแห่งชาติ
ผมกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญทางด้านนั้น
หลักๆ แล้ว สงครามเย็นคือการแข่งขัน
ระหว่างสหภาพโซเวียตและสหรัฐอเมริกา
เป็นความขัดแย้งระหว่างระบอบประชาธิปไตย
ทุนนิยม และสังคมนิยม
ในยุคสงครามเย็น
สหรัฐฯ พัฒนาสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า "การตอบโต้สามส่วน"
ต่อภัยคุกคามจากต่างชาติ
สามส่วนประกอบด้วยเรือดำน้ำ ขีปนาวุธที่ยิงจากเรือดำน้ำ
และเครื่องบินขนอาวุธ
โชคดีที่ไม่มีใครสั่งโจมตี แต่มันเป็นช่วงเวลาที่ตึงเครียดมาก
สหรัฐฯ และสหภาพโซเวียต สอดแนมอีกฝ่ายเป็นประจำ
เป้าหมายหลักคือจับตามอง ความเป็นไปของเรือดำน้ำโซเวียต
เพื่อหาว่ามันทำอะไรได้บ้าง มันกำลังมุ่งหน้าไปที่ไหน
เพราะการติดตามเรือดำน้ำ ของโซเวียตเป็นเรื่องสำคัญ
ในกรณีที่เกิดสงครามนิวเคลียร์
พื้นผิวโลกเกือบสามในสี่ถูกปกคลุมด้วยน้ำ
และรัฐใหม่สองรัฐของอเมริกา
อะแลสกาและฮาวาย อยู่ล้ำเข้าไปในมหาสมุทรแปซิฟิก
และที่สำคัญที่สุด
ประเทศมหาอำนาจของโลก ล้วนแต่อยู่ติดมหาสมุทรและทะเล
การกระจายตัวของพื้นดินและพื้นน้ำทั่วโลก อาจเทียบได้กับกระดานหมากรุกยักษ์
ที่มีกลยุทธ์และอาวุธมากมายให้เลือกใช้
โครงการของกองทัพเรือโซเวียต มีพัฒนาการอย่างรวดเร็ว
ในตอนนั้น พวกเขาสร้างทั้งเรือและเรือดำน้ำ
เมื่อมีการสร้างอาวุธนิวเคลียร์
ทั้งสองประเทศเริ่มคิดว่า
"มีที่ไหนบ้างที่เราสามารถ ปล่อยขีปนาวุธติดตั้งหัวรบนิวเคลียร์"
นี่เป็นโครงการลับสุดยอดของสหภาพโซเวียต
และคำถามที่ยังไม่ได้คำตอบคือ
ขีปนาวุธที่ยิงจากเรือดำน้ำ มีความสามารถทางนิวเคลียร์แค่ไหน
เราไม่รู้เรื่องนั้น
(เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก สหภาพโซเวียต)
ผม นาวาเอกอีกอร์ คูร์ดิน
ผมทำงานในกองเรือดำน้ำของรัสเซียอยู่ 25 ปี
เห็นได้ชัดว่าหนึ่งในองค์ประกอบหลัก ของสงครามทางทะเล
คือเรือดำน้ำที่มีขีปนาวุธนิวเคลียร์
เรือดำน้ำรุ่นกอล์ฟประสบความสำเร็จอย่างสูง
เราเลยผลิตออกมา 24 ลำ
นี่คือเรือรบเทอร์โมนิวเคลียร์
ที่สามารถยิงขีปนาวุธได้ ไกลถึง 1,400 กิโลเมตร
เค-129 เป็นเรือดำน้ำที่ทันสมัย
ซึ่งมีอาวุธคือ
ขีปนาวุธทิ้งตัวสามลูก
ที่มีขนาดมากกว่าหนึ่งเมกะตัน
และที่สำคัญที่สุด เทคโนโลยีสมัยใหม่
ทำให้สามารถยิงขีปนาวุธจากใต้น้ำได้
ที่ความลึก 45 เมตร ด้วยความเร็วสูง
เรือดำน้ำสามารถยิงขีปนาวุธสามลูกได้
ทั้งสหภาพโซเวียตและสหรัฐฯ อยากรู้ว่า
เรือดำน้ำของอีกฝ่ายอยู่ที่ไหน
สหภาพโซเวียตยิงขีปนาวุธใต้น้ำ
และใช้เครื่องยนต์ผลักดันมันออกจากท่อยิง
เราถือว่านั่นเป็นสิ่งที่อันตรายมาก
(ปิตราปัฟลัฟสค์ สหภาพโซเวียต วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 1968)
เรือดำน้ำเค-129 ออกจากปิตราปัฟลัฟสค์
และมุ่งหน้าไปยังชายฝั่งตะวันตกของสหรัฐฯ
ภารกิจของมันคือการลาดตระเวน
และเข้าประจำตำแหน่ง
ในกรณีที่เกิดสงครามนิวเคลียร์กับสหรัฐฯ
หน้าที่ของเค-129
คือการอยู่ในบริเวณ
ที่สามารถยิงเป้าหมายได้มากกว่าหนึ่งจุด
อย่างเช่นซานฟรานซิสโก
แต่ก็ยังมีเป้าหมายอื่นๆ ในเขตแดนของสหรัฐฯ
ถ้าเป็นที่ที่มีวัตถุทางทหาร
ยิ่งมีเป้าหมายอยู่ในระยะยิง
ของเค-129 มากเท่าไรก็ยิ่งดีเท่านั้น
ผมเป็นลูกชายของดอกเตอร์เชเรปานอฟ
พ่อของผมเป็นนาวาตรี
และเป็นแพทย์ทหารบนเรือดำน้ำเค-129
ตอนนั้นผมอายุสิบขวบ
พ่อผมไม่ควรถูกส่งไปทำภารกิจนี้
มันเป็นเหตุบังเอิญ เป็นการเลือกแบบสุ่ม
แน่นอนว่าพ่อผมรู้จักลูกเรือทุกคน
พวกเขาเป็นลูกเรือและผู้บัญชาการของเขา
มีหลายคนที่ผมรู้จัก
นั่นควรเป็นภารกิจครั้งสุดท้ายของเขา การออกทะเลครั้งสุดท้าย
(มหาสมุทรแปซิฟิกตอนกลาง 179.57 องศาตะวันออก 40.06 องศาเหนือ)
(วันที่ 11 มีนาคม 1968)
เค-129 อยู่ในช่วงห้ามติดต่อสื่อสาร
แต่มันควรส่งรายงาน
ตอนที่ไปถึงจุดควบคุม
พอเราไม่ได้รับรายงานทางวิทยุจากเค-129
กองบัญชาการกองทัพเรือ โดยเฉพาะกองบัญชาการกองเรือแปซิฟิก
ก็เริ่มปฏิบัติการค้นหา โดยมีทั้งเรือและเครื่องบินค้นหา
พวกเขาส่งเครื่องบิน เรือดำน้ำ และเรือ
ออกตามหาเรือดำน้ำลำนั้นทันที
พวกเขารู้ที่อยู่คร่าวๆ ของเค-129 แต่ไม่รู้ตำแหน่งแน่ชัด
การค้นหาดำเนินต่อไป แต่โชคร้ายที่ไม่เป็นผล
ไม่มีการประกาศอย่างเป็นทางการ
เรื่องการสูญเสียเรือดำน้ำ และการตายของลูกเรือทั้ง 98 คน
พวกเขาแค่บอกว่าลูกเรือเสียชีวิต ขณะปฏิบัติหน้าที่ทางการทหาร
หน่วยข่าวกรองของสหรัฐฯ สะดุดใจ เพราะการค้นหาของโซเวียต การค้นหาครั้งใหญ่
นักสังเกตการณ์สหรัฐฯ ไม่มีทางมองข้ามไปได้ แต่ส่วนที่ยากคือการหาเรือดำน้ำ
ด้วยเหตุนี้ สหรัฐฯ จึงใช้ระบบเฝ้าระวังใต้น้ำ
ซึ่งดำเนินการโดยกองทัพเรือและกองทัพอากาศ
มันถูกออกแบบให้ติดตาม ความเคลื่อนไหวของเรือดำน้ำโซเวียต
แต่ในมุมมองของกองทัพอากาศ มันมีไว้ติดตามขีปนาวุธของโซเวียตด้วย
ตอนที่มันประสบอุบัติเหตุ
มันสร้างสัญญาณเสียงเฉพาะตัวที่รุนแรงมาก
ซึ่งถูกตรวจจับโดยระบบเฝ้าระวังใต้น้ำ
ที่เราวางไว้ทั่วโลก
ทั้งในมหาสมุทรแปซิฟิกและแอตแลนติก
เพื่อที่เราจะได้ติดตาม ความเคลื่อนไหวของเรือดำน้ำ
สหรัฐฯ สามารถใช้ข้อมูลจากหลายๆ จุด
คำนวณหาตำแหน่งที่แน่ชัด ของซากเรือเค-129 ได้
กองทัพเรือตอบสนอง
ด้วยการส่งเรือดำน้ำที่ประกอบเป็นพิเศษลำหนึ่ง
ยูเอสเอส แฮลิบัท ไปถ่ายรูปซากเรือที่ก้นทะเล
ยูเอสเอส แฮลิบัทกลับมาพร้อมรูปถ่ายหลายพันรูป
มันแสดงภาพเค-129 ตำแหน่งของมัน
และแสดงว่ามันอยู่ในสภาพและตำแหน่งที่กอบกู้ได้
พวกเขาอยากรู้ว่ามีรูปที่ถ่ายเข้าไป
ในท่อยิงขีปนาวุธที่เปิดอยู่ไหม
จะได้ดูว่ายังมีขีปนาวุธหรือหัวรบอยู่หรือเปล่า
พวกเขากำลังตามหาสิ่งที่อยู่ใต้ผิวน้ำ
ประมาณห้ากิโลเมตร
(สำนักงานโครงการพิเศษ)
ผมได้รับอนุญาตให้ดูรูปถ่าย
เพราะหน้าที่ของผมคือการเข้าใจมันให้ดีขึ้น
รูปถ่ายใบนั้นทำให้ผมทึ่ง
เป็นครั้งแรกที่ผมเห็นอะไรแบบนั้น
มันน่าหลงใหลมาก
ผมเขียนรายงานเกี่ยวกับมัน สรุปง่ายๆ ว่า
"น่าจะมีขีปนาวุธอยู่ในท่อยิงนั้น"
มันไวต่อการกระทบกระเทือนมาก
เฮนรี่ คิสซินเจอร์ ที่ปรึกษาประธานาธิบดี
ดูรูปถ่ายพวกนั้นและบอกว่า
"ผมอยากได้หัวรบนิวเคลียร์บนขีปนาวุธลูกที่สาม"
ในตอนแรก หน้าที่วางแผนกู้เรือเค-129
เป็นของกองทัพเรือสหรัฐฯ
และกองทัพเรือก็วางแผน
แต่เราคิดว่าแผนนั้นไม่น่าทำได้จริง
ในปี 1969 หน้าที่นั้นจึงถูกมอบให้ซีไอเอแทน
จอห์น แพรันกอสกี้ เจ้าหน้าที่ซีไอเอมืออาชีพ
ได้รับคำสั่งให้ตั้งทีมเพื่อการนั้น
เขากลายเป็น "ผู้จัดการโครงการ" ตามที่เราเรียกกัน
ของโปรเจกต์ที่มีชื่อว่า "อโซเรียน"
เป้าหมายของโปรเจกต์อโซเรียน
คือการเลือกชิ้นส่วนของเค-129 ที่เราจะกอบกู้
เพื่อนำวัตถุมีค่าที่คาดว่าอยู่บนเรือกลับมา
ซึ่งรวมถึงหัวรบนิวเคลียร์ ขีปนาวุธ และอุปกรณ์ถอดรหัส
การศึกษาอาวุธนิวเคลียร์เป็นภารกิจอันดับหนึ่ง
ของหน่วยข่าวกรองมาตลอด
อย่างที่สอง พวกเขาอาจได้
รหัสลับสำหรับติดต่อสื่อสารทางวิทยุ
รวมถึงระบบที่ทำหน้าที่อย่างรวดเร็ว
และรหัสลับทั้งหมด
พวกเขาสามารถอ่านเอกสารลับ โทรเลขต่างๆ
และได้ข้อมูลจำนวนมาก
เกี่ยวกับกลยุทธ์ของกองทัพเรือของเรา โดยเฉพาะกองเรือดำน้ำ
เค-129 เป็นเรือรบ
การกู้เรือรบขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ
มันเป็นปฏิบัติการที่มีความเสี่ยงสูง
(ลอสแอนเจลิส สหรัฐอเมริกา พฤศจิกายน 1969)
ซีไอเอไปหาบริษัทที่ชื่อโกลบอลมารีน
โกลบอลมารีนผลิตเรือสำหรับขุดเจาะพื้นสมุทร
ขุดหาน้ำมันใต้พื้นมหาสมุทร
เป้าหมายของซีไอเอคือการกู้เค-129
งานนี้ต้องใช้คนหลายร้อย หลายพันคน
และต้องสร้างเทคโนโลยีขนาดยักษ์
ซีไอเอเลยตัดสินใจปิดบังปฏิบัติการนี้ในปี 1969
ด้วยการลงมืออย่างเปิดเผยแต่สร้างเรื่องบังหน้า
ว่าเป็นการขุดหาน้ำมันใต้ทะเลลึก
และซีไอเอเลือกให้ฮาวเวิร์ด ฮิวส์ เป็นหัวหน้าปฏิบัติการหลอกนี้
เขามีความสัมพันธ์กับ หน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ อยู่ก่อนแล้ว
เขาเป็นผู้รับเหมาให้กระทรวงกลาโหมอยู่หลายปี
แต่จากข้อมูลในเอกสารลับที่ถูกเปิดเผย
งานของเขารวมถึงการสร้างเรื่องบังหน้า ให้คนของซีไอเอที่ทำงานในต่างประเทศ
เหตุผลของพวกเขาคือ มีแต่ฮาวเวิร์ด ฮิวส์ซึ่งเป็นคนแปลกๆ
ที่บ้าพอจะทำการขุดเจาะใต้ทะเลลึก
ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่ไม่เคยมีมาก่อน
พวกเขาประชาสัมพันธ์อย่างหนักทันที
นี่คือพาดหัวข่าวจากหนังสือพิมพ์
"ฮาวเวิร์ด ฮิวส์เริ่มทำเหมืองพื้นสมุทร"
วิเศษมาก
มันเป็นเรื่องบังหน้าที่ยอดเยี่ยม และมันได้ผล
ผมมีส่วนร่วมกับ โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์ตั้งแต่ต้นจนจบ
ตั้งแต่ปี 1970 ถึง 1975
มันเป็นงานท้าทาย พวกเราวิศวกรชอบงานท้าทาย
ผมเลยตั้งตารอที่จะได้มีส่วนร่วม
เราสร้างเรือ มันยาว 180 เมตร
หนัก 63,000 ตัน
มีหลายอย่างที่ต้องทำนอกจากสร้างเรือ
พวกเขาต้องสร้างมือคีบ
พวกเขาต้องทำให้แน่ใจว่า
วัสดุที่ใช้สร้างมือคีบแข็งแรงพอ
ในทางโลหะวิทยา ยิ่งวัสดุมี ความสามารถในการโค้งงอมากเท่าไร
ก็จะยิ่งมีความแข็งแกร่งน้อยลง
งานของจริงอยู่ใต้ท้องเรือ
นั่นรวมถึงช่องเปิดขนาดใหญ่
ซึ่งเป็นที่เก็บมือคีบ
ที่ถูกออกแบบให้หย่อนลงไป ห้ากิโลเมตรเพื่อนำเรือดำน้ำขึ้นมา
และคาดว่าจะเป็นที่เก็บเรือดำน้ำหลังจากนั้นด้วย
เมื่อสร้างเรือเสร็จ
มันก็ออกจากฟิลาเดลเฟียและมุ่งลงใต้
ผ่านช่องแคบมาเจลลัน
เพื่อไปที่ลองบีช ท่าเรือต้นทางของมัน
(ท่าเรืออี ลองบีช แคลิฟอร์เนีย สหรัฐฯ วันที่ 30 กันยายน 1973)
เรือเดินทางจากเพนซิลเวเนียไปถึงลองบีช
น่าแปลกที่มันจอดที่ท่าเรือติดกับ เครื่องบินน้ำของฮิวส์
ยิ่งทำให้เรื่องดูน่าเชื่อถือ
ฮาวเวิร์ด ฮิวส์ถูกเลือกด้วยเหตุผลหลายข้อ
บริษัทฮิวส์ทูลของเขาเป็นบริษัทเอกชน
ไม่ต้องตอบคำถามผู้ถือหุ้น
ไม่ต้องยื่นรายงานต่อคณะกรรมการ กำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
มันเก็บความลับได้อย่างสมบูรณ์
แต่แล้วก็เกิดการปล้นยามวิกาล ที่โกดังของฮิวส์ในลอสแอนเจลิส
มีรายงานว่าโจรขโมยของมีค่าไป เป็นมูลค่าหลายพันดอลลาร์
แต่ส่วนใหญ่เป็นเอกสาร
เอกสารพวกนั้นรวมถึงบันทึก
ที่เขียนโดยผู้ช่วยของฮิวส์ในปี 1970
ผู้ช่วยอธิบายกับฮิวส์ผ่านทางบันทึกนี้
ว่าซีไอเอติดต่อฮิวส์เพื่อกู้เรือดำน้ำของโซเวียต
และอธิบายว่าซีไอเอต้องการให้ฮิวส์ทำอะไร
อธิบายเรื่องปฏิบัติการ และขอคำอนุญาตจากฮิวส์
ซีไอเอกับโคลบี้เป็นกังวลเรื่องบันทึก
เพราะถ้ามันยังหายสาบสูญ
โครงการและเรื่องบังหน้าอาจถูกเปิดโปงได้
(มหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ 179.57 องศาตะวันออก 40.06 องศาเหนือ)
ตำแหน่งของเป้าหมาย อยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ
ปฏิบัติการนี้ต้องทำใน ช่วงเวลาที่คลื่นลมสงบที่สุดของปี
ทันทีที่โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์ไปถึงบริเวณนั้น
โซเวียตก็เริ่มสงสัยทันที
พวกเขาส่งเรือมาสังเกตการณ์
หมอกลงจัดมาก
เราไม่เห็นอะไรเลย พอหมอกค่อยๆ จางลง
พอมันเริ่มหายไป เราก็เห็นเรือสีขาวแสนสวย
ที่มีโดมเรดาร์หลายอัน
แล้วเราก็ระบุได้ว่ามันคือชาสม่า เรือรัสเซีย
เห็นได้ชัดว่ามันแล่นที่ระยะห่างคงที่
พวกเขาเปิดประตูตรงท้ายเรือ
แล้วเฮลิคอปเตอร์ลำจิ๋วก็บินออกมา
โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์มีลานจอดเฮลิคอปเตอร์
สิ่งสุดท้ายที่พวกเขาต้องการคือ มีเฮลิคอปเตอร์โซเวียตลงจอดบนเรือ
พวกเขาเลยรีบเอากล่อง อุปกรณ์ขนย้าย ทุกอย่างที่หาได้
ไปสุมลานจอดเฮลิคอปเตอร์บนโกลมาร์
เพื่อให้เฮลิคอปเตอร์ของโซเวียตลงจอดไม่ได้
เรือของพวกเขาไม่ติดอาวุธ
ไม่มีเรือคุ้มกัน อยู่โดดเดี่ยวกลางมหาสมุทรแปซิฟิก
ไม่ต่างอะไรกับเรือพาณิชย์
การที่พาหนะของโซเวียตมาวนเวียนอยู่ใกล้ๆ
ทำให้ลูกเรือหลายคนรู้สึกว่าอาจมีอันตราย
เรื่องหนึ่งที่เรากังวลคือโซเวียตคาดเดาไม่ได้
โดยเฉพาะผู้บังคับการเรือบางคน
มีความเป็นไปได้ว่าพวกเขาจะตัดสินใจ
พุ่งชนเรือ "โดยบังเอิญ"
สหภาพโซเวียตสนใจเรือลำนั้นมาก
เราสร้างเรื่องว่ามันเป็นเรือขุดเจาะ
พวกเขาก็น่าจะคิดแบบนั้น
และไม่รู้สึกว่ามันเป็นภัยคุกคาม
พวกเขาได้ข้อสรุปว่าโกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์
กำลังทำงานในทะเลลึก
โดยมีเป้าหมายคือการขุด เชื้อเพลิงฟอสซิลหรือน้ำมันดิบที่มีประโยชน์
ซึ่งพวกเขาก็รายงานกับกองบัญชาการ ก่อนจะรีบออกจากบริเวณนั้น
ถึงตอนนั้น พวกเราไม่คิดว่ารัสเซียรู้ว่า…
การขุดเจาะดูเหมือนจะเป็นไปด้วยดี
แล้วเรือลากจูงลำหนึ่งก็โผล่มา
มันเป็นเรือลากจูง แต่เป็นของกองทัพเรือรัสเซีย
ดูไม่น่าเป็นภัยคุกคามนอกจากจะขวางทางเรา
ซึ่งมันก็เข้ามาขวางสองสามครั้งเพื่อก่อกวนเรา
หลังจากนั้นมันก็โผล่มาทุกสองสามวัน
และเข้ามาใกล้ๆ อีกครั้ง มาดูว่าเราทำอะไร
เราไม่เปิดมาตรวัดและหย่อนอุปกรณ์ จนกระทั่งพวกเขาจอดลอยลำ
และพวกเขาอยู่ใกล้ๆ ตลอดเวลาที่เราหย่อนอุปกรณ์ลงไป
มือคีบซึ่งมีชื่อว่าเคลเมนไทน์
มีกล้องและโคมไฟติดอยู่
พวกเขาจะได้เห็นว่าเกิดอะไรขึ้นบ้าง
เคลเมนไทน์ถูกหย่อนลงไป
ทุกคนหวังว่าพวกเขาจะทำสำเร็จ
ตอนที่เรากู้เรือดำน้ำ
ทุกอย่างเป็นไปด้วยดี
มือคีบจิกลงไปใต้เรือดำน้ำ ลงไปในพื้นสมุทร
พื้นตรงนั้นแข็งกว่าที่คาดไว้
แล้วพวกเขาก็ติดต่อมา
บอกให้เราควบคุมมันเพื่อยกเรือขึ้นมาที่ผิวน้ำ
ทุกคนวิตกกังวลอย่างมาก
"ถ้าเราเอาเรือดำน้ำขึ้นมาบนเรือ เราจะต้องเจอกับอะไร"
คำถามสำคัญคือรังสี
เรือดำน้ำมีขีปนาวุธนิวเคลียร์สามลูก
ตอร์ปิโดนิวเคลียร์สองลูก
มันอยู่ใต้ความดันน้ำ ที่ความลึกห้ากิโลเมตรนานสองปี
แถมยังเป็นน้ำทะเล
สภาพแวดล้อมส่งผลอะไรต่อหัวรบนิวเคลียร์บ้าง
ไม่มีใครรู้
เพราะเรามีข้อมูลเกี่ยวกับ หัวรบนิวเคลียร์ของโซเวียตไม่มาก
มีคนบนเรือ
ที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านระเบิด และการปลดชนวนระเบิด
พวกเขาถูกฝึกมาเพื่อให้แน่ใจว่า
ถ้ามีการกู้อาวุธขึ้นมา มันจะไม่ระเบิด
เช้าวันหนึ่ง เราอยู่ในโรงอาหาร
ผมกำลังประชุมกับลูกน้อง แล้วผมก็รู้สึกว่าเรือสั่นเบาๆ
เหมือนเกิดแผ่นดินไหวย่อมๆ
หรือมีเรือหรืออะไรสักอย่างมาชนข้างเรือ
มีบางอย่างผิดปกติ พวกเรารู้ทันที
ผมไปที่ห้องควบคุมการขนย้ายวัตถุหนัก พวกเขาบอกว่า "ที่นี่ปกติดี"
แล้วก็มีคนสังเกตว่า "เดี๋ยว นั่นมันภาพเก่า"
แล้วก็มีคนกดปุ่มรีเฟรช แล้วพวกเขาก็เห็นว่า
"โอ้ มีเรือดำน้ำบางส่วนหลุดออกไป"
บนมือคีบมีกล้อง 12 ตัว ใช้ระบบรวมส่งสัญญาณ
เราอ่านค่าน้ำหนักของเรือดำน้ำส่วนที่เหลือ
มันหายไปประมาณ 1,000 ตัน
เราเสียส่วนสำคัญของเรือดำน้ำที่เราตามหาไป
ส่วนที่มีขีปนาวุธ
แต่เรายังเหลือส่วนหัวเรือ ความยาวประมาณ 12 เมตร
เราเลยยกมันต่อไป
แล้วเรือของกองทัพเรือรัสเซีย
ก็เปิดหวูดสามครั้ง
เป็นสัญญาณบอกลาของกะลาสีเรือ ก่อนจะแล่นจากไป
ชิ้นส่วนที่พวกเขาเอาขึ้นมา ในโกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์ยาวแค่ 11 เมตร
ขีปนาวุธทิ้งตัวที่คิสซินเจอร์อยากได้
จมลงไปที่ก้นสมุทร
พร้อมกับเรือดำน้ำอีกส่วน
เราทั้งประสบความสำเร็จ และล้มเหลวในเวลาเดียวกัน
สิ่งที่อยู่ในเรือดำน้ำ
สิ่งที่ผู้เชี่ยวชาญของสหรัฐฯ เชื่อว่าอยู่ในเรือดำน้ำ
ข้อมูลนั้นถูกเปิดเผยแล้ว
แต่สิ่งที่พวกเขากู้มาได้ยังเป็นความลับ
เราถูกฝึกให้แยกชิ้นส่วนสิ่งต่างๆ
แล้วแยกประเภท ทำให้แห้ง
พวกเขาเจอชิ้นส่วนของศพหกศพ
ศพเหล่านี้ถูกพบ
และนำออกมาจากเรือดำน้ำ
ก่อนจะทำพิธีปลงศพในทะเล ตรงจุดที่โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์อยู่
(มหาสมุทรแปซิฟิก วันที่ 4 กันยายน 1974)
พิธีนี้จัดขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่วิคตอร์ โลฮอฟ
วาดิม คอสตูย์ชโก วาเลนติน นอสซาเชฟ
และเจ้าหน้าที่เรือดำน้ำโซเวียต ที่ระบุตัวตนไม่ได้อีกสามคน
ที่เสียชีวิตในเดือนมีนาคม 1968 ในมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ
เจ้าหน้าที่ซีไอเอเตรียมจัดพิธีศพ
ตามหลักอนุสัญญาเจนีวา
และดำเนินการด้วยความเคารพ
เผื่อว่าทางโซเวียตจะมีคำถาม
เพราะอย่างที่ผมบอก นี่เป็นปฏิบัติการที่มีความเสี่ยงสูง
พวกเขาเลยอยากทำพิธีศพด้วยความเคารพ
และเป็นไปตามอนุสัญญา
เพื่อตอบข้อสงสัยอะไรก็ตาม ที่ทางโซเวียตอาจจะมี
ครับ ผมเห็นวิดีโอแล้ว
เรื่องเดียวที่ผมเสียใจคือ
พิธีถูกจัดโดยกะลาสีอเมริกัน
(ท่าเรืออี ลองบีช แคลิฟอร์เนีย สหรัฐฯ วันที่ 21 กันยายน 1974)
พวกเขาเริ่มหาประโยชน์จาก เรือดำน้ำที่เหลือแค่หนึ่งในสามส่วนทันที
หลังจากปฏิบัติการลับที่มีขนาดและลักษณะแบบนี้
มักจะมีคำถามว่า "มันคุ้มค่าไหม"
"เราได้อะไรที่มีค่าเป็นพิเศษไหม"
แน่นอนว่าผลของโปรเจกต์อโซเรียน
มีความสำคัญต่อกองทัพเรืออเมริกันอย่างมาก
มันอาจช่วยให้พวกเขาค้นพบ
เทคโนโลยีเบื้องหลังเรือดำน้ำของรัสเซีย
ทันทีที่โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์กลับมาถึงอเมริกา
ซีไอเอเริ่มวางแผนจะส่ง โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์กลับไปอีกครั้ง
และกู้ชิ้นส่วนเรือดำน้ำที่หลุดไป
เอามันขึ้นมา เพื่อเอาหัวรบนิวเคลียร์ จากขีปนาวุธลูกที่สาม
พวกเขาเริ่มโปรเจกต์ทันที
พวกเขาถ่ายรูปพื้นสมุทร
ถ่ายรูปชิ้นส่วนเรือดำน้ำนั้น
มีการกำหนดตารางงาน
มันจะเป็นภารกิจที่ประสบความสำเร็จอย่างมาก
และทุกคนกระตือรือร้นที่จะตามหาชิ้นส่วนที่หลุดไป
มันถูกเรียกว่า "มาทาดอร์"
ปัจจัยด้านค่าใช้จ่ายสูงมาก
จนซีไอเอต้องกลับไป ขอคำยืนยันจากเฮนรี่ คิสซินเจอร์
ว่าควรดำเนินโครงการต่อไหม
และคุณคิสซินเจอร์ก็อนุมัติด้วยการตอบว่า
"ได้ เราคิดว่าโครงการนี้คุ้มค่า"
แต่ตอนต้นเดือนกุมภาพันธ์ 1975
หนังสือพิมพ์แอลเอไทม์สลงข่าว เรื่องความสัมพันธ์ของฮิวส์กับซีไอเอ
และเรื่องที่พวกเขาตามหาเรือดำน้ำที่อับปาง
สาเหตุที่ความแตกเกี่ยวข้องกับ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหลายเดือนก่อนหน้านั้น
การปล้นโกดังของฮิวส์ในลอสแอนเจลิส
การสืบสวนทำให้เรื่องรั่วไหล
และในเดือนกุมภาพันธ์ ปี 1975
นักข่าวเฉพาะทางของลอสแอนเจลิสไทม์สสองคน
ตีพิมพ์ข่าวแรกเกี่ยวกับโปรเจกต์ ซึ่งมีเนื้อความชวนสับสน
ซีไอเอควรจะปิดปากสื่อ
เพื่อให้สหรัฐฯ สามารถดำเนินงานต่อไปได้
ซีมัวร์ เฮิร์ชตีพิมพ์บทความที่น่าเชื่อถือ
บนหน้าหนึ่งของนิวยอร์กไทม์ส ในเช้าวันรุ่งขึ้น 19 พฤษภาคม
ถึงตอนนั้น ภารกิจล้มเหลวแล้ว
ทันทีที่มีข่าวออกมา
ภายในสิบวันหลังจากหนังสือพิมพ์วางขาย
โซเวียตส่งเรือไปยังจุดที่โกลมาร์เคยทำงาน
และแล่นวนรอบบริเวณนั้น ไม่ปล่อยให้ใครกลับเข้าไปอีก
ประธานาธิบดีฟอร์ดบอกว่า "โอเค"
"ถ้าเป็นอย่างนั้น เราจะไม่กลับไปอีก"
และเราก็ทำตามนั้น
นั่นคือสาเหตุที่โปรเจกต์ถูกยกเลิก
ยังมีปริศนามากมายเกี่ยวกับโปรเจกต์อโซเรียน
เรื่องที่เราไม่รู้
เรื่องหนึ่งคือสหรัฐฯ กู้อะไรขึ้นมากันแน่
และข้อมูลนั้นยังคงเป็นความลับ
แหล่งข้อมูลที่ดีที่สุด
คือบันทึกความทรงจำ ฉบับภาษาฝรั่งเศสของวิลเลี่ยม โคลบี้
ซึ่งตีพิมพ์ในที่ที่ซีไอเอไม่สามารถเซ็นเซอร์ได้
จากข้อมูลในหนังสือ
สหรัฐฯ กู้ซากเรือส่วนที่ตั้งใจเอาไว้ ไม่สำเร็จทั้งหมด
มีหัวรบนิวเคลียร์สามลูก จมอยู่ก้นมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ
หนึ่งในนั้นอยู่ในสภาพสมบูรณ์
มีใครกลับไปไหม ไม่มี
ซีไอเอไม่ยอมออกความเห็นเกี่ยวกับเรื่องนี้
มันเป็นความลับสุดยอด
พวกเขาคิดคำตอบไว้รับมือ
เวลามีคำถามเกี่ยวกับโปรเจกต์อโซเรียน
นั่นคือไม่ยอมรับหรือปฏิเสธข้อมูลในรายงาน
และคำพูดนั้น "ไม่ยอมรับหรือปฏิเสธ"
กลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมในปัจจุบัน
มันเป็นหนึ่งในผลพวงสำคัญ ของโปรเจกต์อโซเรียน
และกลายเป็นที่รู้จักในชื่อ "คำตอบโกลมาร์"
ซึ่งรัฐบาลสหรัฐฯ ใช้มานานหลายปี
ซีไอเอโพสต์ทวีตแรกอย่างขี้เล่นว่า
"เราไม่สามารถยอมรับหรือปฏิเสธ ว่านี่คือทวีตแรกของเรา"
มีทฤษฎีมากมาย เกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นกับเค-129
ว่ากันว่าพวกเขาทรยศ และมีคนพยายามจุดระเบิดนิวเคลียร์บนเรือ
แต่ที่เรารู้คือ
มันเกิดการระเบิดภายในและอับปาง
เวอร์ชันที่เป็นไปได้ที่สุด
คือเวอร์ชันที่ผมได้ยินจาก
เจ้าหน้าที่อเมริกันที่อยู่บนเรือผิวน้ำ
นั่นคือเท่าที่เห็นจากกล้องปริทรรศน์
เค-129 ลอยอยู่ใกล้ผิวน้ำ กำลังชาร์จไฟด้วยเครื่องยนต์ดีเซล
ก่อนจะถูกเรือผิวน้ำชนโดยไม่เจตนา เรือพิฆาตของอเมริกา
เรือดำน้ำถูกทำลายอย่างรวดเร็ว
จนไม่มีเวลาให้ลูกเรือส่งสัญญาณฉุกเฉิน
นักวิจารณ์หลายคนรู้สึกว่า โปรเจกต์อโซเรียนเป็นเรื่องอื้อฉาว
มันเป็นปฏิบัติการที่มีค่าใช้จ่ายสูง
ตัวเลขที่แน่ชัดยังเป็นความลับจนถึงทุกวันนี้
มีการคาดการณ์ว่าค่าใช้จ่าย อยู่ที่ 350 ล้านดอลลาร์หรือมากกว่านั้น
และนั่นถือเป็นเงินจำนวนมากในยุคนั้น
มันเป็นหนึ่งในปฏิบัติการ รวบรวมข่าวกรองราคาแพงของสหรัฐฯ
ก็คือมีปัจจัยด้านค่าใช้จ่าย
แต่ปัญหาอีกอย่างอยู่ที่เป้าหมายของโครงการ
ในปี 1975 เค-129
เป็นเรือรุ่นเก่า
มันเป็นโบราณวัตถุ
หลายคนสงสัยว่านี่เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าจริงเหรอ
โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์ และโปรเจกต์อโซเรียนล้มเหลวไหม
ไม่ มันไม่ได้ล้มเหลว
เราทำได้
มันประสบความสำเร็จไหม
แค่บางส่วน
มันเอาหัวรบนิวเคลียร์กลับมาไม่ได้
โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์ถูกปลดระวาง และเก็บไว้ในแคลิฟอร์เนีย ซุยซูนเบย์
เป็นเวลาประมาณ 20 ปี
พอเรือเริ่มเก่าและตกยุคก็ถูกขายเป็นเศษเหล็ก
มันไม่อยู่แล้ว
ผมเคยได้ยินคนเปรียบเทียบ โกลมาร์เอ็กซ์พลอเรอร์กับการไปดวงจันทร์
และสำหรับผม
มันวิเศษมาก
แน่นอนว่ามันมีความท้าทาย
แต่มันเทียบกันไม่ได้หรอก
ผมก็อยากจะคิดแบบนั้น ในฐานะคนที่มีส่วนร่วมโดยตรง
แต่อีโก้ของผมไม่ยอมให้ทำขนาดนั้น
(ปฏิบัติการลับลวงพราง)
คำบรรยายโดย ณิชา อ้นเอี่ยม