NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
CZWARTEK, 20 PAŹDZIERNIKA 1966
Do zobaczenia.
ABERFAN, WALIA
Na razie.
- Cześć, Karen. - Wszystko w porządku, Howell?
Koniec lekcji!
Zanim pójdziecie... Usiądź, Rhys.
Kto wie, co jest jutro?
Piątek!
Nie krzycz, Geraint. Podnieś rękę.
Przepraszam.
Tak, jutro piątek.
Początek weekendu i, co ważniejsze,
początek ferii.
A jeśli zapomnieliście,
jutro rano macie zadanie do wykonania.
Zaśpiewacie „Piękne i cudowne”
na szkolnym apelu.
Więc...
pamiętajcie, żeby poćwiczyć.
Wykujcie tekst na blachę.
To znaczy, Rhysie Edwardsie:
nauczcie się go na pamięć.
Ustawcie się.
Szybciutko!
- Na razie. - Weźcie kurtki.
- Dziękuję. - Proszę.
- Dobra robota. - Dziękuję.
- Rhys.
Proszę.
Biegiem!
Boże, jestem przemoczony!
- Dzień dobry, babciu. - Dzień dobry.
Cześć, tato.
- Cześć. - Tato.
- Posprzątaj ze stołu. - Tak, mamo.
- Chcesz herbaty? - Proszę, ledwo zipię.
Geraint, czas na kąpiel.
Wiedziałem, że to ty!
Słychać się na ulicy.
Straszna ulewa, mamo.
Wiem. Okropna, prawda?
No już.
Pokaż.
Nie potrzebujesz tego.
Dobrze.
Pięknie.
Dobry chłopiec.
PIĄTEK
Jak się masz?
Dokąd jedziemy?
Pod siódmą hałdę.
Wagonik się popsuł.
Szybciej.
Idę, jestem spóźniony.
- Idź. Na razie. - Pa, tato.
- Pa. - Wszystko gra, Dai?
- Wszystko w porządku? - Tak.
Szybko.
Chodźcie.
Wracaj, Geraint.
- Nie byliśmy spóźnieni? - Zawiąż sznurówki!
- Dzień dobry. - Dzień dobry.
Chodź.
Szybko. Spóźnimy się.
Masz umorusaną twarz.
- Szybko. - Chodź!
- Szybciej. - Na razie.
- No dobrze. - Pa, tato.
- Do zobaczenia. - Pa.
- Na razie. - Cześć.
- Chodźcie, chłopcy. - Już.
Ziemia jest rozmokła.
Widzicie?
Najgorsza, jaką widziałem.
Chryste! Hałda jest niestabilna! Uciekajmy!
Szybko!
- Bevan? - Obecny.
- Edwards? - Obecny.
- Phillips? - Obecny.
Moss?
Jeszcze nie, chłopcze.
Na apelu. Za pięć minut.
Oszczędzaj głos.
Dalej, pospiesz się.
Szybciej!
Kto dzisiaj nadzoruje?
Eric Ellis. Minęliście się. Jest na stołówce.
Eric!
O co chodzi? Jem śniadanie.
Coś złego dzieje się z siódemką.
- Jak to? - Trzeba posłać ekipę.
- Jakby co. - Czuć, że się rusza.
- Nie siedźmy tu. - Pierwszy raz to widzę.
- Która? - Siódma.
Chryste, ktoś tam jest?
Dwaj chłopcy mają na nią oko.
- Trzeba to sprawdzić! - Cicho, chłopcy!
Ustawcie się. Alfabetycznie, proszę.
Szybko i po cichu.
- Proszę pana! - Jezu Chryste!
Proszę pana!
Chować się pod ławkami!
Szybko!
Pod ławki! Już!
Proszę pana!
Tam, gdzie dorastałem, niedaleko stąd,
żeby zrobić zakupy,
kupić chleb, masło i jajka,
chodziliśmy do lokalnego sklepu.
Po świeże warzywa
trzeba było się udać na targ w Huddersfield.
A żeby kupić mięso albo rybę, która nie byłaby z puszki,
do sąsiedniego Milnsbridge, do rzeźnika lub sprzedawcy ryb.
A potem pojawiło się coś większego, co wszystko zmieniło.
Powiedziano nam, że mamy nazywać to „supermarketem”.
A teraz mamy to...
Hipermarket.
Katastrofa górnicza, 115 dzieci...
Który interesuje mnie z kilku powodów.
Jest demokratyczny,
jest współczesny
i zmienia wszystko.
Obawiam się, że musicie mi wybaczyć.
Chodźmy.
Co już wiemy?
Przepraszam, Wasza Wysokość. Michael.
Doszło do wypadku w górniczej wiosce w południowej Walii.
Hałda węgla osunęła się na szkołę podstawową.
Nie ma wątpliwości, że jest... wiele ofiar.
Sugeruję natychmiastową reakcję.
Jaką reakcję?
Złożenie kondolencji.
Przygotowałem wstępny tekst.
- Mogę? - Oczywiście.
„Jestem zdruzgotana
informacją o strasznej katastrofie, do której doszło w Aberfan.
Proszę przekazać wyrazy współczucia
w imieniu mojego męża i moim rodzicom dzieci,
a także rodzinom zmarłych.
Podpisano, Elżbieta R”.
Downing Street prosi o użyczenie królewskiego samolotu,
żeby premier mógł dziś polecieć na miejsce.
- Wyrażamy zgodę? - Oczywiście.
Chyba że chciała pani sama polecieć?
Czemu miałabym?
Co za pytanie!
Suweren odwiedza szpitale, Martin, nie miejsca wypadku.
Dziękuję, pani.
Przepraszam, jeszcze jedno spotkanie na dziś.
Sir Leslie Fry o 16.
Koło ósmej rano
miejscowe biuro Narodowej Rady Węgla
otrzymało raport,
że na hałdzie numer siedem powstała depresja.
To znaczy?
Zapadła się.
Jak to? Nie powinna być ubita?
Najwyraźniej nie.
Nie przy ostatnich opadach.
Wydaje się...
że cała ta woda
zamieniła dość miału wewnątrz hałdy w maź,
żeby spowodować depresję.
Koło 9.15
cały ten szlam oderwał się od hałdy
i zsunął ze zbocza w stronę wioski.
Najbardziej ucierpiała szkoła podstawowa Pantglas i kilka domów.
Ile węgla było na tej hałdzie?
Za dużo.
230 000 metrów sześciennych.
Według wytycznych
hałdy mają mieć do sześciu metrów wysokości.
Ta była ponad pięć razy wyższa.
Kto z Rady Węgla jest na miejscu?
Miejscowy nadzorca, Eric Ellis.
Potrzebujemy kogoś wyżej postawionego.
Co z lordem Robensem, szefem Rady?
Poinformowano go, ale ma dziś zostać kanclerzem Uniwersytetu w Surrey
i stwierdził, że nie przełoży ceremonii.
Co?
Niech zjawi się do rana, dobrze?
- Tak jest. - Musimy uważać.
Sytuacja może się zrobić nieprzyjemna.
Daj spokój.
To wypadek spowodowany przez ulewę.
To nie polityka.
Wszystko jest polityką, Andrew.
- W czym problem? - Droga zamknięta.
- Aż do końca? - Tak.
...wzgórze przykryło szkołę!
Przepraszam. Drogi zablokowane.
Ludzie przyjeżdżali z pomocą cały dzień. Nie dojedziemy.
Więc pójdziemy.
- Dobry Boże. - Chodźcie tu z tym.
Tak dobrze.
- Panie premierze. - Tak?
Znaleźli 60 ciał.
Będzie więcej.
- Cisza! - Słychać kogoś!
Cicho!
Wracać do pracy!
Pracujemy!
Każdy gwizdek to znak, że komuś się wydaje, że coś usłyszał.
Kolejne dziecko pod gruzami.
Ostrożnie, panie premierze.
Gwarantuję...
że przeprowadzone zostanie niezależne śledztwo w sprawie katastrofy.
Nadamy niezbędne uprawnienia
osobom kierującym śledztwem, by przedsięwzięli potrzebne kroki.
Czy hałdy zaniedbano?
Czy winna jest Rada Węgla?
- Czy lord Robens... - Hałdy są niebezpieczne!
Nie mam zamiaru
mówić nic ponad to, co powiedziałem.
Trochę za późno!
Od lat powtarzaliśmy, że hałdy są niebezpieczne.
Od lat groziła nam katastrofa,
ale nikt nie słuchał.
W katastrofie w południowej Walii mogło zginąć nawet 200 osób.
Do szpitala trafiło 36 osób, znaleziono 20 ciał.
Według szacunków wciąż nie odnaleziono ponad 150 osób.
Większość z nich to dzieci.
Co robisz?
Nie słyszałaś wiadomości?
Nie.
Byłam na...
urodzinach Caroline.
Gdy przeczytasz jutro gazetę, zrozumiesz.
Ale...
Nachylenie terenu utrudnia poszukiwania w Aberfan w południowej Walii.
Jak dotąd 67 ofiar, głównie dzieci,
zostało znalezionych pod gruzami szkoły podstawowej,
w którą uderzyła lawina węgla z pobliskiej hałdy.
Wciąż trwają poszukiwania zaginionych.
Prawdopodobnie będą prowadzone całą noc.
Premier Harold Wilson był dziś na miejscu tragedii,
a pałac Buckingham przekazał wyrazy współczucia od królowej.
Wiadomość brzmi: „Jestem zdruzgotana
informacją o strasznej katastrofie, do której doszło w Aberfan.
Proszę przekazać wyrazy współczucia
w imieniu mojego męża i moim rodzicom dzieci,
a także rodzinom zmarłych”.
To wszystkie wiadomości. Wracamy do Londynu.
Będziemy informować państwa...
SOBOTA
KATASTROFA
Premier, proszę pani.
Przed godziną liczba ofiar wynosiła 116 osób.
Ponad 80 osób wciąż nie odnaleziono.
Hospitalizowano 36 rannych.
Rozumiem.
Czy ratownicy spodziewają się, że odnajdą więcej osób?
Nie żywych, proszę pani.
Co gorsza,
odnotowano przesunięcie dalszych części hałdy.
Aberfan jest przygotowane do ewakuacji.
Koparki nie mogą pracować,
ponieważ utykają w błocie.
Pomocy udziela wojsko.
Więc...
biorąc wszystko pod uwagę,
liczyłem, że przekonam Waszą Wysokość do wizyty.
Odkryłam, że jedną z najgorszych rzeczy w byciu królową jest to,
że moja obecność paraliżuje każdą sytuację.
Ostatnie, czego potrzebują służby ratunkowe,
gdy ścigają się z czasem, to wizyta królowej.
Nie mogę się zgodzić.
Zginęły dzieci.
Mieszkańcy są zdruzgotani.
Co miałabym zrobić?
Pocieszyć ich.
Na pokaz?
Suweren tego nie robi.
Nie mówiłem nic o pokazie.
Tylko o pocieszaniu.
Wasza Królewska Mość.
NIEDZIELA
Dzień dobry. Herbaty?
Czy ktoś miałby coś przeciwko czemuś mocniejszemu?
Kawy?
Myślałam o whiskey.
Małgorzato, jest 9 rano.
Tak, wiem.
Ale to nie ranek.
Nie w moim świecie.
Tony dzwonił.
O świcie.
Z budki telefonicznej
na jakimś odludziu.
Halo, to ja.
Możesz coś dla mnie zrobić?
Kazał mi pójść do sypialni dzieci
i ucałować je,
choć spały.
Gdy tylko dotarł do Aberfan,
poszedł do szkoły.
To było... niewyobrażalnie okropne.
Górnicy,
przyzwyczajeni do kopania,
teraz kopali, by dotrzeć do swoich dzieci.
Wiele spędziło całe godziny
uwięzione pod błotem koło martwych przyjaciół.
Pogrzebane żywcem.
Dusząc się.
Potem poszedł do kostnicy,
gdzie ludzie...
czekali, żeby zidentyfikować ciała dzieci.
Pielęgniarki i ochotnicy z Armii Zbawienia...
spisywali rysopisy każdego dorosłego,
każdego dziecka.
Notowali...
jakie przedmioty znaleźli
w ich kieszeniach, na przykład...
chusteczki albo...
słodycze, cokolwiek...
co pomogłoby ich zidentyfikować.
Stamtąd poszedłem do szpitala.
Pocieszał tam mężczyznę,
który trzymał czapkę swojego syna.
Po szpitalu
chciał wrócić piechotą do domu, gdzie miał się zatrzymać,
ale poszedł dalej...
i dalej.
Szedłem i szedłem.
Nigdy go takiego nie słyszałam.
Obym już nigdy nie musiała.
PONIEDZIAŁEK
Geoffrey Morgan z Narodowej Rady Węgla
i George Thomas, minister ds. Walii, są tu, żeby odpowiedzieć na pytania.
Weźmiecie odpowiedzialność?
Mordercy!
Narodowa Rada Węgla nie odpowiada za pogodę!
Bzdury!
Niezwykle obfite opady stworzyły wyjątkowe warunki.
Od lat wiedzieliście o źródle pod hałdą!
Pisałem wam!
Ja też!
To przez nie, nie przez deszcz!
Nic nie zrobiliście!
„Pogrzebany żywcem...
przez Narodową Radę Węgla”.
To mają napisać na akcie zgonu mojego dziecka!
Właśnie!
Co z pomocą finansową?
Ludzie są w desperackiej potrzebie!
Kiedy rząd coś zrobi?
- Tak! - Prawda?
Wyjaśnijmy coś.
Doszło do okropnej tragedii.
Ale winy za nią
nie można przypisywać Partii Pracy.
Hałda numer siedem powstała w 1958, kiedy nie rządziła Partia Pracy.
Odwiedziło mnie dzisiaj paru członków rządu.
Nie musisz mówić kto.
Bali się, że sprawa robi się polityczna.
Oczywiście, że tak.
Chcą, żebyś przekierował winę.
Według nich,
jeśli rząd laburzystów zapłaci za tę tragedię,
a torysi dzięki niej zyskają, byłoby to nieprzyzwoite.
To byłaby zdrada,
nie tylko wobec Walijczyków,
ale całego naszego ruchu.
Zbyt długo na to czekaliśmy, Haroldzie.
Trzynaście lat w opozycji.
Teraz w końcu utworzyliśmy rząd.
Nie możemy pozwolić,
żeby opinia publiczna ukrzyżowała nas za coś,
co nie jest naszą winą.
Kiedy ludzie są wściekli, obrzucają kamieniami przywódców.
Mamy obowiązek przekierować ten gniew
i solidaryzować się z naszymi wyborcami.
Jak?
To żałoba, Marcio.
To niesprawiedliwość.
Kolejna z wielu.
Nie, to rodzice opłakujący dzieci.
To również bezlitosna odmowa przyjęcia odpowiedzialności
przez tych, którzy zawinili.
Konserwatystów.
Robią z nas kozła ofiarnego.
Co chcesz, żebym z tym zrobił?
Dopilnuj, żeby zostali obwinieni!
A jeśli nie możesz obwinić o to torysów i nie zrobisz tego w parlamencie,
a z NRW czekamy na zakończenie śledztwa,
to może
powinniśmy pomyśleć
o przekierowaniu negatywnych emocji
na inną postać z kręgów władzy.
Kogo?
Ją!
Królową?
Przyznasz, że zachowuje się w sposób uosabiający
zaniedbania władzy.
Zachowuje się niefortunnie.
- Spotkałeś się z nią dzisiaj, prawda? - Tak.
Znowu prosiłeś, by pojechała?
Tak.
Co powiedziała?
„Suweren tak nie robi”.
Coś w tym stylu.
Książę Edynburga pojedzie.
Ściągnęli go z polowania na kaczki.
Ale ona nie?
Może ma ku temu dobry powód.
Może z trudem odnajduje się w takich sytuacjach.
Utrata dzieci jest trudna!
Utrata braci i sióstr jest trudna!
Życie w wiosce górniczej, którą porzuciła Rada Węgla, jest trudne!
Ale zamiast uderzyć w nią
i pozwolić nam skierować gniew na kogoś oziębłego,
wolisz, żebyśmy przyjmowali ciosy!
Jesteś żałosny! Brzydzę się tobą!
Już mi to mówiłaś.
Jeśli chcesz być prawdziwym przywódcą,
prawdziwym mężczyzną,
prawdziwym socjalistą,
musisz wyhodować sobie jaja!
Narodową Radę Węgla powołała Partia Pracy.
To rząd odpowiada za tę katastrofę.
Weźcie odpowiedzialność!
CZWARTEK
KWIACIARNIA
To szkoła?
Tak, szkoła.
Bóg otrze z ich oczu wszelką łzę,
a śmierci już odtąd nie będzie.
Ani żałoby, ni krzyku,
ni trudu już nie będzie,
bo pierwsze rzeczy
przeminęły.
Nie lękaj się, bo ja jestem z tobą.
Podobnie jak pasterz, pasie on swą trzodę,
gromadzi swoim ramieniem,
jagnięta nosi na swej piersi,
owce karmiące prowadzi łagodnie.
I zaroją się place miasta od bawiących się tam
chłopców i dziewcząt.
Oni będą moją własnością, mówi Pan Zastępów,
w dniu, w którym będę działał.
A będę dla nich łaskawy,
jak łaskawy jest ojciec dla syna, który jest mu posłuszny.
Potem ujrzałem czterech aniołów stojących na czterech narożnikach ziemi.
Usłyszałem głos, który z nieba mówił.
Jak było?
Niezwykle.
Ten żal, ten gniew...
na rząd, na Radę Węgla, ale...
również na Boga.
Pogrzebano dzisiaj 81 dzieci.
Wściekłość...
malująca się na twarzach...
w oczach.
Niczego nie rozbijali. Nie bili się na ulicach.
Co robili?
Śpiewali.
Wszyscy mieszkańcy.
To...
Nigdy w życiu czegoś takiego nie słyszałem.
Płakałeś?
Czy płakałem?
Co to za pytanie?
Zwykłe pytanie. Płakałeś?
Może. Tak.
Powiesz mi, że to niewłaściwe?
Rzecz w tym, że każdy,
kto słyszałby dziś ten hymn, nie tylko by płakał,
ale i rozpadł się na kawałki.
PIĄTEK
Tak.
Rozumiem.
Dziękuję za informację.
Przyjazny nam redaktor zawiadomił nas,
że rząd,
nie chcąc być obwiniany o katastrofę,
postanowił przekierować uwagę opinii publicznej
i poinformował gazety, że...
„Nieobecność jednej osoby w Aberfan rzuca się w oczy.
Naszej królowej.
Taki skandaliczny brak zainteresowania,
a zapewne z tym mamy do czynienia,
ze strony głowy państwa...
jest znamienny dla braku zainteresowania tradycyjnych kręgów władzy
nie tylko mieszkańcami Walii,
ale całą klasą robotniczą”.
Premier to zaakceptował?
Chyba musimy tak założyć.
SOBOTA ABERFAN
W bazie lotniczej RAF St. Athan
przywita panią sir Cennydd Traherne, przedstawiciel Korony w Glamorgan.
Samochód zabierze panią na miejsce katastrofy
w Aberfan.
Potem do kaplicy Bethania
na apel bohaterów i ocalałych z katastrofy.
Następnie wizyta na cmentarzu, gdzie złoży pani wieniec.
A w końcu wizyta w domu miejscowego górnika,
Thomasa Edwardsa, który stracił bliskich w katastrofie.
Oraz rozmowy z kilkoma innymi pogrążonymi w żałobie rodzinami.
Całość powinna potrwać jakieś dwie i pół godziny.
Nie chcę podpowiadać, Wasza Wysokość,
ale proszę wziąć pod uwagę, że jesteśmy w Walii, nie w Anglii.
Publiczne okazanie emocji byłoby nie tylko na miejscu,
jest wręcz oczekiwane.
To radca Ellis, który stracił siedmioro krewnych.
- Siedmioro? - Tak.
Trójkę dzieci, czterech bratanków.
Tak mi przykro.
Karen i Alun Jenkins, proszę pani.
Stracili swojego syna Ewana i czwórę jego kuzynów: Tegwen,
Bryna, Mair i Bena.
Przykro mi.
Thomas i Gwen Edwards, w których domu się znajdujemy.
Stracili dwójkę dzieci, a...
to jest Howell, ojciec Gwen,
który zdołał uratować jedno z wnucząt.
Sarah.
Ma coś dla pani.
Dziękuję.
Od pozostałych dzieci Aberfan.
Dziękuję.
Proszę.
Bardzo nam miło, że Wasza Wysokość tu jest.
Wyobrażam sobie. Tak mi przykro.
To bardzo miłe.
Wszyscy mieszkacie na tej ulicy?
Książę Edynburga...
powiedział, że rodziny śpiewały hymn na pogrzebie.
Tak, proszę pani.
Czy mogłabym go posłuchać?
Na pewno jest jakieś nagranie.
Poproście premiera, żeby zjawił się
jak najszybciej.
Tak jest.
Premier, Wasza Królewska Mość.
Wasza Królewska Mość.
Churchill miałby odwagę powiedzieć mi to w twarz.
Po namyśle sądzę, że Anthony Eden też.
Tak samo Harold Macmillan.
Każdy z nich wyraziłby swój gniew wprost.
Żaden z nich nie śmiałby
tak knuć za moimi plecami.
Wiem z zaufanego źródła, że dał pan znać dziennikarzom,
że nie sprostałam oczekiwaniom, nie jadąc do Aberfan.
Nigdy.
- To nie pan? - Nie.
Ale...
jeden czy dwaj z moich kolegów,
zaniepokojeni gniewem kierowanym w stronę rządu...
Wyszli przed szereg?
Wzięli sprawy w swoje ręce?
To możliwe.
Może mają rację.
Mieszkańcy Aberfan zasługiwali na szybką reakcję.
Nie otrzymali jej.
Zasłużyli na okazanie współczucia,
empatii ze strony królowej.
Otrzymali je wczoraj.
Nic nie otrzymali.
Otarłam suche oko. Jakimś cudem nikt nie zauważył.
Po nalotach,
kiedy odwiedzaliśmy szpitale,
widziałam to, co moi rodzice, król i królowa.
Oni płakali.
Ja nie mogłam.
Była pani dzieckiem.
To nic dziwnego.
Nie tylko jako dziecko.
Kiedy moja babcia, królowa Maria,
którą bardzo kochałam...
kiedy umarła...
nic.
Od dawna była chora. To nie było nieoczekiwane.
Kiedy urodziłam pierwsze dziecko,
w tak ważnej dla każdej matki chwili...
Od dawna wiem, że jestem w jakiś sposób wadliwa.
Nie „wadliwa”.
Zatem wybrakowana.
Jak inaczej opisać, kiedy czegoś nie ma?
Te spotkania są poufne, prawda?
Nigdy w życiu nie pracowałem fizycznie.
Ani jednego dnia.
Jestem akademikiem,
uprzywilejowanym naukowcem,
a nie robotnikiem.
Nie lubię piwa.
Wolę brandy.
Wolę filety z łososia od tego z puszki.
Chateaubriand od zapiekanki mięsnej.
I nie lubię ćmić fajki.
Zdecydowanie wolę cygara.
Ale cygara są symbolem kapitalistycznych przywilejów.
Więc ćmię fajkę
w trakcie kampanii i w telewizji.
Z nią jestem bardziej...
przystępny.
Sympatyczny.
Nie możemy pasować wszystkim, pozostając szczerymi wobec siebie.
Przywódcy robią, co konieczne.
To nasza praca.
Naszym zadaniem jest łagodzić więcej kryzysów niż wywołujemy.
To nasza praca, a pani znakomicie się z niej wywiązuje.
W pewien sposób
pani brak emocji jest błogosławieństwem.
Panikująca głowa państwa nikomu nie pomoże.
Prawda jest taka,
że człowieczeństwo ledwo pomaga.
Panie premierze.
Wasza Królewska Mość.
Jezu, oblubieńcu mojej duszy
Przytul mnie do piersi swej
Gdy nurt podmywa brzegi
Gdy wichura sroga dmie
Schronienia nie mam żadnego
Bezradna dusza ma polega na Tobie
Proszę, nie zostawiaj mnie samego
Wesprzyj mnie i ukochaj sobie
W katastrofie w Aberfan zginęły 144 osoby, w tym 116 dzieci.
Według najbliższych jej osób
z całego swojego panowania królowa niczego nie żałuje tak,
jak opieszałej reakcji na katastrofę.
Od 1966 roku odwiedziła wioskę więcej razy
niż jakikolwiek inny członek rodziny królewskiej.
ODCINEK DEDYKOWANY MIESZKAŃCOM ABERFAN
Napisy: Krzysiek Ceran