Balmoral Castle.
Juist.
Ik begrijp het. Bedankt.
Majesteit. Koninklijke Hoogheid.
Ik ben daarnet gebeld door de ambassade in Parijs.
Het gaat om Diana, prinses van Wales. Er is een ongeluk gebeurd.
Een auto-ongeluk met Dodi Fayed. Ze ligt in het ziekenhuis.
Er is nog geen nieuws.
Het was ernstig. Mr Fayed was op slag dood.
Mijn perssecretaris belde net uit Londen. Het is overal op het nieuws.
Diana, prinses van Wales, is zwaargewond geraakt bij een ongeluk in Parijs.
Harrods-erfgenaam Dodi Fayed zou erbij omgekomen zijn.
Het ongeluk vond plaats toen hun auto door een tunnel naast de Seine reed.
De pers zou achter hen aan gezeten hebben.
We komen met nadere details als we die hebben.
Naar het mortuarium?
Nee. Naar de plaats van het ongeluk.
Pont de l'Alma.
Alleen Allah geeft ons kracht.
Balmoral Castle.
Mr Janvrin.
Weer de ambassade in Parijs. - Bedankt. Robin Janvrin.
Ze zou 24 uur in Parijs blijven...
...voor ze naar haar kinderen in Londen ging.
Het ongeluk vond kort na middernacht plaats.
Diana en haar vriend Dodi Al Fayed hadden gegeten in het Ritz Hotel.
Er zaten vier mensen in de auto toen hij tegen de tunnelmuur reed.
Zoals je zei, is de prinses naar het ziekenhuis gebracht...
...met een hersenschudding, een gebroken arm en beenwonden.
Getuigen beschrijven dat na het ongeluk...
...de claxon afging...
We herinneren diegenen die net wakker worden aan...
...het vreselijke nieuws dat Diana, prinses van Wales, dood is.
Ze had interne bloedingen na een auto-ongeluk in Parijs.
Premier Tony Blair zei: 'Ik ben er kapot van.
Ons hele land is geschokt en rouwt.
Diana was een geweldig, warm en barmhartig mens...
...van wie iedereen in de wereld hield. We denken aan en bidden voor haar gezin...
...vooral haar twee zoons.' Tony Blairs woorden...
Ik ben even gaan lopen.
Goed idee.
Alles is zo stil en...
...perfect.
Onschuldig.
Je hebt alleen maar vragen.
Waarom veranderde ze haar plannen? Waarom naar Parijs?
Waardoor kwam het ongeluk?
...bij haar familie en vrienden.
De koningin en de prins van Wales...
Wat zeg je tegen de jongens?
Ik wilde ze laten slapen. Het zo lang mogelijk uitstellen.
Dan hebben ze hun moeder nog.
Natuurlijk.
Dit wordt iets enorms.
Ze hebben geen idee.
Het grootste wat we ooit hebben meegemaakt.
We worden overspoeld met reacties en condoleances.
Goedemorgen, schat. - Goedemorgen.
Ik ben bang dat je heel...
...dapper moet zijn.
Wat?
De prinsen zijn wakker.
De prins van Wales heeft het verteld.
Die arme jongens.
Zijn team verzoekt om een vliegtuig van de Queen's Flight.
Waarvoor?
Om de prinses uit Parijs te halen volgens operatie Overstudy.
Dat is voor een koninklijk overlijden in het buitenland.
Diana was dat niet meer. Geen H.K.H.
Dit moet volgens het boekje.
Inderdaad. Dat heb ik ook tegen de prins gezegd.
Hij vroeg of de moeder van de toekomstige Engelse koning...
...terug moest komen in een Harrods-busje.
Ik heb ook een korte verklaring opgesteld over uw schok en verdriet om het nieuws.
Bedankt.
En de kapelaan heeft gebeld.
Wilde u vanmorgen naar de kerk?
Er staan vast fotografen.
De hele familie moet gaan. Eens zien.
Maar...
...geen woord over het ongeluk.
Mevrouw?
De kapelaan moet zijn gewone dienst doen.
Alles moet zo normaal mogelijk zijn.
Prima.
We hebben kleren van de prinses uit Mr Dodi's appartement gehaald...
...geschenken voor haar zoons...
...en een gedicht op een zilveren plaat.
Een geschenk van Mr Dodi.
Een bijzondere liefde.
Ze waren verloofd, weet je.
Dodi deed gisteren een aanzoek.
Geef de bezittingen terug aan haar familie.
Ik schrijf de koninklijke familie en de familie Spencer.
Deze tragedie brengt ons samen.
Ik ben hun broeder in rouw.
Bedankt. - Mevrouw.
Hoogheid.
President.
Koninklijke Hoogheid.
Parijs.
Zo'n drukke stad. Jij bracht haar tot stilstand.
Zo was het altijd.
Jij was het meest geliefd van ons allen.
Bedankt voor het ziekenhuis.
Je was zo rauw. Kapot.
En knap.
Dat neem ik mee.
Ik hield zoveel van je.
Zo intens.
Maar ook zo pijnlijk.
Het is nu voorbij.
Dit is makkelijker voor iedereen.
Nee.
Jawel.
Geef toe. Dat heb je al gedacht.
De enige gedachte die ik heb sinds ik het hoorde...
...is spijt.
Dat gaat voorbij.
Nee.
Snelle mars.
U ook, meneer.
Lieve jongen.
Waar is oma?
Aan de telefoon.
De Spencers.
En bedankt. - U ook.
We houden contact. - Oké.
Hoe was het?
Het was buitengewoon.
Een andere wereld.
We wilden je voortgang wel volgen...
...maar de tv's en draadloze apparaten zijn weg voor de jongens.
Nou, ik...
Dat begrijp ik, maar het is belangrijk...
...dat senior familieleden de stemming blijven peilen.
Laten we ons concentreren op de stemming hier...
...en voor deze familie zorgen.
Diana hoorde bij deze familie.
Ze was van ons gescheiden.
Wettelijk gescheiden.
Een amputatie...
...waar jij voor vocht.
Wij niet.
We wilden dat ze in de familie bleef.
Maar jij stond op een scheiding.
Daarom is dit nu een zaak voor de Spencers.
Daarom willen we hun wens van een privébegrafenis respecteren.
Dat zou een vergissing zijn.
De premier vindt dat een openbare begrafenis beter is.
Bijna een officiële begrafenis. Dat vind ik ook.
Maar dan moeten we Schotland verlaten en meedoen aan een Londens spektakel.
Wil je de jongens dat aandoen?
Dan moeten ze achter de kist lopen, met al die camera's.
En hun overleden moeder respect betuigen, zoals de mensen willen.
We hebben het altijd moeilijk gevonden...
...om Diana's band met de mensen te begrijpen...
...maar dat die onverklaarbaar is, maakt hem niet minder echt.
Ik ben er geweest. Ik heb het gezien.
Mensen gaan de straat op.
Niet alleen hier, overal. Honderden. Duizenden.
Ze verwachten van ons dat we rouw en medeleven tonen...
...en dat jij moeder van de natie bent.
Ik wil een oma zijn voor William en Harry. Dat is mijn prioriteit.
Ik wil geen preek over hoe en wanneer ik moet rouwen of emotie moet tonen.
Vooral niet door degene die haar het meest kwetste.
Oké. Ik geef het toe.
Ik heb haar laten zakken.
Nu ze dood is, doe ik dat niet.
We kunnen niet alles hebben. Dat hebben we toch geleerd?
We kunnen niet kiezen of we op onszelf of van het volk zijn.
Steeds weer proberen we het beide. Dat kan niet. Dat moet William leren.
Hij is verlegen, maar hij wordt ooit koning.
Als zijn moeder sterft en men rouwt, moet hij zich zo gedragen.
Broeders en zusters, moge Allah jullie zegenen.
We beginnen zo met het djanazah- gebed...
...van Emad El-Din Mohamed Abdel Mena'em Fayed...
...de zoon van onze broeder...
...Mohamed Al Fayed.
Op dit moment vragen we Allah...
...om Mohamed Al Fayed...
...en zijn familie vrede en troost te bieden.
Nog steeds niets van het paleis? - Nee.
Zijn er bloemen gestuurd? - Ja.
En brieven en cadeaus. Helemaal niets gehoord?
Nee.
En het gedicht voor in Diana's kist? - Dat is teruggestuurd.
Zonder bevestiging.
Waarom haten ze me?
Moeten Arabieren altijd gehaat worden door het westen?
Het gaat niet om jou.
Dat moet wel.
Je wordt nergens genoemd.
Alsof er maar één persoon dood is.
Maar in de Arabische wereld, Caïro, Beiroet, Bagdad...
...daar ben ik een held.
Kijk niet op naar het westen. - Natuurlijk doe ik dat.
Doe dat niet.
Hoge verwachtingen zijn niet eerlijk. Daar kan niemand aan voldoen.
Had ik oneerlijke verwachtingen van jou?
Vergeef me.
Vergeef me...
...dat ik je teleurstelde.
Je was perfect.
Nee.
Wees eerlijk over wie ik was.
Alleen de waarheid heelt wonden.
Nee, Dodi. Nee.
Ga niet weg.
Fijn dat er zovelen samen zijn gekomen om te reageren op dit moment van...
...nationale rouw.
Ik ben blij dat men het eens is over een openbare begrafenis.
Als alle partijen tevreden zijn met Westminster Abbey als de locatie...
...zullen wij een lijst met genodigden opstellen.
Het lijkt ons goed als de genodigden...
...de doelen die de prinses na aan 't hart lagen reflecteren.
Aidspatiënten, mijnslachtoffers...
Prins William is niet op zijn kamer. Ze kunnen hem niet vinden.
...en een aantal ambtsdragers.
Wat een gedoe.
Neem jij Harry mee?
Straks gaat hij dood. - Geen paniek.
Een spoor van hem gezien? - Nee.
Hoe kon dit gebeuren? - We doen alles.
Met al onze mensen...
Hij komt terug. - Goddank.
O, gelukkig maar.
Alles goed? - Prima.
Goddank.
Gaat het?
Veertien uur was die arme jongen weg.
Zoiets heeft hij nog nooit gedaan.
Als hij zich zo gedraagt, heeft Charles misschien gelijk.
Waarover?
Dat de rest van het land zich ook vreemd gedraagt.
Hij vraagt me te helpen de boel te kalmeren.
Hoe dan?
Door naar Londen te gaan voor de begrafenis.
Om met een verklaring te komen...
...waarin ik het verdriet van iedereen erken.
Rouwhulplijnen kunnen de vraag niet aan. Verstandige volwassenen huilen op straat.
Waag het niet.
Het gezonde verstand wint wel.
Hou vol.
Diana's lichaam begint zaterdag aan haar laatste reis.
Er is nog steeds kritiek, omdat de koningin het volk niet begrijpt.
Vanwege de emoties die heersen, vindt men...
...dat de koninklijke familie eerder naar Londen moet gaan, waar het land rouwt.
Je moet dit door de bril van een psycholoog zien.
Het land is een ziek, verdrietig kind...
...en de koningin verstopt zich, kil en afstandelijk.
Ze is geen moeder voor de natie, net zoals ze dat niet voor ons was.
Dat helpt nu niet.
Kinderen of het land...
...een weigering of onvermogen om moeder te zijn, heeft gevolgen.
Dit is vreselijk. Ze horen hier.
The Independent ziet antiroyalty-sentimenten toenemen.
De Express vraagt de koningin emoties te tonen.
Dat bedoel ik dus.
...die de frustratie van de mensen over de stilte vanuit Balmoral weergeeft.
Er komen steeds meer mensen naar de hoofdstad om te rouwen...
...en de frustratie groeit.
De mensen leggen bloemen neer en tekenen het condoleanceregister...
...maar de koninklijke familie zwijgt, ver weg in Balmoral.
Christopher Peacock is nu bij St. James's Palace.
Iedereen kent de achtergrond van dit schrijnende verhaal.
Iedereen weet... - Mama.
Ik vroeg...
Ik vroeg me af of je je had bedacht.
Je hebt de beelden op tv gezien.
Het zou makkelijk zijn om het af te doen als massahysterie...
...maar hoe meer ik nadenk...
...en hoe groter de menigte wordt, hoe meer ik denk dat er meer gaande is.
Mensen zijn in shock.
Een mooie, jonge vrouw uit het leven gerukt.
Het is normaal dat mensen samenkomen om hun verdriet te uiten.
Maar de kroon...
...staat boven impulsen.
Op eigen risico.
Mama, ik zou het niet zeggen als ik het niet cruciaal achtte.
Er is een kans dat het echt slecht afloopt.
Wat willen ze van me?
Aandacht. En liefde.
Liefde?
En begrip en steun.
En zorg.
En empathie.
En toneelspel.
En spektakel.
En exhibitionisme.
Ja. Alles waar Diana voor stond. Alles waar Diana ons mee tartte.
Alles waar iedereen daar erg dankbaar voor was.
Ze zagen het niet als spektakel of exhibitionisme.
Diana gaf hun wat ze nodig hadden.
Al was het maar de bevestiging dat pijn en verdriet niet discrimineren.
Mooie, bevoorrechte mensen lijden ook.
En daarom aanbaden ze haar.
De koningin moet accepteren dat iedereen menselijk is.
Daar moet ze rekening mee houden. Ze moet die menselijkheid tonen...
...en niet die kille façade van het koninklijk huis.
Ben je nu gelukkig?
Je bent er eindelijk in geslaagd om mij en dit huis op z'n kop te zetten.
Dat was nooit de bedoeling.
Toe, zeg.
Kijk wat je hebt gedaan.
Niets minder dan een revolutie. - Dat had niet zo hoeven zijn.
Als je mij tot een vijand maakt, niet persoonlijk, maar waar ik voor sta...
...begint het daarop te lijken.
Het aantal condoleanceboeken is gestegen van vijf naar vijftien.
Dat laat zien dat het koninklijk huis heeft onderschat...
Ze laten je zien wie ze zijn. Wat ze voelen.
Wat ze nodig hebben.
Dat is vast doodeng, maar dat hoeft niet.
Jij hebt ons altijd geleerd hoe het is om Brits te zijn.
Laat zien dat jij ook kunt leren.
Hier.
We gaan morgen naar Londen. - Wat?
Je verstond me wel.
God zegene u, majesteit.
Dank u, mevrouw. Wanneer u wilt. - Ik ben er klaar voor.
Over vijf, vier, drie...
Sinds het vreselijke nieuws van zondag...
...zagen we in heel Groot-Brittannië en de hele wereld...
...een overweldigend verdriet om Diana's dood.
We proberen het allemaal te verwerken.
Het is niet makkelijk om verdriet te uiten...
...omdat schok vaak gevolgd wordt door meerdere andere emoties.
Ongeloof...
...onbegrip...
...woede...
...en zorgen om de nabestaanden.
GEFELICITEERD LIEFS, MAMA
Wij hebben allen die emoties gevoeld de afgelopen dagen.
Wat ik nu tegen u zeg, als uw koningin en als een oma...
...zeg ik vanuit mijn hart.
Eerst wil ik Diana zelf eren.
Ze was een bijzonder en getalenteerd mens.
In goede en slechte tijden...
...bleef ze lachen en mensen inspireren met haar warmte.
Deze week hebben we in Balmoral William en Harry geprobeerd te helpen...
...het enorme verlies te verwerken dat zij en wij hebben geleden.
Niemand die Diana kende, zal haar ooit vergeten.
Miljoenen anderen die haar niet kenden, maar dat wel zo voelen, gedenken haar.
Ik geloof dat haar leven ons iets kan leren...
...net als de bijzondere, ontroerende reactie op haar dood.
Ik wil net als u de herinnering aan haar koesteren.
Onze gedachten gaan ook uit naar Diana's familie...
...en de families van degenen die ook stierven...
...die hun verdriet willen verwerken...
...en voor een toekomst zonder hun dierbare staan.
God zegene jullie, jongens.
Niet reageren.
Kijk naar voren of naar de grond.
Concentreer je op het lopen.
Stap voor stap.
Waarom huilen ze om een onbekende?
Ze huilen niet om haar.
Ze huilen om jullie.
Hopelijk kunnen we morgen, waar we ook zijn...
...samen ons verdriet om Diana's dood uiten...
...net als onze dankbaarheid voor haar te korte leven.
Zo kunnen we de hele wereld laten zien...
...hoe het Britse volk samenkomt in rouw en respect.
Moge de doden in vrede rusten...
...en moge ieder van ons...
...God bedanken voor iemand die velen gelukkig heeft gemaakt.
TER NAGEDACHTENIS AAN VICTORIA STABLE
Ondertiteld door: Jolanda Jongedijk