Zamek Balmoral.
Halo?
Tak.
Rozumiem. Dziękuję.
Wasza Królewska Mość. Wasza Wysokość.
Przed kwadransem odebrałem telefon z ambasady w Paryżu.
Chodzi o Dianę, księżną Walii. Doszło do wypadku.
Jechała samochodem z Dodim Fayedem. Zabrano ją do szpitala.
Nie wiemy, w jakim jest stanie, ale...
to poważne.
Pan Fayed zginął na miejscu.
Dzwonił mój sekretarz prasowy z Londynu.
Wszystkie kanały o tym mówią.
Diana, księżna Walii, została poważnie ranna w wypadku w Paryżu.
Na miejscu zginął mężczyzna uważany za Dodiego Fayeda.
Do zdarzenia doszło, gdy samochód, którym jechali,
przejeżdżał tunelem na drodze wiodącej wzdłuż Sekwany.
Według francuskich służb parę ścigali paparazzi.
Będziemy informować państwa na bieżąco.
Prosto do kostnicy?
Nie. Zabierz mnie na miejsce wypadku.
Pont de l’Alma.
Nie ma mocy i nie ma siły z wyjątkiem Allaha.
Zamek Balmoral.
Panie Janvrin.
- Znowu ambasada w Paryżu. - Dziękuję. Robin Janvrin.
...ze wstrząsem mózgu, złamaną ręką i obrażeniami nogi.
Świadkowie mówili, że po wypadku
uruchomił się klakson...
CZAS ŻAŁOBY
Powtórzmy dla tych, którzy dopiero rozpoczęli dzień,
straszną wiadomość o śmierci Diany, księżnej Walii.
Doznała ciężkiego krwotoku wewnętrznego w wypadku samochodowym w Paryżu.
Premier Tony Blair powiedział: „Jestem zdruzgotany.
Cały nasz kraj, my wszyscy, pogrążymy się w żałobie.
Diana była wspaniałą, ciepłą i współczującą osobą,
kochaną na całym świecie.
Zachowujemy w myślach i modlitwach jej rodzinę,
zwłaszcza jej synów”. To oświadczenie premiera...
Udało mi się pójść na spacer.
Dobry pomysł.
Jest tak cicho i...
idealnie.
Niewinnie.
Ciągle zadaję sobie pytania.
Czemu zmieniła plany? Co robiła w Paryżu?
Co spowodowało wypadek?
...z jej rodziną i przyjaciółmi.
Królowa i książę Walii...
Kiedy powiesz chłopcom?
Chciałem dać im spać.
Jak najbardziej opóźnić ten moment.
Dopóki śpią, wciąż mają matkę.
Oczywiście.
Skala tego będzie ogromna.
Ludzie nie mają pojęcia.
Żadne z nas czegoś takiego jeszcze nie widziało.
Dzień dobry, kochanie.
Dzień dobry.
Obawiam się, że musisz być...
bardzo dzielny.
Co?
Książęta się obudzili.
Książę Walii przekazał im wieści.
Biedni chłopcy.
Jego zespół poprosił nas
o udostępnienie samolotu z królewskiej jednostki.
Po co?
Żeby sprowadzić księżną z Paryża
zgodnie z założeniami operacji „Overstudy”.
Nie. Te plany dotyczą śmierci członka rodziny królewskiej za granicą.
Diana przestała należeć do rodziny królewskiej.
Nie możemy robić wyjątków.
Owszem, proszę pana. Zasugerowałem to księciu Walii.
Spytał, czy wolimy, żeby matkę przyszłego króla Anglii
przywiozła furgonetka Harrodsa.
Pozwoliłem sobie napisać krótkie oświadczenie
wyrażające szok i smutek Waszych Wysokości.
Dziękuję.
Poza tym dzwonił kapelan.
Czy myślała pani o wizycie w kościele?
Musimy założyć, że zjawią się fotografowie.
Cała rodzina musi pójść. Pokaż.
Ale...
ma nie wspominać o wypadku.
Proszę?
Poproś kapelana, żeby to było normalne nabożeństwo.
Wszystko ma być tak normalne, jak to tylko możliwe.
Jest w porządku.
Zabraliśmy z mieszkania pana Dodiego ubrania księżnej,
prezenty, które kupiła dla swoich synów,
i wiersz wygrawerowany na srebrnej tabliczce.
Chyba autorstwa pana Dodiego.
To była wielka miłość.
Byli zaręczeni, wiesz?
Dodi oświadczył się jej wczoraj.
Zwróć te rzeczy jej rodzinie.
Napiszę też do rodziny królewskiej i do rodziny Spencerów.
Ta tragedia nas połączy.
Jestem ich bratem w żałobie.
- Dziękuję. - Proszę pani.
Wasza Wysokość.
Panie prezydencie.
Wasza Wysokość.
O Boże.
Paryż.
Jedno z największych miast świata zamarło dla ciebie bez ruchu.
Ta-da!
Zawsze tak było.
To ciebie najbardziej uwielbiali.
Dziękuję za to, jaki byłeś w szpitalu.
Emocje na wierzchu. Taki załamany.
I przystojny.
Zabiorę to ze sobą.
Tak bardzo cię kochałam.
Tak głęboko.
To było bolesne.
Już po wszystkim.
Beze mnie będzie wam łatwiej.
Wcale nie.
Tak będzie.
Przyznaj. Już o tym pomyślałeś.
Jedyne, co czuję, odkąd się dowiedziałem,
to żal.
To minie.
Wcale nie.
Naprzód marsz.
Drogi chłopcze.
Gdzie babcia?
Rozmawia.
Ze Spencerami.
- Dziękujemy bardzo. - Nawzajem.
- Będziemy w kontakcie. - Tak.
Jak poszło?
Coś niebywałego.
To inny świat.
Oglądalibyśmy kondukt,
ale schowaliśmy telewizory i radia ze względu na chłopców.
Tak, to...
pewnie dobry pomysł, ale to ważne,
żebyśmy byli świadomi panujących nastrojów.
Skupiłam się na nastroju panującym tutaj.
Na dobru rodziny.
Diana należała do tej rodziny.
Rozwiodła się.
Odcięła na drodze prawnej.
To była amputacja,
o którą sam tak zabiegałeś.
Nie my.
Chcieliśmy, żeby pozostała w tej rodzinie.
Ale ty naciskałeś na rozwód.
Dlatego to teraz sprawa rodziny Spencerów.
I dlatego uszanujemy ich życzenie,
żeby to była mała, prywatna ceremonia dla rodziny.
Moim zdaniem to byłby błąd.
Premier uważa, że należy jej wyprawić publiczny pogrzeb.
Na skalę uroczystości państwowej. Zgadzam się z nim.
Musielibyśmy opuścić Szkocję
i wziąć udział w jakimś wielkim wydarzeniu w Londynie.
Chcesz, żeby chłopcy przez to przeszli?
Musieliby iść za trumną w blasku fleszy.
Godnie pożegnaliby zmarłą matkę,
tak, jak ludzie tego od nich oczekują.
Zawsze trudno było nam zrozumieć więź,
jaką Diana miała z ludźmi.
Możemy jej nie rozumieć, ale nie zaprzeczajmy jej istnieniu.
Dopiero co tam byłem. Widziałem to na własne oczy.
Ludzie wychodzą na ulice.
Nie tylko tutaj, ale i na całym świecie. Setkami i tysiącami.
Oczekują, że okażemy smutek i współczucie,
a ty będziesz matką narodu.
Myślę o tym, że jestem babcią Williama i Harry’ego.
To mój priorytet.
Wolałabym nie być pouczana w kwestii tego, jak i kiedy okazywać emocje.
Zwłaszcza przez tego, kto zadał jej najwięcej bólu.
Dobrze.
Przyznaję, że...
zawiodłem ją za życia.
Ale nie zawiodę jej po śmierci.
Nie możemy mieć wszystkiego. Wciąż się tego nie nauczyliśmy?
Nie możemy być prywatną rodziną, kiedy chcemy,
i publiczną, kiedy nam to pasuje.
Raz po raz staramy się być jednym i drugim.
Tak się nie da. Pora, żeby William się o tym przekonał.
Tak, jest nieśmiały, ale kiedyś będzie królem.
Jego matka zginęła, ludzie rozpaczają,
a on musi się zachować odpowiednio.
Bracia i siostry, niech Allah was błogosławi.
Za chwilę rozpoczniemy modlitwę dżanazah
za Emada El-Dina Mohameda Abdela Mena’ema Fayeda,
syna naszego drogiego brata
Mohameda Al Fayeda.
W tym czasie
prosimy Allaha,
żeby zesłał Mohamedowi Al Fayedowi
i całej jego rodzinie spokój i ukojenie.
Nadal nic z pałacu?
Nic.
Ale wysłaliśmy kwiaty?
Tak.
Oraz listy i prezenty. Żadnej odpowiedzi?
Żadnej.
A wiersz, który wysłałem, żeby złożyli go w jej trumnie?
Został odesłany.
Bez żadnego listu.
Czemu mnie nienawidzą?
Czy Arabom przeznaczone jest, żeby Zachód zawsze ich nienawidził?
Nie bierz tego do siebie.
Niby jak?
Nigdzie nie ma o tobie wzmianki.
Jakby zginęła tylko jedna osoba.
Ale w świecie arabskim, w Kairze, w Bejrucie, w Bagdadzie,
nazywają mnie bohaterem.
Nie patrz na Zachód.
Oczywiście, że tam patrzę.
Nie powinieneś.
Wygórowane oczekiwania nie są sprawiedliwe.
Nie da się ich spełnić.
Czy miałem wobec ciebie wygórowane oczekiwania?
Wybacz mi.
Wybacz mi...
że cię zawiodłem.
Byłeś idealny.
Nie byłem.
Bądź szczery.
Tylko prawda uśmierzy ten ból.
Nie, Dodi.
Nie zostawiaj mnie.
Miło widzieć, jak łączymy siły,
żeby zareagować na ten moment
narodowego smutku.
Cieszę się, że skłaniamy się ku publicznej ceremonii.
Jeśli wszyscy akceptują, by odbyła się w opactwie westminsterskim,
moja kancelaria ułoży listę uczestników.
Ale sugerowalibyśmy,
żeby lista odzwierciedlała sprawy, które były księżnej bliskie.
Chorzy na AIDS, ofiary min...
Książę William opuścił swój pokój i nikt nie może go znaleźć.
...oraz osoby z kręgów władzy.
William!
Niepotrzebna heca.
Weźmiesz Harry’ego?
- Może umiera. - Nie panikuj.
William!
- William! - William!
William!
- William! - William!
William!
- Znaleźliście coś? - Nie.
- Jak to się stało? - Zrobimy, co się da.
Mamy tu tylu ludzi...
- Wraca. - Dzięki Bogu.
Co za ulga.
- Nic ci nie jest? - Nic.
Dzięki Bogu.
Wszystko w porządku?
Biedak zniknął na 14 godzin.
Nigdy czegoś takiego nie robił.
Jeśli nawet on tak się zachowuje, to może Karol ma rację.
W jakiej sprawie?
Że cały kraj zachowuje się nietypowo.
Namawia mnie, żebym pomogła uspokoić nastroje.
W jaki sposób?
Jadąc do Londynu przed pogrzebem.
Wygłaszając oświadczenie
wyrażające ból, w którym wszyscy są pogrążeni.
Telefony zaufania są przeciążone.
Dorośli ludzie otwarcie płaczą na ulicach.
Nie waż się.
Rozsądek wkrótce weźmie górę.
Wytrzymaj.
Ciało Diany wyruszy w ostatnią podróż w sobotę.
Powtarzają się słowa krytyki, że królowa źle oceniła nastroje w kraju.
Emocje buzują, a niektórzy sądzą,
że rodzina królewska powinna wrócić do Londynu,
który stał się centrum narodowej żałoby.
Myślę, co powiedziałby o tym psycholog.
Mamy kraj, który jest niczym chore, niepocieszone dziecko.
I królową skrytą na uboczu, zimną i zdystansowaną.
Nie potrafi być matką dla narodu, dokładnie tak jak nie była nią dla nas.
To teraz nie pomaga.
Nieważne, czy chodzi o dzieci, czy o naród,
niechęć lub niezdolność do bycia matką może mieć konsekwencje.
Coś okropnego. Powinni tu być.
Według The Independent rosną nastroje antymonarchistyczne,
a Express prosi królową, by „pokazała, że ją to obchodzi”.
O tym właśnie mówię.
...odzwierciedla narastającą frustrację,
podczas gdy Balmoral milczy.
Z godziny na godzinę do stolicy przybywa więcej żałobników,
a w narodzie narasta frustracja.
Ludzie składają wieńce i wpisują się do ksiąg kondolencyjnych,
a rodzina królewska milczy setki kilometrów stąd, w Balmoral.
Christopher Peacock jest przed Pałacem Świętego Jakuba.
Wszyscy znają tło tej smutnej historii.
- Wszyscy wiedzą... - Mamo.
Zastanawiałem się...
Zastanawiałem się, czy może przemyślałaś tę sprawę.
Widziałaś relację w telewizji.
Łatwo byłoby machnąć na to ręką, powiedzieć, że to zbiorowa histeria,
ale im dłużej na to patrzę,
im większe są te tłumy, tym bardziej myślę,
że chodzi tu o coś dużo poważniejszego.
Ludzie są wstrząśnięci.
Piękna młoda kobieta zginęła w kwiecie wieku.
To naturalne, że gromadzą się
i wyrażają swój smutek.
Ale Korona
wznosi się ponad takie impulsy.
Na własne ryzyko.
Mamo, nie sugerowałbym tego, gdybym nie myślał, że to kluczowe
i że sprawy mogą przybrać niekorzystny obrót.
Czego ludzie ode mnie chcą?
Uwagi. I miłości.
Miłości?
I zrozumienia. I wsparcia.
I troski.
I empatii.
I teatralności.
I widowiska.
I ekshibicjonizmu.
Tak. Wszystkiego tego, co dawała im Diana.
Tego, co było dla nas takim wyzwaniem.
Ale za co ludzie byli jej tak wdzięczni.
Nie uważali tego za...
widowisko czy ekshibicjonizm.
Dawała im to, czego potrzebowali.
Choćby było to tylko potwierdzenie, że wszyscy zmagają się z bólem i smutkiem.
Że uroda i przywileje przed nimi nie chronią.
I za to ją uwielbiali.
Zadowolona?
W końcu wywróciłaś mój świat do góry nogami.
Nie chciałam tego.
Błagam.
Zobacz, co rozpętałaś.
To nic innego jak rewolucja.
Nie musiało tak być.
Ale zrobienie ze mnie wroga,
nie ze mnie osobiście, ale z tego, co reprezentuję...
sprawia, że można tak pomyśleć.
Przez noc liczba ksiąg kondolencyjnych wzrosła z 5 do 15.
Co może sugerować,
że personel pałacu nie spodziewał się tak...
Próbują ci pokazać, kim są. Co czują.
Czego potrzebują.
Wiem, że to przerażające, ale nie musi tak być.
Odkąd tylko pamiętają,
uczyłaś nas, co to znaczy być Brytyjczykiem.
Może czas pokazać, że możesz się też uczyć.
Proszę.
Jutro jedziemy do Londynu.
Co?
Słyszałeś.
Niech Bóg błogosławi Waszą Wysokość.
Gdy tylko będzie pani gotowa...
Jestem gotowa.
Za pięć, cztery, trzy...
Od okropnych wydarzeń zeszłej niedzieli
ludzie w Wielkiej Brytanii, jak i na całym świecie,
pogrążeni są w żałobie z powodu śmierci Diany.
Wszyscy próbujemy się z tym pogodzić na różne sposoby.
Niełatwo wyrazić poczucie straty,
bo po początkowym wstrząsie następuje fala innych emocji.
Niedowierzanie,
niezrozumienie,
gniew
i troska o tych, którzy zostali.
WSZYSTKIEGO NAJLEPSZEGO, HARRY
Wszyscy czuliśmy te emocje
w ostatnich dniach.
DIANA KOCHAŁA
To, co mówię teraz,
jaka wasza królowa i jako babcia,
mówię z głębi serca.
Po pierwsze, chcę oddać hołd Dianie.
Była wyjątkową i utalentowaną osobą.
Tak w dobrych, jak i złych chwilach
nie traciła zdolności, by się uśmiechać i śmiać.
I by inspirować innych swoim ciepłem i troską.
W tym tygodniu w Balmoral pomagaliśmy Williamowi i Harry’emu
pogodzić się z druzgocącą stratą,
którą ponieśli, a my wraz z nimi.
Nikt, kto znał Dianę, nigdy o niej nie zapomni.
Miliony, które jej nie poznały, ale czują, że ją znały, będą ją wspominać.
Ja sama wierzę, że jej życie jest dla nas lekcją,
tak samo jak niezwykłe i poruszające reakcje na jej śmierć.
Podzielam waszą determinację, by pielęgnować jej pamięć.
Myślimy też o rodzinie Diany
i rodzinach osób, które zginęły razem z nią.
Muszą teraz ukoić swój żal
i zmierzyć się z przyszłością bez swoich ukochanych.
MAMUSIA
Niech was Bóg błogosławi.
Nie reaguj.
Patrz przed siebie albo na ziemię.
Skup się na chodzeniu.
Krok po kroku.
Czemu płaczą za kimś, kogo nie znali?
Nie płaczą po niej.
Płaczą nad wami.
Mam nadzieję, że jutro wszyscy, gdziekolwiek jesteśmy,
wspólnie wyrazimy żal po stracie Diany
i wdzięczność za jej tragicznie krótkie życie.
To szansa, by pokazać całemu światu
naród brytyjski zjednoczony w smutku i szacunku.
Niech zmarli spoczywają w pokoju,
a my, każdy spośród nas,
dziękujmy Bogu za osobę, która przyniosła szczęście tylu ludziom.
PAMIĘCI VICTORII STABLE 1955 – 2023
Napisy: Krzysiek Ceran