Taç giyme töreni nihayet kapıda.
1953'ten beri ilk kez tanıklık ediyoruz.
Önümüzdeki üç gün bayram ilan edildi.
Tüm ülkede konserler verilecek, sokak kutlamaları yapılacak.
Eski kraliçenin duruma çok üzüldüğü ve kutlamalara katılmayacağı belirtiliyor.
Ya Rab, taht ve sana inanan kulların.
Çoğu insan II. Elizabeth'siz bir hayatı tahayyül dahi edemiyordu.
Ama tahtta geçirdiği neredeyse 50 yıldan sonra
Kraliçe Elizabeth gitti
ve yerine Kral Tony geldi.
Yeni Britanya'nın yeni bir hanedanı var.
İşçi Partisi.
Tanrı Kral'ı korusun!
Kral, yeni millî marş eşliğinde manastırdan ayrılıyor.
Gel benim dünyama
Yürü benim yolumda
Konuş benim sesimle
Bir melek olabilirsin sen de
Kulak ver şarkıma
Her şey daha iyiye gidecek
Daha iyiye gidecek
Seni buldum ya
Her şey daha iyiye gidecek
...siyasi makamların her zamanki tartışma ve çekişmeleri.
Başbakan'a olan kamuoyu desteği bir puan daha artarak
olağanüstü biçimde %66...
Dünya Servisi'ndeki meslektaşlarımıza geçmeden
BBC genel merkezindeki herkes adına sizlere iyi geceler dilerim.
Teşekkürler.
Başbakan konusunda ufak bir husus vardı.
Buyurun efendim.
Normalde başbakanların popülerliği beni pek endişelendirmezdi.
Oldukça gelip geçiciydi.
Ama Bay Blair farklı olabilirmiş gibi geliyor.
Halk onu gerçekten seviyor ve ülkenin ruhunu taşıdığını düşünüyor.
Aynı eskiden beni gördükleri gibi birleştirici bir sembol olarak görüyorlar.
Bay Blair bulabildiğimiz her ankette benden daha popüler olduğuna göre
belki de vakti gelmiştir.
Efendim?
Neyin yanlış gittiğini bulup nasıl telafi edeceğimizi...
...edeceğimi düşünmenin.
Bu isteğinizi anlıyorum
ama iyi bir fikir olup olmadığından emin değilim.
Kraliyet kendine varoluşsal sorular sormaz.
- Belki de sormalı. - Özgüven eksikliğine delalet eder.
- Zaaf göstermek olur. - Bilgiden zarar gelmez Robert.
Bence de.
Ve sanırım nihayet cevabı duymaya hazırım.
Teşekkürler. Adınız?
- Adınız? Üçüncü kat. - Simpson.
Merhaba, buyurun.
İstediğiniz yere oturabilirsiniz.
Hızlıca yerleşelim. Tuvaletler sağda.
Efendim, istediğiniz hedef gruplarla mülakatlar gerçekleştirildi.
Edinburgh, Leeds, Londra,
Birmingham, Bristol, Cardiff,
Manchester ve Liverpool'da.
Kraliyet ailesi.
Boş gezenin boş kalfaları.
18 yaşını geçmiş 2.000'den fazla kişiye
kraliyete dair bir dizi evet-hayır sorusu soruldu.
Kraliyet ailesini, Britanya toplumunun önemli bir parçası olarak görüyorum.
Katılıyorum.
Bu saygısızlık.
Kimi zaman hararetli tartışmalar yaşandı.
Nezaketi elden bırakmayalım.
Anketörler verileri inceledi ve sonuçları bizimle paylaştı.
"Kraliyet ailesi halktan kopuk mu" sorusuna
%69 evet cevabı verdi.
"Kötü mü yönlendiriliyorlar" sorusuna %62 evet dedi.
"Kamu parasının israfı mı" sorusuna %54 evet dedi.
Merhamet yoksunu olup olmadıkları sorusuna %53 evet dedi.
Galler Prensesi'ne ölümünden önce ve sonra haksızlık yapılıp yapılmadığı sorusuna
sarsıcı biçimde %66 evet dedi.
İskandinav ülkeleri veya Hollanda gibi küçük ve daha işlevsiz bir kraliyete
%54 evet dedi.
"Monarşi mevcut hâliyle devam etmeli mi" sorusu sorulduğunda ise
buna katılanların oranı sadece %10'du.
Kendi anketimi yapmak istiyorum.
Kaçımız anketlerin aptalca bir fikir olduğunu düşünüyor?
- Aynen öyle. - Ne düşündükleri niye umurumuzda ki?
Çünkü belki bir şeyler öğreniriz.
Anladığım kadarıyla örneklem toplumu temsil edecek biçimde seçilmiş.
Monarşi gibi kalıcı bir şeyin pazarlamacıların insafına bırakılması
bence tam bir aymazlık.
Bence bu kadar popüler olan bir Başbakan'ın döneminde
halkın bize desteğinin bu denli azalması manidar.
Evet.
Böyle bir desteği bir tek Winston zirvedeyken gördü.
Tahtta geçirdiğin yıllarda hiç mi bir şey öğrenmedin?
Başbakanlar hep popülarite ve iyi niyetle gelir...
Birkaç yıl sonra da itibarları sarsılmış, sağlıklarını yitirmiş hâlde çıkarlar.
Evet, aynen öyle.
Bence bu kez durum farklı olabilir.
KIRSAL BRİTANYA
Tamam.
İyi akşamlar.
Orta Doğu Avrupa'da
yeniden bir savaş görmeyeceğimizi umuyorduk.
Maalesef savaş başladı ve bunun tüm dünya için sonuçları olacak.
Bu gece, NATO müttefikleri
Sırp askerî hedeflere karşı bir harekât başlattı.
Slobodan Miloseviç korkunç bir diktatördür.
Sistematik ve şiddetli bir biçimde masum sivillere zulmeden bir diktatör.
Durdurulması gerek.
Hedefine ulaşmasını engellemek bizim ahlaki görevimizdir.
Özgür ülkelerde yaşayıp bunun uzaktaki bir çatışma olduğunu,
çözümün başkasına düştüğünü düşünenlere
özgürlüklerine değer veriyorlarsa tarafsız kalamayacaklarını söylüyorum.
Bu savaş sizin de savaşınız.
NATO'daki ortaklarımızın Sırplara karşı birleşmesi olumlu
ama ahlaki bir amaca sahip olmak ayrı, askerî başarı apayrı.
Her hedefin komite onayından geçme zorunluluğu
karar mekanizmasını çok yavaşlatıyor.
Hava harekâtı birkaç güne biter diyorduk.
Ama iki hafta geçti ve pek bir gelişme katedemedik.
Sırplar bize gülüyor.
Okuduğuma göre sorun bulut örtüsüymüş.
Amerikan bombardıman uçaklarının açık havaya ihtiyacı var.
Dünyanın en gelişmiş silahları havayla mı başa çıkamıyor?
İşte o yüzden kara harekâtı gerek.
Başkan Clinton'a 80.000 askerle sınırlı bir işgal önerdim.
Sırp güçlerini Kosova'dan itip mültecilere güvenli bölgeler kurabiliriz.
Ama çoğu Amerikalının Yugoslavya'nın yerini bile bilmediğini,
Amerikan askerlerini riske atamayacağını söyledi.
- Evet. - Çok can sıkıcı.
Ama pes etmeyeceğim. Ahlaken...
...doğru olan bu.
Bay Blair bugün normalden çok daha kararlıydı.
Tecrübelerime göre,
başbakanlar ya iç politikaya odaklanır ya dış politikaya.
Şu aşamada icraatlarına bakıldığında Bay Blair dışa odaklı gibi geliyor.
Evet, siyaset erbabı sendromu.
Sence kraliçe olarak ben hangisiyim? İç politika mı, dış politika mı?
Güzel bir soru.
İlk bakışta hemen anlaşılmayabiliyor.
Milletler Topluluğu sizin için öyle önemli ki
dış politika denebilir.
- Bu size. - Sağ ol.
Başka kim Malavi devlet başkanının adını anında hatırlayabilir?
Bakili Muluzi.
- Ya da seçimin en yakın olduğu üyeyi. - Fiji, geri kabullerinden beri ilk kez.
Ama yine de Britanya Adaları'nın dört bir yanına verdiğiniz önem
iç politika odağınızı gösteriyor.
Bugünkü Kadınlar Enstitüsü etkinliğini düşünün.
Konuşmayı kendiniz kaleme almanız ne kadar ilgili olduğunuzu gösteriyor.
Elbette.
Orta İngiltere'nin cefakâr, çalışkan taşralı kadınları...
Hafife almaya gelmezler.
SAVAŞ KUŞBURNU
KOSOVA'YA YARDIM
Kadınlar Enstitüsü hareketi Britanya'da 1915'te başladı.
Galler'de bir bahçe kulübesindeki mütevazı başlangıcından beri
üye sayımız ve hedeflerimiz dikkat çekici boyutlara ulaştı.
Kraliçe olduğumdan uzun süredir Enstitü'nün üyesiyim.
Savaşa bulunduğumuz katkıları birçoğunuz hatırlayacaktır.
Ürün yetiştirmekten tahliye edilenlere yardıma kadar.
Şurup yapmak için kuşburnu topladığım çok güzel anılarım var.
- Kuşburnunu hatırladınız mı? - Evet.
C vitamini eksikliği için.
Birleşik Krallık'ta Kadın Enstitüsü'nün yaklaşık 250.000 üyesi var.
Neredeyse Hull'ın nüfusu kadar.
Tüm sakinlerinin Enstitü'den olduğu, Enstitü'nün yönettiği bir şehir düşünün.
Evet.
- Ülkenin en temiz sokakları orada olurdu. - Evet.
- Hiçbir iş gecikmezdi. - Evet.
Erkeklerin işlerini alırdık.
Hayır, patronluk taslamıyorum. Seni kötü göstermeye... Evet.
Hayır, anlıyorum. Tamam. Peki, görüşürüz.
- Sonra "Şuna cevap ver Tony" dedi. - Lütfen aksanını taklit etme.
"Siz kaç kara birliği hazırlıyorsunuz?"
Ben de "Bak Bill" dedim.
"Olay sayılarda değil, büyük resme bak. Ya Miloseviç kazanırsa?
NATO'nun itibarı tehlikede."
O da dedi ki...
"NATO'nun itibarı sarsılacağı kadar sarsıldı."
- Sen aksan yapıyorsun ama. - Daha iyi yapıyorum.
NATO hava harekâtı başarısız olduğu için ona gittiğini biliyor.
Ama yine de Amerikan birliklerini göndermiyor.
İç politikada kendisine bir artı katmadan Vietnam gibi olmasından korkuyor.
Beyaz Saray'ı menfaatlerine hitap ederek ikna edemezsin.
En iyi yaptığın şeyi yap.
Vicdanlarına hitap et.
Biz bu akşam Şikago'da bir araya gelirken
Avrupa'da korkunç şeyler oluyor.
Kosova'da mültecilere neler yapıldığını gören hiç kimse
NATO'nun askerî harekâtının haklı olduğundan şüphe edemez.
Ama davamızı savunmaktan fazlasını yapmalıyız.
Başarılı olmalıyız.
Bunun için de size ihtiyacımız var.
Birleşik Devletler'e.
Siz dünyanın en güçlü ve en zengin ülkesisiniz.
Büyük bir devletsiniz.
Eminim
her şeyin sizden talep edilmesi zor ve sinir bozucudur.
Her krizde kapınızın çalınması,
her zaman, her yerde yapılması gerekenin sizden beklenmesi.
Eminim sık sık "Bunun bizimle ne ilgisi var?" diyorsunuz.
ŞİKAGO İŞ FORUMU
Ama güçlü devletlerin
o gücü akıllıca kullanma sorumluluğu vardır.
Size ihtiyacımız var.
Amerika'nın masada olmasına ihtiyacımız var.
Size şunu söyleyeceğim.
Kendinizi bir daha dışa kapama doktrinine kaptırmayın
çünkü dünya böyle bir şeyi kaldıramaz.
Lütfen dışa dönük bir ülke olarak kalın.
Vizyonunuzu ve hayal gücünüzü koruyun, sizi siz yapan şey bu.
Bunu yaparken de
Britanya'nın dostunuz ve müttefikiniz olduğunu unutmayın.
Yanınızda olacağımızı, sizinle çalışacağımızı hatırlayın.
Herkesin barış ve refah içinde yaşayacağı bir geleceği
birlikte inşa edeceğiz.
İnsanlığı korunmaya değer kılan tek hayal işte budur.
Teşekkürler.
Ne konuşma ama!
Başbakan Amerika'da çok başarılı olmuş.
New York Times'da yazana göre Başbakan'ın yeni bir lakabı varmış.
Kral Tony.
Wall Street Journal ise
tereddütteki Beyaz Saray'ı ikna çabalarına arka çıkmış.
Ama bence işi en iyi özetleyen Chicago Sun Times.
Bay Blair'ın tüm şehri karizmasıyla büyülediğini,
Amerikalıların "Keşke böyle bir başkanımız olsaydı" dediğini aktarmış.
Vay canına.
Clinton kara harekâtına olumlu bakmaya başlamış.
Bu durumda Miloseviç ve Sırp güçleri
ya savaşacak ve sonucunda ağır hezimete uğrayacak
ya da çekilecekler.
Bence onlar bile ikinciyi seçmek gerektiğini bilecektir.
Yani...
- Başbakan başardı desene. - Öyle görünüyor.
Bu olağanüstü bir siyasi başarı.
- Başbakan geldi Majesteleri. - Majesteleri.
- Umarım yolda kayıp düşmemişsinizdir. - Af buyurun?
Suda yürümek kolay olmasa gerek.
Lütfen oturun.
Batı'ya baskı yaptınız,
bu soykırımı ve vahşeti oturup izleyemeyeceklerini hatırlattınız.
Hem de bunun sonucunda NATO tek bir zayiat bile vermedi.
O konuda övgü Amerikalıların.
Kara harekâtının işaretini verdikleri an Miloseviç sona gelindiğini anladı.
Ama Clinton'ın fikir değiştirmesi sizin sayenizde oldu.
Popülarite başka şey, nüfuz sahibi olmak başka.
Tebriklerimi sunarım.
Şu an dünya sahnesinde açık ara farkla en ünlü ve sezgisi güçlü lidersiniz.
Ben de
bunun ışığında...
Kraliyetin son yıllarda çok iyi bir dönem geçirmediği malumunuz.
Bizim değerlerimiz ve ülkenin değerleri yer yer birbirinden ayrıştı.
Buna karşın siz başbakan olduğunuzdan beri
ülkenin nabzını herkesten iyi tutma kabiliyetini gösterdiniz.
O yüzden sormadan edemeyeceğim.
Siz ne yapardınız?
Başta siz olsaydınız durumumuzu nasıl değiştirirdiniz?
Monarşinin başında ben mi olsaydım?
Benim yerimde olsaydınız.
Kral olsaydım?
Evet.
Tanrım...
Bu kadar temkinli biri için bu büyük bir muhakeme eksikliği.
Altı üstü tavsiye, dinlemek zorunda değil.
- Ama istediği kişiye bak. - Başbakan.
- Modernlikçi bir reformcu. - Kraliçe'nin başdanışmanı.
Başdanışmanı benim.
Esasında yasal açıdan bakarsan başdanışmanı o Robert.
Yapmak istediğimiz beş büyük değişikliği konuşalım.
Modernleşme. Tasarrufa gidiyoruz.
Herkes kemer sıkıyor, aynısı Kraliçe'ye de düşer.
- Örnek? - Şuna bakın.
Kraliyet treninin seyahat başına yemek ücreti 1.500 sterlin.
Yeni İşçi Partisi'yle tanışsınlar.
Eğri oturup doğru konuşalım, bu çağdışı ve dışlayıcı bir feodal sistem.
Bin yıllık kalıtsal imtiyaz üstüne kurulmuş.
Stonehenge'i modernize etmek daha kolay.
Önce monarşiyi halledelim, tarihî anıtlara sonra bakarız.
İkisi de aynı şey değil mi?
Dışarıdan sıkıcı görünüyor ama idari reform lazım.
Kraliyet, devlet memuru gibi olmalı.
- Evet! - Hesap sorulabilirlik.
Bundan daha önemli hiçbir şey yok.
Bir Katolik'le evlenmenin yasak olması.
İnsan Hakları Yasası'nın 12. maddesi istediğiyle evlenme özgürlüğüdür.
- Bizim "Kraliyet Avukatı"na bak. - O da yanlış, "kıdemli avukat" denmeli.
Bence böyle aktarabiliriz.
Kemer sıkmaya hazır oldukları açıklaması Saray'ın kendisinden gelse daha iyi.
Bir değişiklik şart, bunu biliyor.
- Evet, seçmen monarşiye karşı değil. - Bir versiyonunu klasöre ekler misin?
Baştan aşağı yanlış Tony.
Ciddiyim. Yanlış.
Değişiklik gerek.
Öncelikle bana bu fırsatı tanıdığınız için teşekkür ederek başlamak istiyorum.
Çoğu zaman bu ülkedeki monarşiye pek ciddiyetle yaklaşmıyoruz.
Sizi kırıcı ve anlamsız dedikoduların odağı hâline getiriyoruz.
Öyle mi? Fark etmemiştim.
Ama en yakın danışmanlarımla mütalaa ettikten sonra
hepimiz kraliyetin reform ihtiyacı olduğunda hemfikir olduk.
Galler Prensesi Diana'nın ölümünden sonra bu zaten aşikârdı.
İnsanların tuttuğu yoğun matemin bir değişim hareketine döndüğünü gördük.
Zaten üstüne düşündüğünüzü bildiğim bir şeyle başlayacağım.
Veraset konusu.
Evet.
İlk kız çocuğunun veraset sırasında düşürülmesinin
modern bir topluma uymadığı konusunda eminim hemfikiriz.
Ailemin en büyük çocuğu olarak prensip olarak katılıyorum.
Ama asırlardır süregelmiş kraliyet yasalarını değiştirmek zor.
Devlet başkanı olduğum diğer 15 ülkenin de onayı gerek.
İnsan yeter ki istesin, değişim hızla sağlanır.
Diğer bir konu ise şeffaflık.
Hükûmet, bir Bilgi Edinme Özgürlüğü yasası çıkaracak.
Bence benzer bir şey kraliyete de yarayabilir.
Performansa, varlıklara, maaşlara dair yıllık bir rapor, hesap verme sorumluluğu.
Kraliyeti halka açık bir şirket,
halkı da tebaa yerine hissedar olarak düşünün.
Peki.
III. William, Protestanlığı korumak için Veraset Kanunu'nu çıkaralı 300 yıl olacak
ve bizimki gibi çoğulcu bir topluma pek yakışmayan
Katolik karşıtı görülebilecek bazı hükümlerin
masaya yatırılmasını isteyenler giderek artıyor.
Kraliyet ailesi mensuplarının Katoliklerle evlenmesine izin vermek tamam
ama Katolikler veraset sırasına girerse Katolik bir hükümdar gelebilir.
- Elbet bazı teknik sorunlar olacak. - Bu teknik sorundan öte bir şey.
Anglikan Kilisesi'ni lağvetmiş oluruz.
Çeperinde gezmek yerine asıl sorulara odaklanmamız gerek.
Başbakanı atamak hükümdarın görevi midir?
Elbette, sonuçta hükûmet hükümdarın adına kuruluyor.
Ama parlamento feshetme yetkisi, yasa için kraliyet onayı gerekmesi...
İsveç'te böyle değil.
Bu görevleri Avam Kamarası başkanı yerine getirebilir.
Ordunun başkomutanı hükümdar mı olmalı? İsveç'te ve Hollanda'da öyle değil.
Bu da beni nihayet görkem ve şaşaa konusuna getiriyor.
Kraliyet bünyesindeki sembolik rollere bir göz attım.
Aralarında babadan oğula geçen Doğancıbaşı ünvanı var.
Evet, Murray. Ne olmuş ona?
Liyakat yerine soya dayanmasının bir sebebi var mı?
Kraliçe'nin Şifalı Bitkicisi ve Hükümdarın El Yıkayıcısı.
Hükümdar başına bir tane seçiliyor. Holyroodhouse Sarayı'na özgü.
Kraliyet Sandalcıbaşısı ve 24 Kraliyet Kürekçisi...
Oysa kraliyet sandalı 1849'dan beri kullanılmadı.
Kuğuların Muhafızı?
İngiltere'nin iç sularındaki kuğulara birinin bakması gerek.
Kuğuların vesayeti kraliyete tanınmış bir hak.
Ama hakkaniyetli bir hak mı?
Bu 12'nci yüzyıldan kalma bir pozisyon.
Saray ziyafetlerinde kuğu yendiği için çıkarılmış.
Ama kuğu artık masada kendine yer bulamadığına göre
bu rolü nasıl gerekçelendireceğiz?
Krallar ve kraliçeler yemese de kuğulara bakacak biri lazım.
Bir sakatlıkları var mı diye bakıyoruz. Habitatlarını koruyoruz.
Britanya Ornitoloji Vakfı halkalama yapıyor.
Onları koruyoruz.
Daha en çağdışı olanına gelmedik bile.
Törenler. Parlamento açılışı. 10 protokol görevlisi şart mı?
Aralarında Kızıl Ejder Ulağı ve Maltravers Büyük Elçisi var.
Altın Muhafız, Gümüş Muhafız, Devlet Kılıcının Efendisi...
Önerimiz şu,
bu ünvanlardan kurtulmak, boşa bağlanan maaşları kesip atmak
faydalı bir taviz olabilir.
Bir halka ilişkiler zaferi de.
Elbette iyice düşünüp taşınmam gerek.
Majesteleri.
E, nasıl geçti?
- Biraz soğuk. - Şaşırmadım.
Ama önerilerimizi düşüneceğine söz verdi.
Düşünmezse ve halkın canına tak ederse günahı kendi boynuna.
Britanya olgun bir ülke ve demokrasi. Bu saçmalıklar olmadan da ayakta kalır.
Tüm hayatını monarşiyi korumaya adamış.
Hayatta kalabilmeleri için değişim gerektiğini biliyor olması lazım.
Onlar değişmek istemiyor ki Tony.
Muhtemelen hayatta kalmanın tek yolunun
bu çılgınlığa iyice kapılmak olduğunu düşünüyor.
- Katolik Kilisesi gibi. - Kiliseyi bu işe karıştırmayalım.
Ama kilise modernleşti ve tutucu kesim hâlâ öfkeli.
Niye?
Çünkü Latinceden, mucizelerden ve mistisizmden uzaklaşıldı
ve insanlar ilgilerini kaybetti.
- Bu farklı. - Öyle mi?
- Sırada Bay Hawkins var. - Benim.
Buyurun, oturun lütfen.
- Kuğular. - Evet, ben Kuğuların Muhafızı'yım.
Rolünüz kraliyet tarihinde en eski rollerden biriymiş.
Doğrudur efendim.
Zaman içinde ünvanın kendisi çok kez değişti.
Kral'ın Kuğu Kolcusu, Kral'ın Kuğucubaşı
ve nihayet günümüzde Kuğuların Muhafızı.
- Tam olarak ünvanınız nedir? - Kraliçe'nin Şifalı Bitkicisi'yim.
- Kraliçe'nin Kum Rehberi. - Cam ve Çini Dolabı Levazımcısı.
Rolünüzün gündelik gereksinimlerini anlatır mısınız?
Tüm kraliyet saraylarındaki
cam ve çanak çömlekleri denetlemekle görevliyim.
Stokları denetim altında tutuyorum, her türlü hasara karşı koruyorum.
Elinizdeki nedir?
Kuğu Yasaları, Fermanları ve Gelenekleri.
O zamanki adıyla Kral'ın Kuğu Kolcusu'na yetkisini veren metin.
Asırlardır rehberimiz oldu.
Tahminimce 1482'deki IV. Edward'ın hükümdarlığından beri.
Körfez bambaşka bir yer hâline geldi.
Büyük gelgitler ve yoğun yağış sahili tanınmayacak hâle getirecek.
Küçük ve sığ oyukların derin akarsu yataklarına döndüğünü gördüm.
Resmî ünvanınız nedir?
- Kraliyet Astronomu. - Kraliyet Çalgıcısı.
Wash Kaptan-ı Deryası.
Ayrıca görevlerim arasında
170 adet işlemeli beyaz keten peçeteyi katlamak da var.
- O siz misiniz? - Evet.
Çok beceriklisiniz. Nasıl yapıyorsunuz?
Flemenk şapkası usulü peçete katlamayı iyi bilen insan çok azdır.
"Kuğu saf ve zarif bir hayvandır."
15'inci yüzyıl kaligrafisi pratiğin nasıl?
Biraz paslandım ama bakalım.
"Tüyleri karlar kadar beyaz
ve bir o kadar da kısa ömürlüdür.
Çünkü güzelliğin ve iyiliğin geçiciliğini temsil eder.
Biz her ne kadar saltanatımız hiç bitmesin istesek de
hiçbir şey ebediyen sürüp gidemez."
Görüşmeler uzadıkça iyice üzüldüm.
Ben de.
Geleneği görmek içimi gururla doldurdu.
Sanırım favorim
Saray Yatak Levazımcısı'ydı.
Evet.
Ya da Wash Kaptan-ı Deryası.
Meclis Başkanı kapıyı çalmasın, Lordlar Başnazırı geri geri yürümesin mi?
Onur kavuğundan da kurtulmak istiyorlarmış.
Muhtemelen sadece asilzadeler giyebildiği için.
Ama öyle parlak renkli ve öyle karakteristik ki.
Sanki kızıl bir derya gibi.
Halkla ilişkiler açısından bakınca bir iki taviz vermek mantıklı olabilir.
- Ciddi misin? - Bizi elitizm ve şaşaayla suçlayamazlar.
Asıl mesele o değil ki.
Meclis açılışı seremonisinin tek amacı hükümdara haddini bildirmek.
Meclis Başkanı kraliyeti temsilen Avam Kamarası'nın kapısını çalar
ve üç kez reddedilir.
Neden?
Çünkü bir kral en son
haddini aşıp Avam Kamarası'na girdiğinde
hem iç savaşla hem I. Charles'ın ölümüyle sonuçlandı.
Parlamento hükümdarı uyarıyor.
"Unutma, burada güç bizde" diyor.
Yine de meclise at arabası ve süvariler eşliğinde gidiyor.
Yüzlerce muhafız yolda sıra oluyor.
Pek alçakgönüllü bir giriş gibi gelmiyor.
Alçakgönüllülüğü Galler Prensi'nden mi öğreneceğiz?
Galiba öyle.
Monarşiyi daha rasyonel ve demokratik bir çizgide yürütmenin bence bir zararı yok.
Ama monarşi rasyonel değildir. Demokratik, mantıklı ve adil de değildir.
Bunu hâlâ öğrenemedik mi?
İnsanlar bir saraya gelip kendi evlerini görmek istemiyor.
Bir törene ya da resmî ziyarete geldiklerinde,
bize yaklaştıklarında büyü ve gizem görmek istiyorlar.
Esrarlı, eksantrik, sembolik bir şey.
Ulaşamayacakları bir şey görmek istiyorlar.
Başka bir dünyaya girmiş gibi.
Bizim vazifemiz bu.
İnsanları bambaşka bir dünyaya götürmek.
Onlara dünyayı ve ellerindekileri hatırlatmak değil.
Aynen öyle.
Beyaz Saray'da başkanlık seçimi
çekişmenin şiddetli olduğu Florida'da oyların yeniden sayımına kalmıştı.
İşçi Partisi'nin birçok üyesi Başkan Yardımcısı Al Gore'u destekliyordu.
Ama gecenin geç saatlerinde gelen dramatik bir kararla
Amerikan Yüksek Mahkemesi beşe dört oyla sayımı durdurdu
ve başkanlığı fiilen Teksas valisi George W. Bush'a devretmiş oldu.
Bay Blair'ın en yakın müttefiki hiç tanışıp konuşmadığı biri olacak.
O kadar tuhaftı ki. Clinton'lar veda ziyaretine gelmişti.
Karar verilirken Chequers'da bizimle kalıyorlardı.
Hep birlikte gecenin bir yarısı oturup CNN izledik,
seçimi öyle takip ettik.
Eyvah.
Ertesi gün Clinton, Warwick Üniversitesi'nde konuşacaktı.
Kendisini ben takdim edecektim.
Yakın arkadaşımın gözü önünde
yeni başkan Bush'u tebrik etmek zorunda kaldım.
Cumhuriyetçi bir Beyaz Saray işinizi zorlaştıracak mı?
Olumsuz düşünmek için bir sebep yok.
Hem artık kıdemli olan benim.
Başkan Bush'u etkileyebileceğimi düşünüyorum.
- Majesteleri. - Başbakan.
Meclis açılışı için bazı öneriler göndermiştik,
bakabildiniz mi?
Bakmakla kalmadım, ailece konuştuk.
İnanmayacaksınız ama, ilk çocuğum doğduğunda
içişleri bakanının kraliyet doğumuna tanıklık etmesi hâlâ âdettendi.
Babam benim de rızamla buna bir son verdi.
Yani reforma karşı değilim.
Mühim olan neyi muhafaza edip sınırı nerede çizeceğimiz.
Teşekkürler.
Saraydaki tüm pozisyonlara dair detaylı bir inceleme yaptık.
Ama karşılaştığımız şey müsriflik, savurganlık, lüks
ya da bir sürü uydurma ünvan değildi.
Onun yerine farklı farklı kıymetli uzmanlık alanları,
aynı aile içinde nesilden nesle aktarılan beceriler gördük.
Bu sürekliliği sağlayan da kraliyetin ta kendisi.
Bizi bugün ve yüzyıllardır büyülü kılan kraliyetin değişmezliği.
Bizim gücümüz gelenekten gelir.
Bizden önce gelenlere saygı göstermekten,
nesiller boyu edinilen bilgi ve birikimin korunmasını sağlamaktan.
Çözüm her zaman modernizm değildir.
Bazen eskiye bağlı kalmaktır.
Güzel. Hazır mısın?
Tamam, al bakalım.
- Rahatsız mı ediyorum efendim? - Robert. Tabii ki hayır.
- İçime su serpildiğini söylemek istedim. - Aklımı başıma topladığım için mi?
Bence bizi farklı kılandan taviz vermenin kıyısından döndük.
Buyur.
O yüzden düşünüyordum da...
Benim görevden ayrılmam en iyisi olabilir.
- Robert... - Gerçekten efendim.
Çok kritik dönemlerde Saray halkın nabzını tutamadı.
- Bu konuda suçun büyük kısmı bende. - Bu doğru değil.
Bu bir mizaç ve gerektiğinde esnek olabilme meselesi.
Ama ben artık yaşlı bir adamım. Bana kalsa hiçbir şeyi değiştirmem.
Dünya benim için siyah beyaz.
Ya her şeyi olduğu gibi muhafaza edersiniz
ya da Batı artık eski Batı olmaz.
Ama biraz renovasyon için tüm binayı yıkmak şart değil.
Yardımcım Robin Janvrin bunun için çok daha uygun biri.
Dünyaya daha hâkim.
Yükselmeyi de hak ediyor.
Eminim Robin harika bir özel kalem olacaktır
ama kendisi hâlâ çok genç.
Seni kalman için ikna edemez miyim?
Bazen bir günah keçisi gerekir.
Hem bu şekilde herkes kazançlı çıkacak.
Halk mesajı almış olacak,
siz daha iyi bir danışmanlık alacaksınız,
ben de kriket oynayabileceğim.
Nasıl olacak bilmem. Elim kolum bağlanacak.
Bağlanmaz efendim, siz halledersiniz.
Bu son meseleyi yardımım olmadan çok iyi kotardınız.
Her anından şeref duydum efendim.
Son olarak, Milenyum Şehri ilan edilen Brighton ve Hove ziyaretiniz var.
Evet.
Size hazırladığım programın
hem geleneksel bir yanı hem de modern bir havası var.
Biri Pavilion'da öğle yemeği.
Büyük büyük büyük büyük amcanız IV. George şerefine.
Diğeri Sussex İnovasyon Merkezi ziyareti.
Maggie adında robot bir böceğin gösterimini izleyeceksiniz.
Peki.
Bilmek isteyebileceğiniz son bir şey...
Başbakan...
Evet?
Orta İngiltere'ye desteği pekiştirme çabaları kapsamında
Kadınlar Enstitüsü'nde konuşma yapmaya karar vermiş.
Öyle mi?
Pek onluk bir grup değiller.
Ama şaşmaz muhakemesine her zaman hayranlık duymuşumdur.
Kendini herkese sevdirebilme yeteneğine de.
Eminim bu kez de öyle olacaktır.
Kadınlar için modern bir ses.
Net ve takdire şayan bir hedef.
Ama değişim ve yeniliğin şekillendirdiği yeni Britanya'da
modern olmak tam olarak ne anlama geliyor?
Kimi gelenekler vardır ki göğsümüzü kabartır
ama geleneğe körü körüne bağlı kalamayız.
21'inci yüzyılda kendimize sormamız gereken soru
hangi değerleri teşvik etmek istediğimiz.
Geçmişin en iyi yönlerini almalı ama onun esiri olmamalıyız.
Eski usul uygulamalar kimi zaman yeniliğin önüne geçer.
Hem ben hem İşçi Partisi
modern dünyadaki hızlı değişime ayak uydurabilmek için
yeni ve güncel bir toplum kavramına ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz.
İşçi Partisi'nin başına seçilme sebebim
bize radikal bir görev düştüğünü,
bu ülkede sadece siyaseti değil,
ülke yapısını ve ülkenin ruhunu da değiştirmek gerektiğini biliyor olmamdı.
"Radikal" korkulması gereken bir kelime değil.
Kucaklamamız gereken bir kelime.
Çünkü radikal olmadığımız sürece amacımıza ulaşamayız.
Lordlar Kamarası'nda yaptıklarımıza bakın...
Kalıtsal imtiyaza karşı sert tedbirler aldık.
Teşekkürler.
Dünya hızla değişiyor.
Peki, tamam.
Değişim zor, biliyoruz.
İnsanların korkup geleneğe sarılması çok normal.
Başbakan muhtemelen bugünkü siyasi mücadelesinde
Kadınlar Enstitüsü'yle takışmayı planlamıyordu.
Kadınlar Enstitüsü başkanı
Blair'ı siyaset yapmaması konusunda uyardığını söyledi.
...değişimi engelleyen güçlere karşı durmak...
Bırakın da Başbakan konuşsun!
Hayır!
Çok verimli bir sohbet oluyor.
Amerika'yı, hatta dünyayı büyünüz altına alıyorsunuz
ama Kadınlar Enstitüsü'nü cezbedemediniz.
Yardımcılarım zaten istememişti, iyi bir azar işittim.
Enstitü siyaset üstü olmakla övünür, sizse siyasete girdiniz.
Aldığım tüm eleştiriler arasında "fazla politik olmayı" kabul edebilirim.
Aynı size "fazla asil" denmesi gibi.
Zaman içinde asaletin fazlası olmadığını anladım.
Olacaksanız tam olmanız gerek.
Ezilip bükülmeden.
Anlıyorum.
E...
Haberiniz vardır.
AB, yaklaşan Portekiz zirvesinden önce
Temel Haklar Bildirgesi'nin yeni versiyonunun taslağını paylaştı.
Umudumuz, AB'nin faaliyet alanına sadık kalınacağı yönünde.
Zaten var olan hakları özetleyeceklerdir. Ama eğer olur da...
SHAY LEONARD ANISINA 1970 - 2023
Alt yazı çevirmeni: Doğa Uludağ