FLORENTZIA, ITALIA
Janaria!
Ama, oilasko bat harrapatu dut!
IZURRI BELTZA
Ama!
Non jarriko dut?
Ez dakit non jarri behar dudan.
Ene emaztea
hilda dago!
Ene emaztea hilda dago!
Ene emaztea hil egin da!
- Hil! - Hori bai maitasun-istorio polita.
Nire senargaiak horrenbeste maiteko nau?
Berorren gorpua berori hil eta askora beso artean edukitzeko adina?
Jakina!
Ene emaztea hilda dago!
Ni arduratuko naiz, padrona.
- Hilda dago! - Baduzu soinekoa?
Sartu dituzu nire pastoral-tapizak?
- Eskerrak gogorarazi didalako. - Hil!
Doktore, ene alaba.
- Doktore, mesedez. - Barka, ezin dut.
- Lagundu! - Utzi.
- Ene alaba. - Lagundu.
Askatu!
Otoiak salbatuko zaituzte.
- Ez! - Gezurtia!
- Utzi, jode! - Gezurtia!
Ez iezaguzu ihesik egin! Nora zoaz?
Doktore.
- Padrone? - Doktore, trabatuta nago.
Ez kezkatu, banator.
Lagunduko diot berorri.
Tunika honek mahuka gehiegi ditu.
- Ez da segurua. - Bale.
Pozten naiz esna dagoelako, padrone Tindaro. Goazen landetxera.
Fiesoleko Leonardo delakoa pertsona landatarra da?
Han pentsalaririk egongo da? Edo denak izango dira xinpleak?
Berorrek irakatsiko die, ziur.
Florentzia arriskutsua da berorren osasunerako.
Gorotz beltz-beltzak bota ditut gaur goizean.
Neuk ebaluatuko ditut berorren gorotzak.
- Mukizapian egin dut. - Ederki.
Begiratu bat, eta bagoaz.
Badakit askotan aitortu dudala hau, eta askotan
damutu zaidala, baina harrokeriak arima astuntzen dit.
Zein eder nengoen nire ezkontzan...
Ezin politago.
Harrokeria, handikeria doilorra.
Barka biezat berorrek.
Gezur bat ere aitortu behar dut. Esan egin...
Barkatu eragozpena. Gurdia zain dugu.
Ez dut amaitu.
Nagia, inbidia, oihalak nahastu izana
eta tentazioa falta zaizkit.
Neifile, gonbidapenaren arabera, afari bat egongo da.
Horrelakoetan, platerik onenak zerbitzatzen dituzte.
Gero, pasta baino ez da egoten.
Zaude. Aita, zer penitentzia dut?
Landetxea urruti da. Bidean erregu dezakezu absoluzioagatik.
Egia da.
Pena galanta, e?
Bai.
Guzti-guztiak dira norbaiten aita, edo ahizpa, edo...
Botak! Niretzat!
Hori bai zortea.
Ez ezazue ukitu. Beste bat da.
Xelebrea zara, gero, Licisca.
Nolatan lagunduko dio horrek nire aitari?
Izurria lurrikarek askatutako aire madarikatua omen da.
Kutunek aire txarra uxatu, eta infernura itzultzen dute.
Eta loreak?
Loreek gorputzean sartzea eragozten diote aire txarrari.
Ba ote, arbi-lore?
Orraztu nazazu.
- Berorren aita atondu... - Orrazteko ba.
Gogaikarria zara.
Nire amaren orraziaz.
Hil egingo da.
- Ez esan hori. - Hala da.
- Umezurtza izango naiz. - Ez da umezurtza izango.
Berori gurasorik gabeko emakume heldua izango da.
Ez dakizu hau nolakoa den, Licisca.
Zorionekoa zu. Jaiotzatik zara umezurtza.
Soraioa zara erabat gai honetan.
Bai, arrazoi du. Sentitzen dut, padrona.
Tira, senarrik gabeko umezurtza izango naiz.
Ez dut irtenbiderik.
Hau gaur jaso dut.
Zer dio?
Piero barone ak ez dit ezkontzeko mandatu egingo,
hilda dago eta.
O, ez.
O, padrona, sentitzen dut.
Berorrek gorroto zuen baina.
Eta horrek zer axola dio?
Imajinatzen dut berori behartuta egongo zela senarrarekin denbora ematera,
ezkondutakoan.
Zuk eta biok ihes egingo genuke, ahuntzak besarkatzeko
edo landan egiten duten dena delako hori egiteko.
Lo ezinean, istorioak kontatuko zenizkidake,
edo oinak igurtziko.
Baina ezer ez.
Aita hiltzean, hemen entzerraturik egongo naiz, bakarrik.
Hemen egongo naiz.
Azken zerbitzaria zara. Zu ere joango zara.
Ez nuke hori egingo.
Berorrek behar nau.
Mesedez, egingo duzu zerbait, geldi dadin?
Itxura ezberdina duzu, Licisca.
Orrazkera aldatu duzu?
Jakina ba, honek di-da sendatuko nau.
Eragina izan du jada, nabari dut.
Alaiki ari naiz gelatik saltaka.
Ez dago alferrikako saiakerarik.
Ez dut biziraungo.
Berorrek badu aukerarik.
Jainkoa lagun, denok dugu aukerarik.
Jakin dezazun, zeharo estimatzen dut
zu etxean hainbeste urtetan eduki izana,
zu hazten ikusi izana.
Alabatzat zauzkat. Hori bai...
txiroa zara...
eta ez zara besteak bezain garrantzitsua. Baina bizirik dirauzu.
Licisca, mokadu bat nahi dut.
Halakorik. Hiruretarik, honek biziraun du.
Pertsona kartsua da, hori argi dago.
Zuk ez daukazu, ezta?
- Oraino ez. - Horrek kontrakoa adierazten du.
Ño, benetan?
Signor Eduardo-rentzako mezu bat dakart.
Haren lehengusuarena da, Fiesoleko Leonardo visconte arena.
- Villa Santa-ko jaunarena? - Bai.
Aurrera.
Leonardo visconte ak signor Eduardo landetxera bertaratzea nahi du,
baita bere emazte Elissa...
Hilda.
- ...eta Violetta... - Hilda.
- ...Lauretta... - Hilda.
- ...eta Filomena... - Ez dago hilda.
...alabak ere.
Beroriek izurriak jotako hiria utz dezaten nahi du,
infektatu gabeko landa ederraz goza dezaten.
Eta nahi beste geratzeko gonbita egin die.
Leonardo visconte a ezkongabe dago, ezta?
Berorren aitaren lehengusua?
Baduzu ideia hoberik?
Ezkongabe dago, baina hori laster aldatuko da.
Ostiralean ezagutzekoa da bere emaztegaia.
Besterik gonbidatu dute?
Florentziako familia sonatu asko.
Gehienak hilda daude.
Esan gure Leonardo estimatuari
Eduardoren alaba, Filomena, pozik joango dela,
eta jauna ostiralean ezagutzeko irrikan nagoela.
- Padrona, hitz egin... - Milesker.
Padrona, ezin dugu beroren aita hemen utzi.
Ez izan hain ergela.
Ez diot aukera honi uko egingo, ez horixe.
Noble batek gaztelu bat erosiko dit. Akabo bakardadea.
Berorren aita larri dago.
Hau hemendik irteteko txartela da.
Landan ez da izurririk.
Orain joanez gero, biziraungo dugu agian.
Eztabaidarik ez. Egunsentian joango gara.
Ezin dut.
Zer esan duzu?
Berorren aita nire maisua da. Ezin dut horrela utzi.
Hitza eman nion berorren amari.
Hildako bati emandako hitzari eutsiko diozu?
Oso ondo. Geratu, gaixotu, eta hil egingo gara.
Ama zeruan ikusten dugunean, betetako hitzagatik poztuko da.
Izurri ona opa dizut!
Ez dakit osabak zergatik nahi zuen ni landetxera joatea.
Nahiago nuke hirian geratu.
Florentzia izurriak jota dago.
Berori zozko makalekoa da. Izurri amiñi bat, eta akabo.
Landan egoteak osasuna arras sendotuko dio agian.
Emakume ezkongabeak egongo dira.
Hori entzundakoan, poztu egin da berori.
Berorrengatik baina. Berorren osasunak bakarrik arduratzen nau.
Emakumeek osasuna hobetuko didate?
Berori adoretuko dute, eta humoreak orekatuko dizkiote.
Emakumeek?
Ergelak, kalkulatzaileak eta soraioak dira.
Osabaren oinordekoa izan aurretik, ez zidaten kasurik egiten.
"Luigi ez dakit zer" eta "Antonio badakit zer" zen beti.
Tira, Luigi hilda dago,
eta Antonio ere bai!
Deabruak naramala emakume bati osabaren txanpon bat ukitzen uzten badiot.
Haien txirlak ez dira horren atseginak, ziur.
Zer sentitzen da?
Atseginak dira.
Zigortzaileak jendaurrean aritu behar dira?
- Jainkoa handia da. - Horretan datza.
Nabarmenegia da.
Jainkoak zergatik bidali digu izurria? Mundua amaitzear da?
Onartuko dizut, munduak badu itxura txarrik.
San Migueleko banketea bertan behera uztea ere...
Nola sozializatuko dugu?
Izurriak ez du errukirik?
Benedict ahizpak Jainkoaren proba bat dela dio.
Ahalik eta santuen iraun behar dugu.
Gainditzen ez badugu, zer?
Laztana, izurria Jainkoaren proba baldin bada,
landetxerako gonbidapena askabidea dugu.
Zure otoitz prestuei esker jaso dugu aukera hau.
Mirari bat mamitu duzu. Animaliadun ontziko gizonak bezala.
- Noe? - Horixe. Noeren ontzia.
Florentzia izurritua uholdea da,
eta Leonardoren landetxea segurtasunerako garraiobide atsegina.
Janaria eta edaria egongo da,
baita konpainia gozagarria ere.
Nahikoa bular dut airean, kuriositatea pizteko?
Horixe pizten duela, bai.
Zetan bildutako bi mertxika mamitsu dirudite.
Ohiz kanpoko itxura du.
Ez dut berori arraroa denik esan nahi, eder dagoela baizik.
Bale.
Tira, nire opariak gustatuko zaizkio, baita nire dotea ere.
Padrona, berorren adimena eta aurpegi ederra gustatuko zaizkio.
Zeharo gustatuko zaio berori.
Eta, Misia, jakina, ez diezaiogun inori kontatu...
etxean infekzio zaparradatxo bat izan genuenik.
O, jakina.
- Ados. - Bai.
Imajinatzen dut zuretzat zaila izango zela... laguntxoa utzi izana?
Baina gaixo-gaixorik zegoen, ezta?
Eta orain hutsetik hasiko gara.
O, hori polita da.
Bai, padrona.
Hutsetik hasteko irrikan nago.
Egun on, lagun estimatuak. Ongi etorri Villa Santara.
Ongi etorri. Zeharo pozten gaitu beroriei ongietorria emateak.
Ongi etorri.
Hona Florentziako signora Pampinea.
Landetxeko viscontessa izango da aurki.
Berebiziko signora.
Uste baino are plazer handiagoa da.
Egun on.
Sirisco, administratzailea.
Gure landetxe ederrari buruzko guztia konta diezaioket.
Zirraragarria benetan!
Opari batzuk ekarri ditut. Ez dira beste munduko ezer.
Non da ene senargaia, visconte a?
- Ez dago hemen. - Ez dago?
Ardoa biltzen ari da, herritik kanpo.
Ongietorri-banketerako iritsiko da, ziur.
Bai, nola ez.
Ordura arte, sar bitez. Mesedez.
Ondo egongo da nirea izango den etxean sartu, eta nire ukituak egitea...
- Bai. - ...nire senarra izango denarentzat.
- Mesedez, lagundu nire gelara. - Bai.
Goiko pisuko lehen gela da.
Eraman ezazu zeuk. Nik opariak gainbegiratuko ditut,
eskuluzerik egon ez dadin.
- Kontuz horrekin, mesedez. - Ea, tentuz.
- Goiko pisuko lehen gela. - Bi eskuez!
Azkarrago!
Misia?
Ederki.
- Misia? - Atzean nau berorrek.
- Misia? - Banator!
Ai ene. Hamaika gauza ekarri du, eta gonbidatu gutxi iritsi da. Gaitz erdi.
Dozena erdi entregek huts egin dute, eta...
- Eta jendea? - Maria hil egin da.
Banekien hori.
- Elora, sehia? - Ihes egin du.
- Giuseppe? - Ez diozu entzun bart?
Izuak erotu du.
Landara atera da. Hildako arrebaren ahotsa
entzun ei du haren barruan, durundaka.
Sirisco, gu biok geratzen gara.
Nobleak goian jolastu bitartean,
gu sukaldari, administratzaile, harakin, garbitzaile,
txanbelan, ukuiluzain eta sukalondoko neskame izango gara.
Banuen probatzeko gogoa.
Calandrino ahaztu zaizu!
Ederki. Gonbidatuetariko bat erlea bada,
lagungarri izango zaigu.
Leonardo hilda dagoela dakigun bakarrak gara.
Ahalik eta gehien eutsiko diogu sekretuari.
Maisurik gabeko bi mirabe. Ez dugu xederik.
Lursailaren jabearentzat nahitaezko bilakatzen bagara, bai.
Pampinea emaztegaiarentzat, adibidez.
Ezkontzarik gabe, jabetzarik ez. Signora traba hutsa da.
Filomena lehengusina zuen.
- Badu erreklamatzerik. - Jaunak lehengusu asko zituen.
Egia jakitean, Toscana osoko diruzaleak etorriko dira,
beren zerbitzariekin, onibarra erreklamatzera.
Kale gorrira bidaliko gaituzte.
Hori egingo ez duenaren ipurdia garbituko dut.
Garagardoa hor utzi dut, baina mugitu egin duzu.
- Sotoan sartu dut. - Sotoa hotzegia da garagardorako.
Lursaila nik administratzen dut.
Geuk administratzen dugu.
Misia!
- Sirisco! - Hemen gaude.
- Hitz egin dezagun banketeaz. - Bai, hitz egin dezagun.
Senargaia iritsi ez denez, neronek ordezkatuko dut.
- Menu galanta prestatu dut. - Otu zait...
Etxekoandrea ari da hizketan.
- Barkatu. - Ikusgarria izan dadila.
Arraina, haragia, fruta eta guk ekarritako kanela-garagardoa.
Kanela, ene!
Gauza onak dakartza barra-barra, padrona.
Atsegina eta jakintsua da, familia garrantzitsukoa, eta, orain...
kanela palakadak. Ezkongai bikaina.
Berori onena da.
Bai, hala da.
"Jakintsua". Zaharra naizela daki.
Padrona, ez daki ezer.
Hutsaren hurrengoa daki horrek.
Eta jakin badaki, zer? Akaso Leonardori emaztegaiak 28 urte dituela esango dio,
eta hark konpromisoa hautsiko du.
Ez daki 28 urte dituzunik.
Nolatan jakingo du ba? Berorrek ume aurpegia du.
Eta, gainera, jakingo balu ere,
birrindu... birrindu egingo nuke.
Inori esan aurretik jo eta birrinduko nuke.
Oso ondo zaintzen nauzu.
- Hala da. - Bale ba.
Hogeita zortzi?
Barka, zer esan duzu?
Padrona Pampinea emakume gazte ederra, azkarra, gaitasun handikoa
eta arras birjina da.
Leonardo zorionekoa da hura emaztegai izateagatik.
Aditu?
Parmena. Ene usoa.
Esnatu. Bagoaz.
Padrona, nire betebeharra...
Entzun, hilda dago. Bai?
Hil egin da.
Haren gelan sartu berri naiz, eta, tira, joana zen jada.
Duela ordubete baino gutxiago izan naiz han.
- Hizketan... - Tira, joan egin da...
O, padrona.
Ez, gure Eduardo!
Ez da gurea, estoldako arratoi hori.
Neure aita zen.
Orain ni naiz nagusi.
Bagoaz.
- Agur egin behar diot. - Ez.
Izurriak gorputza utzi, eta beste ostalari bat bilatzen du.
Arriskutsuegia litzateke. Goazen.
Tira, bost minutu utziko dizkit berorrek, nire gauzak batzeko?
Lau. Nik diodalako.
Mesedez...
janari pixka bat.
Edozer.
Kiratsa dario, gero.
Edozer.
Zertan...
Ogia xahutzen ari zara. Hil egingo da.
Denok hilko gara.
Tira, bera aurki hilko da. Heriotza gertu du.
Baina, orain, bizirik dago.
Hark baino gehiago merezi duzu ogia.
Jesusen ustez, inork ez zuen ondokoak baino ogi gehiago merezi.
Ogi apur bat nahi dut. Zure ogia.
Hor, berorren poltsan, padrona, ogia duelakoan nago.
Badaukat ogirik, bai. Zeurea nahi dut.
Ez deritzozu ondo?
Eman iezadazu zure ogia.
Ondokoak bezainbeste merezi dut, ezta?
Gehiago, akaso.
Nik eskatzen dudanean, ogia eman behar didazu.
Bai?
Ez!
Zer duzu baina, eskerbeltz horrek?
Ez duzu ogia nork jango duen zuk erabakiko!
Hori dun eta, ño, signora.
- Egun ederra dugu, ezta? - Horixe baietz.
- Urtaro atsegina da. - Hala da.
Bai.
Atsegina erabat.
Hau da... Jendea beroriek dira?
- Gu gara. - Ez dute izurria? Zin dagite?
Nola izango dugu ba?
Ni signora Pampinea naiz, Leonardo visconte aren emaztegaia.
Berori signor Panfilo da, Lungarno familia estimatuaren kidea,
eta emaztea, signora Neifile.
Plazer handia da, signora Pampinea.
Berori ikuskizun hutsa da. Zorionekoa visconte a.
Eta, signora Neifile. Berori ere ikuskizun hutsa da.
Dioneo naiz.
Nire pazientea, signor Tindaro, artatzeko etorri naiz.
Ene andrea, plazer...
Berorrek lurrina jarri du, ezta?
- Intolerantzia diot. - Lasai.
Hor banku bat dago.
Alergenoa uxatzeko
arnasa sakon hartu ezean, hil egingo da agian.
- Gonbidatu bat. - Bera da!
- Eder dago. Irribarrea. - Bera da ziur.
Kokotsa estali diot. Ireki eztarria.
Ez da bera.
Kaixo...
denoi.
Eduardo etxeko Filomena nauzue,
Leonardoren iloba.
Signora!
Benetako familia iritsi da.
Senide bat. Ohorea da.
Ongi etorri.
- Padrona, eta signor Eduardo? - Jainkoarren, eta berorren neskamea?
Berorrek egun oso bat eman du gidatzen, plebeioa balitz bezala?
Bai, pozik ekarriko nukeen nire neskamea...
O, bai.
...Licisca,
baina aingerua Florentzian dago oraindik, nire aita zaintzen.
- Ai ene. - Santu bat da.
Haien bien alde egingo dut otoitz.
Egin beza berorrek Filomenaren alde ere. Ausarta da, bakarrik bidaiatzeko.
Bueno, talde eder eta alaia gara, horixe bagarela.
- Bai. - Sirisco, jende gehiago iritsiko da?
Bai. Beste asko gonbidatu ditugu. Bai. Beste asko.
Nekez asmatuko dugu nor den bidean eta nor iritsiko den.
Baita izurriaren bat-bateko epai latzak
nor eraman duen ere.
O, Jainkoa, barka biezazkigu berorrek
izurri lazgarri hau eragin duten bekatuak.
Superjainkozalea da.
...gure egoismo mundukoiaren froga da eta.
Bale, bai. Eta amen.
Sirisco, egin dezagun tour bat landetxetik.
Bai. Ene gonbidatu estimatuak.
Ongi etorri gure landetxetxo atseginera.
Lurrinean erromeroa duelakoan nago.
Etor bitez, mesedez. Asko dugu ikusteke.
Kanpoan, aire freskoa arnas dezakete. Har bezate une bat edertasuna ikusteko.
Atetik harago, zuhaitz handi eta txikiko baso bat dago.
Han ez galtzeko gomendatzen diet. Ni askotan galdu naiz.
Hor behean gure sukaldaria dute, Stratilia.
Agurtu, Stratilia.
Horra hor. Ederto.
Hona paseo-lorategia.
Ilunabarrean ibiltzeko gomendatzen diet...
Oso gomendagarria, bai, bidelapurren sastakada bat jasotzeko.
Ez dugu horiekin arazorik izan. Isolaturik gaude.
Gainera, Calandrino... Calandrino!
Izurriarekin ere ez genuen arazorik, eta begira.
Calandrinok atea zaintzen du.
Ateak ez du heriotza geldituko.
Jainko maitea, onar gaitzala Zeruko erresuman...
Bale, nahikotxo erregutu dugu gaurkoz. Mila esker.
- Arau bat jarriko dugu. - Bai.
Jateko, edateko eta etorkizun bikain bati heltzeko etorri gara.
Ez dezagun izurria aipatu.
- Ez da aproposa. - Tira, jarraituko dugu?
Ados, bai. Goazen.
Ikusteke, arranopola, hamaika fruta-arbola.
- Berez, bi ditugu bakarrik. - Padrona?
- Hor... - Padrona?
Simaur mordo bat ere badugu...
Signora Filomena?
- Harro... - Dioneo berorrekin ari da.
- Harro gaude. - Bai, padrone.
Estimatzen diot, baina langile arrunta naiz.
Nire aita ardo-saltzailea zen.
Dioneo esan biezat.
Mila esker, Dioneo.
Eta, jakina, andre noblea banaiz ere,
nirekin bataio-izena erabil dezake. Filomena, alegia.
Tira ba...
Tour az gozatzen ari da?
Orain bai.
Gainerako neskak ez bezalakoa delakoan nago.
Berori ezberdina da.
Hara. Eskerrik asko.
Bai, esan liteke ni neu naizela une oro.
- Bai. - Nitaz ari dira?
- Ez. - Ez.
Hara, marigorri bat.
Bai.
Ai, irentsi egin dut.
- Ea, arnastu... - Irentsi.
- Ai, ama! - Sakon...
- Ezin dut. - Bale.
- Arnasa sakona. - Ezin.
Hartu... Barrura. Bi, hiru.
Kanpora... Hor banku bat dago. Barrura, bi...
Barrura, bi, hiru.
Paseatu nirekin, bihar goizean.
Iseka egin didate errezatzeagatik. Jainkoaren gauzarik maiteenagatik!
Ez ninduten lorategi ederrei buruzko hitzontzikeriarako hezi.
- Arraroa banintz bezala sentiarazi naute. - Ez zara arraroa.
Jainkotiar irakaspenen dizipulua zara eta, zure ezagunentzat, pertsona zoragarria.
Latza da, bai, baina gogoratu Florentzia nola dagoen,
gure familiarentzat bereziki.
Bizirauteko, lasai iraun behar dugu hemen.
Jainkoari dagokionez, zure otoitz ederrak ditugu,
eta gure zelibatu-akordioari eutsiko diogu.
Kristau-sakrifizio sendo bat da hori. Bai, gero.
Bai, horixe badela.
Tira, zaldia paseatuko dut.
Eskerrik asko.
Tira, bai, zomorrorik bikainenen zetaz dago eginda.
O, horixe badakidala irakurtzen.
Bai.
Horra hor.
Ez dakit hau zer den.
Pampa... Pam... Pa...
Nola deitzen zen hura?
Panfilo, hori... Emaztea Jesus zalea...
Filomena, une aproposa da lorategian ibiltzeko?
Beheko pisuan elkartuko gara, amen batean?
Neskamerik gabe, janztea zaila da.
Nola ez. Hartu behar beste denbora.
Ados.
Leku atsegina da. Ohartu da berori hemengo usain gozoaz?
Erleekin nahasturiko
jasmin epela bezalakoa da,
gaueko zeruan.
Hori bai olerki polita.
Zer moduz dabil signor Tindaro?
Pena da beti ondoezik egotea.
Ia inoiz ez dut esaten, baina ezin diot eutsi:
argi honekin, berori ikuskizun hutsa da.
Ai ene. Ai, ama. Ai...
Ai... Jainkoarren, Dioneo, eskerrik asko. Nik...
Kaixo!
Kaixo. Paseatzen ari dira beroriek?
Itxaron niri!
Bai, itxaron.
Ados?
Bai, hori, mugitu ere ez egin.
Itxaron, mesedez. Faborez.
Merkuriok hitz egin ahalko balu...
Itxaron. Ez mugitu. Geldi hor.
- Hemen gaude. - Zertan dabiltza?
- Nitaz ari dira? - Ez.
Ondo. Ez naiz gai interesgarria.
Ez esan halakorik. Berori nahiko ederra da.
Burlarik ez, emazital.
Ez da burla izan.
Ezin dut nire aita santurik gogokoena izan zenik esan.
Arrainak!
Zer ondo!
O, bai.
- Nahiko ederra omen naiz. - Bai. Andrea atsegina da.
Beharbada emakumeak ez dira guztiz zitalak.
Beharbada ez.
Dotorea da. Etxe onekoa da, nabari.
Ez dut berorrentzat aski azkarra denik uste.
Ez dago halako emakumerik.
Beharbada gaur gauean saioa egingo dut
emakume batekin azkenean.
- Nahi du bat berorrek? - Bai!
Padrone.
Kontuz. Hezur zeharo hauskorrak ditu.
Primeran sentitzen naiz.
Emakume eder batekin nagoelako akaso.
O, bale!
Hobe du landetxera itzuli, zerbitzariengana.
Behar badut, jakinaraziko diot.
Jakina.
- Barka. - Ai!
Jakin dezan, berorrek Dafne zirudien hor.
Zer moduz paseoa, padrone?
Hitz batean, zoragarria.
Filomena bizi-bizia da.
Maitagarri eroa ematen du batzuetan, baina nahiko ederra da.
Ez dit nire herentzia aipatu ere egin.
Pozten naiz ondo pasatu duelako.
Berri txarrak ditut berorren osasunaz.
Zer? Zer da?
Goizeko gernua aztertu diot.
Humore gorriak eta horiak desorekatuta ditu erabat, antza.
Benetan? Ondo sentitzen naiz. Zerk eragin du hori?
Honako bidaia akigarriak
pultsua era arriskutsuan areagotu dio.
Kausa infekzio bat izatea ere badago. Emakumeek ekarritakoa.
- Izurria? - Hori alde egiteko arrazoia litzateke.
Ez. Ez da hain txarra. Berorrentzat da arriskutsua,
berorren gorpuzkeragatik.
Te sendagarri bat prestatu dut.
Edaten badu, biziraun egingo du, ia ziur.
- Milesker, Dioneo. - Bai.
Ene, ba ondo sentitzen hasia nintzen, aspaldiko partez.
Baina, berorren hitzetan,
nire gorputza ez da batere fidagarria.
Tamalez, hala da.
Zati txikiak dauzka.
Nire errua izan da, padrone. Zinez sentitzen dut.
Nire errua izan da. Ez du zertan txatxu batengatik inklinatu.
Arrainen erraiak ateratzen aritu da? Blai eginda dago.
Benetan?
O, ni bai xelebrea, ene.
Ene, Filomenak ez du erremediorik. Nahieran jokatzen du.
Hau bizitza.
Ura edan behar duzu.
Urrundu. Nire arimatik zurera egingo du salto agian.
- Ez zaitez zu ere hil. - Ez zara hilko, Parmena.
- Izan dezagun fedea Jainkoarengan. - Jainkoaren desira delakoan nago.
Gure beste bekatuez gain, safikoak gara.
Grina madarikatua dugu.
Nire biziko pozik handiena grina zurekin partekatu izana da, ene usoa.
Panforte ogia ez da iritsi. Kontrakoa esan zenuen.
Labean dago, padrona, baina, zin dagit, berebizikoa izango da.
- Tira, eta bigarrena? - Amuarraina.
Amuarraina? Ez.
Zergatik ez zerbait dotoreagoa? Kasurako...
txerrikumea?
Berorrek arrazoi osoa du.
Txerrikumea ba.
Tamalez, txerri bat ganoraz erretzeko bi egun behar dira.
Men egingo diogu signora ren aginduari, zalantzarik gabe.
Milesker. Milesker, padrona.
Bitartean, eta hau maitasunez diot,
akaso ideia ona litzateke hortzak limatzea, aurrekoa
bestea baino apur bat irtenago dago eta.
Misia?
Misia!
Kaka zaharra.
Zer asmo duzu? Txerri gordina zerbitzatzea? Bi egun behar dira!
Superbero jarriko dut!
Txerria nahi badu, txerria izango du. Liderra naiz, jarrai iezadazu.
Dioneo, etortzekoa da Tindaro?
Ez da oso ondo sentitzen.
Ez ditu hesteak ondo kontrolatzen.
Gaixotasunak eginkariak etengabe eginaraziko dizkio.
Kaka-festa.
Hau pena. Orduan Leonardo viscont ea baino ez zaigu falta.
Non dago?
Nolatan dator berandu afarira? Haren afaria da!
Itxaron. Beharbada min hartu du. Zentzuzko azalpena litzateke.
Zentzuzkoa, bai. Ederki, min hartu du.
Pozik zerbitzatuko diet beroriei lehen platera, loreak gelatinan.
Janaurreko belarkara da, tripako urinei eragiteko.
Signora Pampinea,
poz-pozik egongo da senargaia ezagutzeko.
Bai. Bai, poz-pozik. Bai.
Urduri itxurarik badu berorrek.
Apur bat urduri nago.
Zergatik baina? Eska dezakeen guztia eskaintzen dio.
Aurpegi, gorputz eta soineko ederrak, alegia.
Gorputz ederra?
- Halakorik! - Ai... Demasa da.
- Asko gustatuko zaio. - Izugarri. Interesgarria da.
Horrez gain, 28 urte ditut.
Neskatzar zimurtua naiz, 28 urtekoa.
Nire ustez, horregatik ez da bertaratu Leonardo.
- Zaharra naizela esan diote. - Berorrek ez du zertan arduratu.
Aberatsa eta polita da, eta anfitrioi trebe-trebea.
Zer gehiago nahiko du ba?
Bular gazteagoko emaztea, jakina,
baina aipatutako gauzak garrantzitsuagoak dira.
Benetan?
Benetan.
Txerrikumea.
Ez dugu amuarraina adostu?
Ene usoa, luzatu egin naiz, barka iezadazu.
Txerrikume bat topatu, eta hil behar izan dut.
Gero, suaren kontua zaildu zait...
Ez.
Ez!
O, mesedez.
Sentitzen dut.
Orain hemen nago.
Bale.
Beste norabait eramango zaitut.
Mugitzen lagunduko dizut, ene usoa. Sentitzen dut.
Zerbait gozo eta biribila nabaritzen dut belaunean.
Milesker. Soinekoak iradoki baino mardulagoa naiz.
Hori neronek zehaztuko dut.
Doktore, ez naiz azterketa premia duen gaixo bat.
Topatu topatuko dut min ematen dion zatiren bat.
Eseriko da berorren eserlekuan, mesedez?
Doktoreak eguna eman du Tindaro artatzen.
Hankak deskantsatu nahiko ditu.
Ondo dago.
Ondo nago.
Ekarri ura.
Azkar altxatu da esandakoa egiteko.
Zerbitzatzen aditua da, signora.
Filomena.
Berorri buruz dakidana, edo susmatzen dudana, jakinda,
hobe luke berorren arreta erromantikoa
noble-jatorriko norbaiti zuzendu.
Berorrek ezkongabe aberats bati helduko balio, esaterako, Tindarori,
patua hobetuko litzaioke.
Mehatxua da?
Jainkoarren, ez, maitea. Abisua da.
Egia ezagutzera emango balitz,
landara botako lukete, gosez hiltzeko... edo zerbait okerragorako.
Berorrek badaki denok hilko garela, ezta?
Ziurtatzen diot, eta berorrek uste baino lehenago.
Estimatzen diot ardura.
Geratzen zaidan denboran, nahieran jokatuko dut.
Berorren laguna izan nahi dut,
baina jada ez naiz zerbitzaria, inorena ere ez.
Gabon, ene lagunok.
Padrone, deskantsatu behar du.
Ondo nago, doktore.
Jauna, gaixorik dago.
Tea eman didanetik, botaka aritu naiz etengabe.
Baina, berorrek esan bezala, horra tearen eragina.
Horra hor tearen eragin ona!
Oheratu beharra du.
Ez horixe,
aingeru baten algara entzun dut, eta festara batzeko inspiratu nau.
Bizi honetan, ez naiz txotxolo uzkurra izango.
Andrea, gaur gauean okaran bat bezain eder dago.
Zer esaten dio emakumeei?
Ikuskizun hutsa da.
Bai. Hori da esamoldea.
Ez.
Misia!
- Zer dago? - Ezer ez.
Zer dago... Zer dago upelean?
Ez!
Izurria! Izurritu bat ekarri duzu!
Kaka.
Tira, tira, tira.
Zerbitzaritxo harroputz bat
nire eskuetan dago, antza.
Nor da hori?
Tiporen bat.
Hori Leonardo da.
Zuk ere izurritu bat lurperatu duzu hemen.
Eta mundu guztiari bidaiatzen ari dela esan diozu.
Zer plan duzu, astakilo puska horrek?
Nahaste-borraste galanta.
Galanta, bai.
Badugu zera egitea, akaso:
biontzat onuragarria izango den itun bat, besterik gabe.
Ez dut landetxera izurria ekarri duzunik esango.
Eta nik ez diot inori landetxean izurria egon bazegoela esango,
ezta Leonardo visconte estimatua hilda dagoenik ere.
Bai.
Ea, orain, lagundu.
Jesus.
Arren, trata ezazu tentuz hor behean.
Orduan, Filipek tropak bidali zituen Zinoszefalos konkistatzeko.
Flaminiok, baina, ez zekien
Filipe uste baino hurbilago zuela.
Ez duzu etoliarrek Erromatar Inperioarekiko harremana...
nola mamitu zuten ulertzen, ezta?
Bale. Hori osasuntsua da.
- Gaia jorratuko dut. Lasai. - Ai ene.
Ardorik? Beste baso baterako nahikoa dugu.
Ezohiko urtatua da.
- Pozik hartuko dut. - Nik ere bai.
Nola ez, signor.
Dioneok berorri lehenik eskatu diolakoan nago.
Baina gero Tindarok eskatu dit.
Agian badu bien artean banatzerik.
Ez dut ezer asumitu nahi, laztana,
baina gizon nobleak
gustu finagoa izango du, hainbeste ñabardurako ardo baten aurrean.
Tira, ez dakit nik, Dioneoren aita ardo-saltzailea zen eta.
Dioneo, zerbezaz gozatzea ere badu berorrek.
Nola ez, padrona. Bai.
- Hori ez da bidezkoa. - Bidezkoa?
Hau ardo gorena da, ezin dotoreagoa.
Gonbidaturik agurgarrienek gozatuko dute.
Horrela dira kontuak.
Ai...
Zer demontre?
- Zuen dirua nahi dugu. - Eta zuen emakumeak.
Ur garbirik baduzue, hori ere nahi dugu.
Ospa hemendik!
Zergatik ari zara platerak botatzen?
Min emateko.
Ondo nago?
Mesedez, lagundu!
- Ikusi du berorrek egin dudana? - Ño, zer nazka.
Ez!
O, ez! Ez!
Agnolo kardinala?
Neifile?
Jode.
Zertan dabil baina?
Pozik esango nuke deabrua nitaz jabetu dela,
edo Jainkoaz arnegatu dudala,
baina zerbait okerragoa gertatu zait.
Lazgarrikeriak ikusi ditut,
eta orain egia dakit.
Jainkoak bakarrik utzi gaitu.
Neifile, ume aratza zinen.
Ume santua.
Utikan, Satan.
Utikan!
Arnastu, eta gogoratu berori nor den.
Bagoaz!
Bagoaz.
Baina, dagoela argi,
Jainkoak egina du azken judizioa.
Ez da atzera etorriko...
ezta haren semea ere.
Guztia dago galduta.
Izurria!
- Ez! - Jainkoarren.
Ez!
Ai, ama.
Ardo premia dut.
Ai, ama. Ezin da Leonardo izan, ezta?
Piura honekin ikusiko nau?
- Eder zaude. - Banator!
- Ene!
Iritsi naiz.
Azpitituluak: Xabier Izagirre Aizpitarte